ઘ ઘર નો ઘ

Grandparents

ઘ ઘર નો ઘ….

પણ આ ઘરની વ્યાખ્યા શું? ચાર દિવાલની વચ્ચે અને એક છતની નીચે સજાવેલું ફર્નિચર? ઇન્ટીરીયર ડીઝાઇનરે આપેલી રૂપરેખા પરથી ટેસ્ટફુલી સજાવેલું એક મકાન?

છેલ્લા કેટલાય સમયથી પૂર્વીના મનમાં આ પ્રશ્ન ઘોળયા કરતો હતો. શહેરના ઉચ્ચ મધ્યમવર્ગી વિસ્તારમાં આવેલા ઉચ્ચ મધ્યમવર્ગી ફ્લેટના ચોથા માળે થ્રી, બી એચ કે એટલે કે ત્રણ બેડરૂમ, હોલ, કિચન ધરાવતા આ આવાસને ઘર કહી શકાય? ઘરની રસ્તા પર પડતી બાલ્કનીમાં બેઠી બેઠી પૂર્વી વિચારતી હતી.

નિલય બેંકમાં જોબ કરતો હતો. એ નિલયને પરણીને આવી ત્યારે તો તે ટેનામેન્ટમાં રહેતો પરિવાર હતો. કુંતાબેન અને પ્રવિણભાઇનું એક માત્ર સંતાન એટલે નિલય. ખુબ પ્રેમથી સૌએ પૂર્વીને આવકારી. કુંતાબેનને તો જાણે દિકરીની ખોટ પુરી થઈ એટલા વ્હાલથી પૂર્વીના ઓવારણા લીધા. પૂર્વીના મનમાં આજ સુધી થડકારો હતો કે સાસરું એટલે સાસરું. સાસરામાં સમાવા માટે તો દૂધમાં સાકરની જેમ ભળીએ અને તો ય ક્યારેક આંગળીથી નખ વેગળા એટલે વેગળા….એ એનું ઘર તો ક્યારેય બની નહીં શકે.

પણ પૂર્વીને ક્યારેય એવું ના લાગ્યું કે એ સાસરામાં છે. હા! મા-બાપુ ના ઘર કરતાં આ ઘર જુદી દિશામાં અને જરા જુદી રીતનું હતું પણ ઘરની અંદરનો ઉમળકો તો મા-બાપુના ઘર જેવો અને જેટલો જ હુંફાળો હતો. જોત જોતામાં પાંચ વર્ષ વિતી ગયા અને આ પાંચ વર્ષમાં પૂર્વી સપન અને સેજલની મમ્મી પણ બની ગઈ. સપન અને સેજલ ગર્ભમાં હતા ત્યારે પણ કુંતાબેને એની કેટલી કાળજી રાખી હતી! પૂર્વીને જ્યારે પેટમાં જોડીયા બાળકો આકાર લઈ રહ્યા છે એવી જાણ થઈ ત્યારે કેટલી અને કેવી ય ચીંતા થઈ ગઈ હતી?

નિલયથી માંડીને પ્રવિણભાઇએ પણ એની કેટલી દરકાર કરી હતી? અને કુંતાબેન ? એ તો ઓળઘોળ જ થઈ ગયા હતા. સમય જેમ જેમ આગળ વધતો ગયો તેમ તેમ પૂર્વીની ખવડાવવા પિવડાવાથી માંડીને એના ઉઠક બેઠકની પણ કેટલી કાળજી લીધી હતી! સવાર સવારમાં વહેલા ઉઠીને બદામનું દુધ, જ્યુસ ફ્રેશ ફ્રુટ , જાત જાતના સલાડ અને પૂર્વીની બદલાતી હેડ પ્રમાણે જે ખાવાની મરજી થાય એ પ્રમાણે રોજે રોજનું મેનુ નક્કી થતું.

સપન અને સેજલના જન્મ સમયે પણ એમને તો ક્યાં પૂર્વી ને પિયર મોકલવી હતી? પણ મા એ જ તો આગ્રહ કરીને તેડી હતી ને! સવા મહિનો થતામાં તો કુંતાબેન તરફથી ઘેર આવવા માટેનું તેડું આવી ગયું. નણંદ-દિયર તો હતા નહીં પણ કુંતાબેન જ ખુદ નિલયને લઈને પૂર્વીને તેડવા આવી ગયા હતા. અને જેટલા લાલન –પાલન પૂર્વીના કર્યા તેના કરતાં ય અદકેરા લાડ સપન સેજલને લડાવ્યા. એક ઘડી પણ બા-દાદાથી છુટા પડવું ગમતું નહીં. બંને જણ બા-દાદાના કેટલા હેવાયા થઈ ગયા હતા ! રાત્રે સુતા સમયે પણ બા-દાદાની વાતો સાંભળતા તેમની સાથે જ સુવાનું.

બાલ્કનીમાં બેઠેલી પૂર્વીની નજર સામેથી સાંજનો ટ્રાફિક જ નહોતો વહી રહ્યો પણ સાથે સાથે છેલ્લા સાડા સાત વર્ષની સફર નજર સામેથી જાણે વહી રહી હતી. ભાગ્યેજ કોઇ દિવસ એવો ઉગ્યો હોય કે બા-દાદા સપન-સેજલને મુકીને બહાર ગયા હોય. સવારે બંને તૈયાર થઈને સ્કૂલે જાય તે પછી જ મંદિરે દર્શન કરવા જવાનો નિયમ પણ તે દિવસ સુધી જાળવી રાખ્યો હતો.

આમ તો મંદિરે પણ બંને ચાલતા જ જતા પણ હમણાં હમણાંથી પપ્પાને ક્યાં ઠીક રહેતું હતું, ચાલતા થોડો શ્વાસ ભારે થઇ જતો હતો. ઉંમરનો તકાજો, બાકી તો બધા જ મેડિકલ રિપોર્ટ સાવ નોર્મલ હતા.

“મમ્મી-પપ્પાએ આજ સુધી મારું તારું છોકરાઓનું ખુબ ધ્યાન રાખ્યું છે. હથેળીના છાંયે રાખ્યા છે સૌને નિલય, હવે આપણો વારો છે એમને આરામ –સુખ-ચેનના દિવસો આપવાનો. જો તું ગાડી ના બદલે કાઇનેટીક લઈને બેંક જાય તો હું મમ્મી-પપ્પાને જ્યાં જઉં હોય ત્યાં લઈ જઈ શકું. હવે મારે મમ્મીને સાચે જ આરામ આપવો છે. ઘણું કર્યું આજ સુધી એમણે. પરણીને આવી ત્યારથી સપન-સેજલ મોટા થયા ત્યાં સુધી આ સાડા સાત વર્ષથી અને એ પહેલા તો કેટલાય વર્ષોથી મમ્મીએ લગાતાર ઘરની જવાબદારી સંભાળી છે.” પૂર્વીએ નિલયને સમજાવી લીધો હતો અને નિલય પૂર્વી માટે લીધેલુ કાઇનેટીક લઈને બેંક પર જતો થયો હતો અને પૂર્વીએ ગાડી વાપરવાનું શરૂ કર્યું હતું. બા-દાદા માટે સ્તો.

નિલય પૂર્વીની ભાવના સમજી શકતો હતો અને એટલે જ એણે ગાડીના બદલે કાઇનેટીક લઈને જવાનું મંજૂર રાખ્યું. અને તે દિવસથી સપન-સેજલ સ્કૂલે જાય તે પછી પૂર્વી મમ્મી-પપ્પાને મંદિરે લઇને જતી થઇ હતી. પરંતુ તે દિવસે સ્કૂલમાં પેરન્ટ્સ મીટીંગ હતી. પૂર્વીએ મમ્મી-પપ્પાને મંદિરે ઉતારી તો દીધા પણ પાછા વળતા મમ્મી-પપ્પાને લેવા માટે મોડું થાય એમ હતું એટલે તેમને ચાલતા જવાના બદલે આગ્રહપૂર્વક રીક્ષામાં જ પાછા જવા સમજાવી લીધા.

એ દિવસનો અફસોસ આજે પણ પૂર્વીને કોરી ખાતો હતો. રીક્ષામાં પાછા વળતા ટેમ્પા સાથે જોરથી અથડાયેલી રીક્ષા ઉથલી પડી હતી અને કુંતાબેન-પ્રવિણભાઇ ખરાબ રીતે રીક્ષાની નીચે દબાયેલી અવસ્થામાં જ આ દુનિયા અને પાછળ રોતા કકળતા પરિવારને છોડીને ચાલી નિકળ્યા હતા.

નિલય-પૂર્વી જ નહીં સપન સેજલની દુનિયા પણ સૂનકારભરી બને ગઇ હતી. ઘર જાણે ખાવા ધાતું હતું. મમ્મી-પપ્પાથી જ આ ઘર હતું. દિવસો નહીં મહિનાઓ વિતી ગયા હતા પરંતુ ઘરમાં છવાયેલો શૂન્યાવકાશ કેમે કરીને ભરાતો નહોતો. સપન-સેજલ બા-દાદા વગર હિજરાતા હતા. એકલા સુવા તો ક્યારેય ટેવાયેલા નહોતા એટલું જ નહીં સમજણા થયા ત્યારથી બા-દાદા વગર પણ ક્યાં સુતા હતા? રાત પડે બા ના ભજન, દાદાની વાતો વગર તો સપન-સેજલને ઉંઘ પણ ક્યાં આવતી!

મમ્મી, બા-દાદા ક્યારેય પાછા નહીં આવે? “ સતત પુછાતો રહેતા આ સવાલનો પૂર્વી પાસે પણ જવાબ નહોતો. એને પોતાને પણ કેટલા અરમાન હતા, મમ્મી-પપ્પાની સેવા કરવાની. જેટલા લાડેકોડે મમ્મીએ એને સાચવી હતી એના કરતાં કંઈ કેટલાય ઘણું પાછું વાળવું હતું. ઘરમાં એકલી પડતી પૂર્વી પણ સોરાતી રહેતી.

પણ એક દિવસ પૂર્વીએ નિર્ણય લઈ લીધો. આ ઘર હવે બા-દાદા વગરનું નહીં રહે, એણે નિલયને પણ સમજાવ્યો અને એક દિવસ પૂર્વીની મરજી મુજબ છાપામાં માતા-પિતા જોઇએ છે ના મથાળા હેઠળ જાહેરખબર પણ મુકાઇ ગઈ.

પૂર્વીએ ખુબ ચોખવટથી અને ભારપૂર્વક લખાવ્યું હતું કે માત્ર અને માત્ર તેના ઘરમાં નાના બાળકોનો  સૂનકાર ભરવા માટે અને તેના પરિવારનો છાંયો બની રહે તે માટે જ એક એવા કપલની જરૂર છે જે સાચા અર્થમાં બા-દાદા બની રહે.

અને તે પછી તો જ્યાં સુધી સપન-સેજલ માટે બા-દાદાની ખોજ પુરી ના થઈ ત્યાં સુધી પૂર્વી જરાય પગ વાળીને બેઠી નહીં. વૃદ્ધાશ્રમ જ તો એના માટેનું સૌથી યોગ્ય ઠેકાણું હતું. પરિવારથી તરછોડાયેલા ઘર વગર હિજરાતા માતા-પિતાથી વધીને તો આ વેદના કોણ સમજી શકવાનું હતું?

શહેરના છેવાડે આવેલા વૃદ્ધાશ્રમમાં પૂર્વીની આવન-જાવન વધી ગઇ. એણે મન ખોલીને પોતાની વાત કોઇની સાથે કરી નહોતી. એ માત્ર સૌની વાતો સાંભળતી રહી. અવાર-નવાર સૌને મળતી રહી. કેટ-કેટલીય મનો-વ્યથાઓ વેરયેલી હતી ચારેકોર…સંતાનોના સુખ માટે આયખું આખું ઘસી નાખ્યું હોય અને સંતાનો પગભર થયા અને મા-બાપ આંખના કણાની જેમ ખુંચવા લાગ્યા હોય એવા તો કેટલાય અભાગી લોકોને જોયા. એક હકિકત પૂર્વીએ તારવી કે જ્યાં સુધી માતા-પિતા બંને હયાત હતા, જોડી અખંડ હતી ત્યાં સુધી તો સંતાનોએ એમને થોડા-ઘણા પણ સાચવ્યા પરંતુ જ્યાં જોડી ખંડિત થઈ ત્યાં જે એક બાકી રહ્યું તેના માટે દિવસો દોહ્યલા બની ગયા હતા એવા વડીલો ય હતા. પરંતુ પૂર્વીને તો એવા વડીલની શોધ હતી જે ખરેખર તેમના પરિવાર માટે ઝૂરતા હોય, સંતાનો જ નહીં તેમના પૌત્ર પૌત્રીનો પણ ઝુરાપો સાલતો હોય.અને એક દિવસ એની શોધ પુરી થઈ ખરી.

સાવિત્રીબેન અને સિતાંશુભાઇ ……

પૂર્વીએ પેટ ભરીને એમની વાતો સાંભળી. અને એમણે દિલ ખોલીને વાતો કરી. તેમને પણ એક માત્ર સંતાન, તે અને તેની પત્નિ બંને જણ મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં સાથે કામ કરતાં પ્રેમમાં પડ્યા અને પરણ્યા. સંતાનો થયા. નાના હતા ત્યાં સુધી દાદા-દાદીની જરૂર રહી પણ ત્યાર બાદ ઊંચી પોસ્ટ પર કામ કરતી પત્નિને બંને જણની સાદગીમાં પછાતપણું દેખાવા માંડ્યું. સીધા સરળ મા-બાપના ઉછેર અને ગૂગલના અપ રેઝમાં ફરક પડતાં પૌત્રવધુએ નારાજગીનો ઝંડો ઉપાડ્યો અને અંતે બંને જણને પૌત્ર-પૌત્રીને છોડીને અહીં આવીને વસવું પડ્યું. મુડી કરતાંય વ્યાજ વધારે યાદ આવતું હતું અને એમને ય ખબર હતી કે બાળકો એમના વગર સૂના પડી ગયા હશે પણ વાત  હવે હાથ બહાર નિકળી ગઈ હતી.

પૂર્વીની જે ઇચ્છા હતી એ અહીં પરિપૂર્ણ થતી હતી. હવે પૂર્વીએ પોતાની પેટછુટી વાત કરી. બા-દાદા હવે તમે અહીં નહીં રહો. તમારે તમારું પોતાનું ઘર હશે. મુડી તમારી નથી પરંતુ વ્હાલનું વ્યાજ તમે ભોગવશો એ મારા તરફથી તમને જીવનભરની ખાતરી છે. તમે અમારા ઘરને અમારા પરિવારને અપનાવો બસ એટલી મારી વિનંતી છે..

દેવ-ઉઠી અગિયારશના વિજય મુરતે નિલય સાવિત્રીબેન અને સિતાશુંભાઇને લઈને ઘર તરફ આવતો હતો. પૂર્વી સપન-સેજલને એમના બા-દાદા આવી રહ્યા છે એની વધામણી આપતી હતી અને ઘર આંગણે દિવા પ્રગટાવીને આરતીની થાળી લઈને ઉભી હતી…

મનની હોંશ પુરી થઈ હતી. ઘર ફરી એકવાર ઘર બનીને ચહેકવાનું હતું, પરીકથાની સ્વપ્ન દુનિયા રચાવાની હતી. રાજા અને રાણીના દરબાર ભરાવાના હતા, ભજનનો ગુંજારવ ઘરને મંદિર બનાવવાનો હતો. કિલ્લોલ કરતું ઘર ફરી એકવાર ખરા અર્થમાં વ્હાલની વ્યાખ્યા સજીવ કરવાનું હતું.

 

  • સહિયારા સર્જન માટે લખેલી વાર્તા.

 

 

August 14, 2015 at 1:16 am 5 comments

બજરંગી ભાઇજાન- ફિલ્મ રિવ્યુ.

7-Reasons-Bajrangi-Bhaijaan-GossipTicket

કાબૂલ એક્સપ્રેસ, ન્યૂયોર્ક, એક થા ટાઇગર નામ સાથે કબિર ખાનનું નામ જે રીતે સંકાળાયેલું છે તે રીતે તમામ ફિલ્મોની કથામાં ભારતપાકિસ્તાનના નામ પણ આપોઆપ સંકળાઇ જાય છે. કબિર ખાનની ફિલ્મોની કથામાં માં કોમની સાથે દેશની વાત પણ વણાઇ જતી જોવા મળી છે. એક થા ટાઇગરમાં પણ ભારતીય અને પાકિસ્તાની જાસૂસ વચ્ચે પ્રેમની વાત કહેતા કબિર ખાને પ્રેમ આડે કોઇ સીમાડા નથી આવતા એવો સંદેશ આપવા પ્રયાસ કર્યો છે તેવી રીતે બજરંગી ભાઇજાન’ માં પણ બે દેશ વચ્ચેના વૈમનસ્ય વચ્ચે પણ બે દેશના નેકદિલ ઇન્સાનની વાતને વણી લેવામાં આવી છે. માનવ માનવી  બનીને રહે તો ભારતીય છે કે પાકિસ્તાની બે વચ્ચેનો ભેદ ભુલાઇ જાય છે. ‘બજરંગી ભાઇજાન’ ની કથામાં કોઇપણ જાતનું નાવિન્ય હોવા છતાં એની માનવીય સંવેદના પ્રેકક્ષોને સ્પર્શી જાય છે અને જકડી રાખે છે.

 

પાકિસ્તાનની નાનકડી માસૂમ  શાહિદા( હર્ષાલી મલ્હોત્રા) જન્મથી મુંગી છે. જો તે તેને દિલ્હીની બાબા નિજામુદ્દિન ઓલિયાની દરગાહ પર સજદા માટે લઈ આવે તો તે બોલતી થઈ જાય તેવી શક્યતા જાણીને તેની માતા તેને દિલ્હી લઈ આવે છે. પિતા પાકિસ્તાની આર્મીમાં હોવાથી વિઝા નથી મળતા અને પરિણામે તેની માતા તેને સમજૌતા એક્સપ્રેસમાં લઈને આવે છે.  દરગાહ પર માથુ ટેકવીને પાછા ફરતા શાહિદા તેની માતાથી વિખુટી પડી જાય છે અને કુરુક્ષેત્રમાં પવન (સલમાન ખાન) જે બજરંગબલી હનુમાનનો ભક્ત છે તેને મળે છે. મુંગી છોકરી ક્યાંથી આવી છે અને ક્યાં પહોંચાડવાની છે એની મથામણમાં સર્જાતી વિટંબણા અને મુશ્કેલીઓમાંથી માર્ગ કાઢતા પવન તેને પાકિસ્તાન સુધી પહોંચાડવા સુધી નેક પ્રયાસ આદરે છે અને તેમાં તેને સાથ મળે છે એક લોકલ ચેનલના પત્રકાર ચાંદ નવાઝ ( નવાઝુદ્દિન સિદ્દીકી)નો.

 

સરળ દેખાતી કથામાં સૌથી સંવેદનશીલ વાત છે કે એક ઇન્સાન જો નાતજાતના ભેદભાવ ભુલી જઈ શકે તો સાચા અર્થમાં માનવ સાબિત થઈ શકે.  શાહિદાને તેના માતાપિતા સુધી પહોંચાડવામાં ભારતીય પવનને પાકિસ્તાની ચાંદનો જે સાથ મળે છે તે ઘટના સહ્રદયી પ્રેક્ષકોને સ્પર્શી જાય તેવી છે. શાહિદા બોલી શકતી નથી માટે તેની ઓળખ પામવી અઘરી છે પરંતુ. કબિર ખાને એક પછી એક એવા સંજોગો ઉભા કર્યા છે જેનાથી પવનને શાહિદા વિશે કોઇક કડી મળતી રહે છે. અને કડી પકડીને પવન સઈદાને એની માતા પાસે પાકિસ્તાન સુધી પહોંચાડવાની તનતોડમનતોડ જહેમત આદરે છે પ્રયાસ અને પ્રવાસમાં એવા કેટલાય અનુભવ એવા થાય છે જે પવન નહીં પ્રેક્ષકોના દિલને પણ ઝંઝોડી મુકે છે.

 

ક્યાંક શાહિદાને એની માતા સુધી પહોંચાડવામાં પાકિસ્તાની આર્મી ઓફિસરથી માંડીને બસ ડ્રાઇવર ,મૌલવી પણ સામેલ છે તો શાહિદાને માતા સુધી પહોંચાડવાની લાલચનું ગાજર પવન સામે લટકાવીને શાહિદાને વેચી નાખવા જેવું અધમ કામ કરનાર હિંદુસ્તાની પણ છે. સતત વહેતી કથામાં એક પછી એક એવા પાત્રો ઉમેરાતા જાય છે જે કથાને વધુને વધુ હ્રદયસ્પર્શી બનાવતા જાય છે અને નાનકડા અમસ્તા રોલમાં પણ તેમની છાપ છોડતા જાય છે.

 

ફિલ્મમાં કેબ્રે ડાન્સરને વસ્ત્રો ઉતારવા ફરજીયાત છે એવી સામાન્ય માન્યતામાં બીજી એક માન્યતા પણ છેલ્લા કેટલાક સમયથી પ્રચલિત છે ‘સલમાન છે એટલે શર્ટ તો ઉતારશે જ’. પરંતુ  આશ્ચર્યની વાત છે સલમાને  કે કબિર ખાને તેની ઇમેજ જાળવી રાખવા નાનકડો સરખો પ્રયાસ પણ નથી કર્યો. સલમાનમાં અહીં સરળ, સાલસ અને નેક ઇન્સાનની છબી  છતી થાય છે. પરંતુ સરળ, સાલસ દેખાતા ઇન્સાનમાં પણ એક બજરંગી વૃત્તિ રહેલી છે જે જરૂર પડે જોરાવર પણ બની શકે છે .નાનકડી શાહિદાની વ્યથા પવનની વ્યથા બની જાય ત્યારે તેનામાં છલકાતી સંવેદનાને સલમાને પ્રેક્ષકોના મન સુધી પહોંચે તે રીતે વ્યકત કરી છે અને શાહિદાની સહાય માટે સ્વીકાર્ય લાગે તેવી રીતે એની શક્તિનો પણ પરચો દેખાડે છે તે પણ સહજ લાગે છે.  જે રીતે પવનનું ચિત્રણ આંકવામાં આવ્યું છે રીતે જોતા તો દુનિયાનો માણસ હોવાની જે શંકા જાગે. ચારેબાજુ માત્ર સ્વાર્થથી ભરેલી દુનિયામાં આવા પરમાર્થી પણ હોઇ શકે? કદાચ પવનના પાત્ર થકી આપણને એટલું સમજાવવામાં દિગ્દર્શક સફળ રહ્યા છે કે જો મનમાં રામ હોય તો રાવણને પણ ઝુકવું પડે છે. અજબ જેવી વાત લાગે છે ને

 

નવાઝુદ્દિન સિદ્દીકીએ તેના અનેક પાત્રોને રુપેરી પરદા પર જીવંત કર્યા છે.’બજરંગી ભાઇજાન’નો પત્રકાર આજના કમર્શિયલ પત્રકારો જેવો નથી. તેનામાં કોઇપણ બાબતને લઈને ચેનલમાં ન્યૂઝને બઢાવી ચઢાવીને જુવાળ ઉભો કરવાના બદલે દિલમાં માનવતાનો જુવાળ ઉભો કરવાની વૃત્તિથી આપણા મનમાં પણ ઊંડે ઊંડે એવી અપેક્ષા જાગે છે કે માનવતા હજુ મરી પરવારી નથી. નવાઝુદ્દિનનો અભિનય ખરેખર સરસ છે. ચાંદ( નવાઝુદ્દિન) ‘વિરઝારા’ ના રાની મુખર્જીના સહ્રદયી પાત્રની યાદ અપાવે છે.

 

ફિલ્મનું સૌથી મહત્વનું પાત્ર શાહિદા એટલેકે હર્ષાલી મલ્હોત્રા જેની આસપાસ ફિલ્મ ગુંથાયેલી છે તેવી હર્ષાલી તેની માસૂમિયતથી પ્રેક્ષકોની સહાનુભૂતિ જીતી લે છે. મુંગી છોકરીના ચહેરાના હાવભાવ, એની કથા અને વ્યથાને હર્ષાલીએ અત્યંત હ્રદયસ્પર્શી રીતે રજૂ કરી છે. તેના ચહેરા પરનું ભોળપણ અને તેની અશબ્દ અભિવ્યક્તિ ફિલ્મનું સૌથી સબળ પાસુ છે. માતાથી વિખુટી પડી ગયેલી બાળકીની મુંગી વ્યથાને બાળકીએ એટલી તો બોલકી રીતે રજૂ કરી છે કે ભાગ્યેજ કોઇ એની સાથે જોડયા વગર રહી શકે. નાના બાળકને જમાડતી માતાને જોઇને એના આંખમાં ઉમટેલા આંસુથી પ્રેક્ષકનું મન ભીનુ થયા વગર ભાગ્યેજ રહી શકે. એનો આનંદ, એની હતાશા, પવન પરનું તેનું આવલંબન એટલી નજાકતથી છલકાયા કરે છે કે સલમાન જેવા નિવડેલા અભિનેતા અને નવાઝુદ્દિન સિદ્દીકી જેવા અદાકાર વચ્ચે પણ પ્રેક્ષકની નજર એક ક્ષણ પણ હર્ષાલીથી દૂર ખસતી નથી.

 

કરિના કપૂર એક એવી અભિનેત્રી છે જેણે આજ સુધી અનેક પાત્રોમાં તેના અભિનયના અજવાળા પાથર્યા છે પરંતુ બજરંગી ભાઇજાન’ ફિલ્મમાં બજરંગી, શાહિદા અને ચાંદ પછી તેનો ઉલ્લેખ  કરવા પાછળનું કારણ છે કે જાણે તેનું પાત્ર ખપ પુરતુ દર્શાવવામાં આવ્યું હોય તેવું બની રહ્યું છે. અહીં કરિના માટે ઝાઝો અવકાશ રહ્યો નથી તેમ છતાં કરિનાએ રસિકાના પાત્રની સંવેદનશીલતા અને અજાણ બાળકી માટેની અનુકંપા સહજતાથી રજૂ કરી છે.

 

પવનને મદદ કરતા મૌલવી ( ઓમ પુરી),  શરત સક્સેના, રાજેશ પુરી, પવનના પિતા બનતા અતુલ શ્રિવાસ્તવ પણ તેમની ભૂમિકાની છાપ મુકતા જાય છે. શાહિદાની માતા એટલે કે  મહેર વિજે પણ પોતાની ભૂમિકાને ખુબ સુંદર ન્યાય આપ્યો છે.

 

કબિર ખાને સરળ દેખાતી કથાને માનવતાનો સ્પર્શ આપીને ફિલ્મને ખાસ બનાવી છેધીમી ગતિના લાગતા પૂર્વાર્ધ અને ફ્લેશ બેકના લીધે કથાનું વહેણ મધ્યમ ગતિએ આગળ વધતું હોય તેમ લાગે પરંતુ કબિર ખાને પાત્રો પરની તેમની પકડ અને દ્રશ્યોની સચોટ માવજતથી ફિલ્મને જરાય નબળી પડવા દીધી નથી. કબિર ખાને ભારતપાકિસ્તાનના નાજૂક સંબંધોને નકારાત્મક ચિતરવાના બદલે અથવા બંને દેશો વચ્ચેના વૈમનસ્યને બાજુ પર રાખીને એક અલગ અભિગમ અપનાવ્યો છે. ઘણા સમયથી લોહિયાળ લેખાતી કાશ્મીરની ધરતીના સુંદર લોકેશનનો અહીં ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

 

 

ફિલ્મના ગીતો અને કવ્વાલીનું ફિલ્માંકન સરસ થયું છે. અદનાન સામીની કવ્વાલી અને અદનાન સામીની હાજરી સાનંદ આશ્ચર્યજનક રહી.

 

સલમાનના ચાહકોને તો આ ફિલ્મ ગમવાની જ છે પરંતુ સલમાનની એક અભિનેતા તરીકે પણ ગણના કરવા માંગતા ન હોય તેવા પ્રેક્ષકોને પણ ફોર-અ- ચેન્જ સલમાન અને ફિલ્મ બંને ગમશે.
કલાકારો- સલમાન ખાન, કરિના કપૂર, નવાઝુદ્દિન સિદ્દિકી, હર્ષાલી મલ્હોત્રા, દિપ્તી નવલ, નજીમ ખાન, ઓમ પુરી

નિર્માતા- કબીર ખાન, સલમાન ખાન, સુનિલ લુલ્લા

નિર્દેશક- કબિર ખાન,

સંગીત- જુલિયસ પકિઅમ

ફિલ્મ ****એક્ટીંગ**** મ્યુઝીક *** સ્ટોરી ***

August 9, 2015 at 9:47 pm 3 comments

દિલ ધડકને દો – film reviews –

dil-dhadakne-do

બેવડી જીદંગી અને ડબલ ચહેરા એ આજના અત્યંત  સોફેસ્ટીક સોસાયટીના મહોરા બની ગયા છે. અંદરખાને થી ઉકળતા ચરુ પર સરસ મઝાનું પ્લાસ્ટીકિયુ સ્મિત લેપીને સોસાયટીમાં ઇજ્જત બનાવી રાખવી પડે એ પણ હવે એટલું જ જરૂરી બની ગયું છે. બહારથી અત્યંત નજદીકિ ધરાવતા એક છત નીચે રહેતા બે લોકો  ક્યારે એકબીજાથી અજનબી બની જતા હશે એની તો એમને પણ ખબર નહી રહેતી હોય.

દિલ્હીના ધનવાન કહેવાતા કમલ મહેરા ( અનિલ કપૂર ) અને નિલમ ( શેફાલી શાહ)ને પણ આવા જ એક છત નીચે રહેતા બે અજનબી જ કહી શકાય.. અન્યની દ્રષ્ટિએ સુખી દેખાતુ આ યુગલ  સાચે જ કેટલું સુખી છે એ તો જ્યારે જોઇએ ત્યારે જ  સમજાય. કમલ મહેરાએ હંમેશા તેની પત્નિ કરતાં તેના બિઝનેસને વધુ મહત્વ આપ્યું છે અને નિલમે તેના ઘરની તમામ વ્યક્તિઓને.

કમલ મહેરાનો દિકરો કબીર (રણવીર સિંહ) જેને કમલ મહેરા  પોતાના ઢાંચામાં ઢાળવા મથે છે જે કબીરને  મંજૂર નથી. કબીરની બહેન આયશા ( પ્રિયંકા ચોપરા)  તેના પિતાની કંપનીના મેનેજરના દિકરા સની( ફરહાન અખ્તર)ને ચાહતી હોવા છતાં તેના લગ્ન બિઝનેસ મેન માનવ ( રાહુલ બોઝ) સાથે થઈ ચુક્યા છે. આયશાને હવે તેના પતિથી છૂટાછેડા લેવા પડે એવી મનોદશાએ બંને પહોંચે છે.

કમલ મહેરાની ત્રીસમી લગન જયંતિ ઉજવવા આ આખો પરિવાર મિત્રો સાથે દસ દિવસની ક્રૂઝ પ્લાન કરે છે. આ ટ્રીપમાં કબીરની મુલાકાત ડાન્સર ફરાહ ( અનુષ્કા શર્મા ) સાથે થાય છે અને લવ એટ ફર્સ્ટ સાઇટની દશાએ કબીર આવીને ઉભો રહે છે.જ્યારે કબીરના લગ્ન કમલ તેના બિઝનેસને બચવવા અત્યંત ધનાઢ્ય દોસ્ત સૂદની પુત્રી નૂરી ( રિધ્ધિમા ) સાથે કરવા માંગે છે. આ તમામ પાત્રોને વચ્ચે એક અન્ય જીવ પણ અટવાયેલો છે અને તે છે પ્લૂટો. પ્લૂટો મહેરા પરિવારનો માનિતો શ્વાન છે. ( આવા પરિવારના પાલતુ પ્રાણીનો પણ સારી રીતે જ ઉલ્લેખ કરવો પડે.)

આ આખુ ગુંચવાયેલું કોકડું કેવી રીતે ઉકલશે?

“જીંદગી ના મિલેગી દો બારા”ની જેમ ઝોયા તેની ફિલ્મોમાં  દુનિયાની સફરની સાથે જીવનની સફરને વણી લે એવું ફરી એક વાર બની રહ્યું છે. ફિલ્મને માંગ પ્રમાણે ઝોયાએ માનવ મનની ભાવનાની સાથે સાથે ઇસ્તાંબુલ, , તુર્કી, ટ્યુનિશીયા, ફ્રાંસ, ઈટલીની સફર કરાવી છે. રાસ રમતા જેમ ગોફ ગુંથાય અને વળી પાછો ગોફ ઉકેલાતો જાય એમ અહીં લાગણીના તાણાવાણા વણાયા છે અને ડિરેક્ટરે એને નાજુકાઇથી ઉકેલવાનો સફળ પ્રયાસ કર્યો છે. ફિલ્મ જીવનના સાચા ખોટા સંબંધોના તાણાવણાથી ગુંથાઇ છે. ઝોયાએ તમામ પાત્રો પાસેથી ખુબસુરતીથી કામ લીધુ છે. ફિલ્મ મધ્યાંતર બાદ વધુ રસપ્રદ બનતી જાય છે.  ફિલ્મના પાત્રોની એકબીજા પ્રત્યેની લાગણીઓના ચઢાવ- ઉતાર  સાથે હળવી પળોનો તાલમેલ સરસ જળવાયો છે. કોઇજાતની  સબળ કથા વગર પણ ઝોયાએ સચોટ સંવાદો અને પાત્રોની લાગણીઓની અભિવ્યક્તિથી આખી ફિલ્મ સફળ બનાવી છે. ઝોયા તેમજ રિમા કાગદીએ  ક્યારેક હળવાશથી પણ જે કહેવું હોય તે કહેવાઇ જાય અને તેમ છતાં તે જરાય આડંબરી ન લાગે એવી પુરતી તકેદારી રાખી છે. પરિણામે કોઇ એક ક્ષણ પણ વેડફાઇ નથી.

ફિલ્મ માત્ર અદાકારોની અદાકારીથી જ બને તેવું નથી પરંતુ દિગ્દર્શકની પણ કમાલ એટલી જ જરૂરી છે. ફિલ્મમાં  જનરેશન ગેપ જે રીતે દર્શાવવામાં આવ્યો છે એ આજકાલની વાસ્તવિકતાનું જ સાચું પ્રદર્શન છે. યુવા પેઢી જે મુક્ત રીતે પોતાના વિચારો અને સંવેદનાઓ પ્રગટ કરી શકે છે તેમાં કદાચ તેમના માતા-પિતાની કહેવાતી પરિપક્વ પેઢી કરતા વધુ પરિપક્વતા જોવા મળે છે.

અનિલ કપૂર જે  “લમ્હે” ફિલ્મમાં જે પુખ્ત અભિનય આપ્યો હતો એ જ પુખ્તતાથી એણે કમલના પાત્રને નિભાવ્યુ છે. અભિનયમાં અનિલ કપૂર અવ્વલ રહે છે. દિલ્હીના બિઝનેસ ટાઇકૂનની પર્સનાલિટીને એણે શોભાવી છે. પત્નિ, પુત્ર અને પુત્રી કરતાં પણ બિઝનેસને મહત્વ આપતા કમલ મહેરાની ઝલકમાં પોતાની જાતને જ સૌથી વધુ મહત્વ આપતા સ્વ-કેન્દ્રી પુરુષને અનિલ કપૂરે યોગ્ય ન્યાય આપ્યો છે. સોસાયટીમાં પોતાનું સ્ટેટસ અકબંધ રહે તે માટે અને પોતાના બિઝનેસને બચાવવા  દિકરી કે દિકરાની લાગણીને દાવ પર મુકી શકે એવો પિતા એક સમય આવે સંતાનો માટે અગ્રેસિવ  પણ બને એવી બેવડું વ્યક્તિત્વ અનિલ કપૂરે સરસ રીતે નિભાવ્યું છે.

શેફાલી શાહ ક્યારેક દેખા દે છે પરંતુ જ્યારે એ રૂપેરી પરદા પર આવે છે ત્યારે એની નોંધ લેવી પડે એવી હાજરી પુરાવી જાય છે. બિઝનેસમાં રચ્યા પચ્યા રહેતા પતિની પત્નિ તરફની અવહેલના પણ જાહેરમાં ચહેરા પર સ્મિત લેપીને સહી લેતી પત્નિની ભૂમિકામાં શેફાલીએ  સબળ અભિનય આપ્યો છે. પત્નિની હતાશા, ગુસ્સો , પરિવારની ચિંતા આ તમામ લાગણીઓના કોકટેલને જાણે એણે ઘોળીને પી લીધું હોય એવી અભિવ્યક્તિ એના અભિનયમાં છલકાય છે. અનિલ કપૂર અને શેફાલી શાહની કેમેસ્ટ્રી ફિલ્મના અન્ય અને વધુ તાજગી ભર્યા કલાકારો કરતાં પણ વધુ અપીલિંગ લાગે છે.

પ્રિયંકા ચોપરા અને રણવીર સિંહને ભાઇ-બહેનના પાત્રમાં સ્વીકારવા મઝાના લાગે છે. ભાઇ-બહેન વચ્ચેના નિખાલસ સંબંધો અને માતા-પિતા સાથે બે પેઢી વચ્ચેના મતભેદ બંને કલાકારોના અભિનયથી નિખર્યા છે. આજ સુધી જોયેલા તમામ પાત્રો કરતાં અહીં રણવીર સિંહની અલગ  પ્રતિભા દેખાઇ. ફિલ્મમાં લગભગ રણવીર થકી જ હળવાશની પળો પિરસાઇ છે. એકલા હાથે બિઝનેસને ઊંચાઇ પર લઈ જતી પરંતુ લગ્ન જીવનની નિષ્ફળતાને સહી ન શકતી આયેશાના પાત્રમાં પ્રિયંકાએ ખુબ સરસ અભિનય આપ્યો છે.

અનુષ્કા શર્મા અને  ફરહાન  અખ્તરને જોઇએ તેટલી મોકળાશ મળી નથી તેમ છતાં બંને એ જેટલો અવકાશ મળ્યો તેને ભરવા સફળ આયાસ કયો છે. ફરહાન અખ્તર થોડામાં ઘણું કહી જાય છે.અનુષ્કા અને ફરહાન નિવડેલા કલાકારો છે પરંતુ નૂરીના પાત્રમાં રિધ્ધિમાનો નવો ચહેરો પણ પ્રેક્ષકોની નજરમાં  વસી જાય છે. મહેરા પરિવારના દરેક સદસ્ય જે રીતે એકબીજા સાથે ઉલઝન અને સંવેદના વચ્ચે અટવાય છે એમાં એક એવો સદસ્ય પણ છે કે જે જાણે આખા પરિવારનો સૂત્રધાર હોય રજૂ થયો છે. મહેરા પરિવારનો શ્વાન- પ્લૂટો – જેને આમિરખાનનો અવાજ મળ્યો છે એના લીધે એ ખાસ બની જાય છે.

અને માત્ર આટલા જ પાત્રોથી આખી ફિલ્મ ક્યાં પુરી થવાની ? આ તમામ પાત્રોની સાથે જોડાયેલા અને તેમની આસપાસ ઘુમતા બીજા અનેક પાત્રોને પણ તેમની વાત કહેવાનો જરૂરિયાત પુરતો અવકાશ આપવામાં આવ્યો છે. દરેક એક પાત્રની અલગ ઓળખ છે અને એ  દરેક  પાત્ર પોતાની એક વાત લઈ આવે છે અને તેમાં ઉચ્ચ વર્ગના લોકોની માનસિકતાનું આબેહુબ ચિત્ર ઝીલાયું છે.

ફિલ્મના ગીત સંગીત સાથે જાવેદ અખ્તર અને શંકર અહેસાન લોયના નામ સંકળાયેલા હોવાથે પ્રેક્ષકોની અપેક્ષા વધી જાય પરંતુ એ અપેક્ષા અસંતોષાયેલી રહે છે.
સરસ મઝાના લોકેશનની સફરમાં નિકળેલા પરિવારને આપણા પરિવાર સાથે બેસીને સમજી શકાય , માણી શકાય . કારણકે આ કથા ઝોયાને રજૂ કરી છે પણ બની શકે કે એ આપણી આસપાસ વસતા પરિવારમાંથી પણ કોઇની પણ હોઇ શકે.

કલાકારો- અનિલ કપૂર, રણવીર સિંહ, પ્રિયંકા  ચોપરા, અનુષ્કા શર્મા, ફરહાન અખ્તર, શેફાલી શાહ, રાહુલ બોઝ, રિદ્ધિમા

નિર્માતા- રિતેશ સિધવાની, ફરહાન અખ્તર

નિર્દેશક- ઝોયા અખ્તર

ગીત- જાવેદ અખ્તર

સંગીત- શંકર અહેસાન લોય

ફિલ્મ ***૧/૫ એક્ટીંગ ***૧/૫ મ્યુઝીક ** સ્ટોરી ***

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com

June 9, 2015 at 3:34 pm 2 comments

લાજવાબ-સાન ફ્રાન્સિસ્કો (યુ.એસ.એ)

સાન ફ્રાન્સિસ્કો…

Downtown San fransisco

૧૭૭૬ની ૨૯મી જુનનો એ દિવસ હતો જ્યારે સ્પેનિશ કોલોનિસ્ટ ( સ્પેનના વસાહતી)ઓ આવ્યા અને એક નવા શહેરને સાન ફ્રાન્સિસ્કોના નામની ઓળખ આપી અને જોત જોતામાં તો એ એના ઝડપી વિકાસને લઈને અમેરિકાના વેસ્ટ કોર્સનું સૌથી મોટા શહેરમાંનું એક બની ગયું અને એની જનસંખ્યાને ધ્યાનમાં લઈને એ એક સંયુક્ત શહેર કે પરગણાની હરોળમાં આવી ગયું. ૧૯૦૬માં આવેલા ભૂકંપે આ શહેરને ઘણું બધુ નુકશાન પહોંચાડ્યુ પરંતુ અમેરિકાની આ તો ખાસિયત છે. એને ફરી ઉભા થતા ઝાઝો  સમય નથી લાગતો. એક સમય હતો જ્યારે સાન ફ્રાન્સિસ્કો કેલિફોર્નિયાનું સૌથી મહત્વનું શહેર ગણાતુ. આજે કેલિફોર્નિયામાં લોસ એન્જલસ, સાન ડિયાગો, સાન હોઝે પછી સાન ફ્રાન્સિસ્કોનું નામ લેવાય છે પરંતુ હજુ ય આજે આ સાન ફ્રાન્સિસ્કોની જાહોજલાલી જરાય ઓછી થઈ નથી. સાન ફ્રાન્સિસ્કો નોર્ધન કેલિફોર્નિયાનું કલ્ચરલ, કમર્શિયલ અને ફાયન્સિયલ સેન્ટર ગણાય છે.. આવા આ સાનફ્રાન્સિસ્કોની આજે આપણે વાત કરવી છે. અને સાન ફ્રાન્સિસ્કોની વાત કરીએ ત્યારે એ માત્ર એક નામ નથી રહેતું પણ એના આસપાસના વિસ્તારને પણ આવરી લઈએ તો જોવા-જાણવાનું ઘણુ બધું છે.

કોઇપણ જગ્યાએ જઇને જોઇએ તો ત્યાં ક્યાં તો એ પહાડી એરિયા હશે, ક્યાં તો ખીણ હશે અથવા તો દરિયા કિનારો હશે. પરંતુ સાન ફ્રાન્સિસ્કોની એ જ તો મઝા છે કે અહીં પહાડ પાણી અને ખીણ એ સૌનો સમન્વય છે અને તદુપરાંત એ ચોમેર ધુમ્મસથી છવાયેલું હોય છે. ક્યારે અને ક્યાંથી આ ધુમ્મસ ઉમટી આવે છે એનો જવાબ મેળવવા અહીંની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ વિશે જાણકારી લેવી પડે પરંતુ ફરવા અને માણવાવાળા લોકો ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ વિશે ઊંડાણમાં જવાના બદલે માણવાનું ઝાઝું રાખે છે કારણકે એ કુદરત છે અને કુદરત વિશે મંથન કરવા કરતા એને માણી લેવામાં જ મઝા છે.

આગળ જણાવ્યું તેમ સાન ફ્રાન્સિસ્કોને જોડાઇને આવેલા સાન હોઝેના સાન્ટાના રૉથી અમારી ફરવાની શરૂઆત થઈ. કોઇને પણ યુવાન બનાવી દે એવા માહોલમાં સ્વભાવિક છે કે યુવાનોની મસ્તી જરા વધુ જ ખીલી ઉઠે. સીધા રસ્તાની બંને બાજુ બ્રાન્ડેડ શૉ રૂમ અને અલગ અલગ વરાઇટી ધરાવતી રેસ્ટોરન્ટ વીક એન્ડમાં તો જાણે ઉભરાઇ જાય એટલી ચહલ-પહલ જોવા મળે. વીક એન્ડ ન હોય તો પણ સરસ મઝાના સ્માર્ટ ડ્રેસીંગમાં ફરતા લોકોને જોઇને એટલું તો સમજાય કે અહીં આવનાર કેવા શોખીન હોઇ શકે. સાંજ પડે ક્યાંક ફ્રોઝન યોગર્ટ કે આઇસ્ક્રીમ પાર્લરની બહાર બેન્ડ પર ઝૂમતા લોકોની મસ્તી પણ માણવા જેવી ખરી.

સાન ફ્રાન્સિસ્કો નામ લેતાની સાથે એક ભવ્ય “ગોલ્ડન ગેટ”ની તસ્વીર નજર સામે આવી તો જાય જ કારણકે એ નામ આ શહેર સાથે જ્યારથી એની રચના થઈ ત્યારથી જોડાયું છે. ન્યુયોર્કના બ્રુકલીન બ્રીજની જેમ આ ગોલ્ડન ગેટ આ શહેરની ઓળખ છે. સૌથી વધુ એટલે કે ૧.૭ માઇલની લંબાઇ ધરાવતા આ સસ્પેન્સન બ્રીજ પરથી કહેવાય છે કે લગભગ રોજના ૧૨૦,૦૦૦ વાહનોની અવર-જવર થતી હોય છે.  છ લેઇન ધરાવતા આ બ્રીજની બંને બાજુ નિરાંત જીવે પેડસ્ટ્રીયન વોક પર ચાલનારા અને બાઇસિકલ લઈને ફરનારા પણ  જોયા. સડસડાટ વહેતા ટ્રાફિક સાથે પણ આ નિરાંત એટલા માટે હોય છે કે બ્રીજના આ વહેતા ટ્રાફિક અને વોક વચ્ચે સલામતીની રેલીંગ છે. આ બ્રીજ જોઇને સૌથી પહેલા મનમાં સવાલ ઉઠે કે બ્રીજનો રંગ તો નારંગી જેવો દેખાય છે તો એને ગોલ્ડન બ્રીજ કેમ કહેતા હશે ? વાત સાચી છે મનમાં સોનેરી રંગના બ્રીજને જોવાની કલ્પના કરી હોય અને કંઇક જુદુ જ જોવા મળે પણ સાંજે સૂર્યાસ્ત સમયે અને રાત્રે ઝળહળ થતી લાઇટોમાં એની આભા જુદી જ હોય છે.

Golden Gate

સાન ફ્રાન્સિસ્કો બે એરિયાના મરિન કાઉન્ટીના અને ગોલ્ડન ગેટની ઉત્તરે આવેલા સોસિલિટોનો બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમ્યાન શિપ બિલ્ડીંગ કેન્દ્ર તરીકે વિકાસ થયો. વર્તમાન સમયમાં સોસિલિટોની ગણતરી શહેરના ઔદ્યોગિક , ધનિક અને કલાત્મક વિસ્તાર તરીકે થાય છે. સોસિલિટોનું લોકેશન એવી રીતે છે કે ગોલ્ડન બ્રીજ પરથી આવતો ટ્રાફિક અને સાન ફ્રાન્સિસ્કોની ફેરી સર્વીસના લીધે અહીં સંખ્યાબંધ પ્રવાસીઓનો ધસારો રહે છે. આ ધસારો રહેવાનું બીજુ કારણ એ પણ છે કે અહીં પબ્લીક પાર્ક, વિશાળ પ્લે ગ્રાઉન્ડની સાથે બીચ પણ એટલા જ મનોરમ્ય છે. પણ સૌથી મોટું આકર્ષણ છે અહીંના હાઉસ બોટ. સિસોલિટોમાં લગભગ ૪૦૦થી વધુ હાઉસ બોટ હોવાની ગણતરી મુકાય છે . આ હાઉસબોટ એના વૈવિધ્યના લીધે પણ લોકચાહના પામી છે.

સિસોલિટો જેવો જ બીચ ધરાવતી બીજી જગ્યા છે ફિશર મેન’સ વ્હાર્ફ. ઇટાલિયન ઇમિગ્રન્ટ માછીમારો આવ્યા અને અહીં . ફિશર મેન’સ વ્હાર્ફમાં સ્થાયી થયા. અહીંના પિઅર ૩૯, કેનરી શોપીંગ સેન્ટર, ગિરાડેલિ સ્કેવરની મુલાકાત તો આવશ્યક છે જ.

હવે જ્યારે ગિરાડેલિ સ્કેવરનું નામ આવે એટલે વિશ્વ વિખ્યાત ગિરાડેલિ ચોકલેટ કે આઇસ્ક્રીમનો સ્વાદ લીધા વગર અહીંથી જવાય જ કેમ? ગિરાડેલી ચોકલેટ ફેક્ટરીમાં ચોકલેટ બનાવવા માટેની પ્રોસેસ જોવા મળી. કોકોના બિયાને દળીને ઓગાળીને ચોકલેટ લિકર અથવા અનસ્વીટન્ડ ચોકલેટના ફોર્મમાં ઢાળવામાં આવે અને તેમાં ચોકલેટ લિકરને મિલ્ક પાવડર, ખાંડ , વેનિલા અને કોકો બટરમાં ભેળવીને અલગ અલગ ટેસ્ટ પ્રમાણે ચોકલેટના સ્વરૂપમાં પેક કરવામાં આવે છે. અહીંનો આઇસ્ક્રીમ પણ એટલો જ યમ્મી…..ગિરાડેલિનો આઇસ્ક્રીમ ખાવા તો લાઇનમાં ઉભા રહેવાનું અને એ ચોકલેટ શોપના કોમ્પેક્ટ ,ક્લમ્ઝી, ક્રાઉડી શોપમાં પણ બેસવાનું મંજૂર ભલેને પછી એની બહાર જ સરસ મઝાનો મનને તરોતાજા કરી દે એવો ફુવારો તમારી રાહ ન જોતો હોય!

યુ.એસ. ના તમામ શહેરોની જાન અને શાન સમા ડાઉન ટાઉન એરિયાની મુલાકાત ન લીધી હોય તો એ શહેરની મુલાકાત અધુરી જ કહેવાય પણ એ સિવાય એવું ઘણું બધું છે જે સાન ફ્રાન્સિસ્કોની આસપાસમાં જ જોવા મળી જાય.

સેવન્ટીન માઇલ ડ્રાઇવ…. સાન ફ્રાન્સિસ્કો જ ખુબ રળીયામણું અને હરિયાળુ શહેર છે પણ આ સેવન્ટીન માઇલ ડ્રાઇવના નામે ઓળખાતો આખો રસ્તો તો એનાથી પણ વધુ હરિયાળો અને રળીયામણો છે. એક બાજુ નિલવર્ણા દરિયો અને બીજી બાજુ લીલાછમ વૃક્ષો. સાચે જ ડ્રાઇવ કરવાનો જરાય કંટાળો ન આવે કે ન થાક લાગે. સાઇપ્રસ પોઇન્ટ, બર્ડ રોક, પોઇન્ટ જૉ, પિકાડેરો પોઇન્ટ , સીલ પોઇન્ટ- દરેક પોઇન્ટનું આગવું આકર્ષણ. બર્ડ રોક પર અસંખ્ય પંખીઓ કલશોર કરતા હોય તો સીલ પોઇન્ટ પર અઢળક સીલ આળસુની જેમ ફેલાયેલી પડી હોય.  દરિયાનો બીચ એટલે રેતાળ જગ્યાની કલ્પના કરી હોય તો અહીં એનાથી અલગ દ્રશ્ય જોવા મળે. અહીં પેબલ બીચ પર ગોલ્ફના મેદાનો જોઇને મઝા પડી ગઈ. આગળ વધતા સાઇપ્રસ પોઇન્ટ ગોલ્ફ કોર્સ અને પેબલ બીચ ગોલ્ફ કોર્સની વચ્ચે જાણે કશાજ કારણ વગર લોકોને ઉભેલા જોયા. કુતૂહલ તો થવાનું જ.કારમાંથી ઉતરીને જોયું તો પત્થર કોરીને ઉગી નિકળેલું, હવા અને પાણીથી થપાટો ઝીલીને પણ અડીખમ ઉભેલું ૨૫૦ વર્ષ જુનું ઝાડ. કુદરતે બિછાવેલા મનોહર સેવન્ટીન માઇલ ડ્રાઇવ સુધી પહોંચવાના એક પ્રવેશદ્વાર જેવા કાર્મેલથી બહાર નિકળતા કાર્મેલના ડાઉન ટાઉનની ઉપર છલ્લી મુલાકાત થઈ. નાનકડા અમસ્તા આ ડાઉન ટાઉનમાં પણ ટોપ મોસ્ટ નામ ધરાવતી શોપ જોઇને  અહીં ખરીદી કરનારની હેસિયતનો અંદાજો જ લગાવાવાનો રહ્યો.

એક અઠવાડીયુ પણ ઓછું પડે એટલી મુલાકાત લઇ શકાય એવી જગ્યાઓ અહીં છે. અત્યાર સુધી કુદરતની કૃપા તો જોઇ પણ કુદરતના કરિશ્મા જેવી એક જગ્યા એટલે મિસ્ટરી સ્પોટ. સાચે જ કુદરતે અહીં એની કમાલ દેખાડી છે. ગુરુત્વાકર્ષણથી વિરૂદ્ધ અનુભૂતિ થઇ. અહીં જાણે ગુરુત્વાકર્ષણનું બળ અસર જ નથી કરતું. ત્રાંસા ઉભા કરેલા લાકડાના પાટીયા પરથી બોલ રગડાવવામાં આવે કે પાણી રેડવામાં આવે તો એ પાટીયાની નીચે તરફ ઢળતી દિશામાં રેલાવાના બદલે પાટીયાની ઉપરની તરફ પરત થાય . આ તો નજરે ન જોયું હોય ત્યાં સુધી માનવામાંજ ન આવે એવી વાત છે ખરું ને? લાકડાના એક સીધા પાટીયા પર બે અલગ ઊંચાઇ ધરાવતી વ્યક્તિને ઉભા રાખવામાં આવે તો સ્વભાવિક છે કે જેની ઊંચાઇ વધારે છે એ જ વ્યક્તિ ઊંચી દેખાવાની પરંતુ જો બંનેની ઉભા રહેવાની જગ્યા અરસ-પરસ બદલી નાખવામાં આવે તો તાજ્જુબીની વાત એ લાગશે કે જગ્યા બદલવાના લીધે નીચી વ્યક્તિ ઊંચી વ્યક્તિ કરતા ઊંચી દેખાય છે. અહીં ઊંચા ઊંચા ઝાડ વચ્ચે એક લાકડાની કેબિન ઉભી કરવામાં આવી છે. આ કેબિનમાં પ્રવેશ કરીએ તો જાતને જાળવવી મુશ્કેલ પડે એમ આપણે એક તરફ ખેંચાઇ જઇએ છીએ. ઉભા રહીએ તો પણ જાણે ગુરુત્વાકર્ષણનું બળ આપણને જમીન તરફ નહીં પણ બીજી બાજુએ આપણને ખેંચી ના રહ્યું હોય. સર આઇઝેક ન્યૂટન અહીં આવ્યા હોત કદાચ ગુરુત્વાકર્ષણના બળ વિશે કોઇ જુદી જ સમજૂતી આપી હોત. આને કોઇ ગુરુત્વાકર્ષણશૂન્યતા કહે છે કોઇ દ્રષ્ટિભ્રમ પણ કહે છે તો કોઇ એને માનવબુદ્ધિથી પરે ગૂઢ બાબત કહે છે તો કોઇ એને ઇરાદાપૂર્વક સર્જેલી રચના કહે છે. પરંતુ એક નિશ્ચિત બાબત છે કે કહેવા સાંભળવા કરતા આ જાત અનુભવની વાત તો છે જ.

હાફ મૂન બૅ..

Ritz_HalfMoonBay_3

સાન ફ્રાન્સિસ્કો બૅ એરિયા તરીકે ઓળખાય છે કારણકે અહીં જ્યાં જ્યાં નજર આપણી ઠરે નિલવર્ણો સાગર નજરે પડે એવી રીતે લગભગ ચોમેર પેસિફિક મહાસાગર એને આવરી રહ્યો છે. સાન ફ્રાન્સિસ્કોની દક્ષિણે લગભગ ૨૫ માઇલ દૂર હાફ મૂન બૅ જવાનો પ્લાન થયો એની સાથે એક સજેશન આવ્યું હાફ મૂન બૅ જવું હોય તો રિટ્ઝ કાર્લ્ટનથી જ એને જોવાય. આમ તો બૅ એરિયા હોય એટલે જુદા જુદા અનેક પોઇન્ટ પરથી અનેક અલગ અલગ વ્યૂ મળી જાય પરંતુ સાચે જ અહીં આવીને જોયું તો રિટ્ઝ કાર્લ્ટનના પ્રવેશદ્વારથી માંડીને એના સમગ્ર એરિયાની ભવ્યતામાં હાફ મૂન બૅ બીચ થકી તો ચાર ચાંદ લાગી ગયા છે. હાફ મૂન બૅ ના વ્યાપક રેતાળ દરિયા કિનારે જરા જરા ગરમીની શરૂઆત થાય એટલે સન બાથ, ફિશિંગ અને પિકનિક માટે ઉમટેલા લોકો નજરે પડવાના જ પરંતુ એપ્રિલનો આ સમય એવો હતો કે હજુ ઠંડી એનો ચમકારો દેખાડી દેતી હતી. રિટ્ઝ કાર્લ્ટને એની સાગર સન્મુખ જગ્યાનો ખુબ સુંદર ઉપયોગ કર્યો છે. સરસ મઝાની બેઠકો વચ્ચે એકદમ હુંફાળા બની જવાય એવી રીતે તાપણા ગોઠવ્યા છે. દરિયા પરથી આવતી ઠંડી લહેરોને સહ્ય બનાવી દે એવી ગોઠવણના લીધે અહીં બેસીને સમી સાંજે આથમતા સૂર્ય પ્રકાશના સોનેરી કિરણોને નિલવર્ણા પાણીમાં ઓગળી જતા જોવાનો લ્હાવો ય અનેરો હતો.

એક અઠવાડીયું રહો તો પણ ઓછું પડે એવા સાન ફ્રાન્સિસ્કો શહેરમાં કોસ્મોપોલિટન પબ્લીક તો જોવા મળી જ જાય .પરંતુ કહે છે ને કે જ્યાં જ્યાં વસે ગુજરાતી ત્યાં ત્યાં વશે ગુજરાત. એવી રીતે સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં પણ અનેક ગુજરાતીઓ વશે છે અને જ્યાં ગુજરાતી હોય ત્યાં દેવસ્થાનો પણ હોવાના જ. અહીં પણ સ્વામિનારાયણ મંદિર. હવેલી, જૈન દેરાસર તો છે જ જે શહેરની વચ્ચે જોયા પરંતુ શહેરથી જરા વેગળું કહી શકાય એવું  માઉન્ટ મડોના પર હનુમાજીનું મંદિર જોયુ. વાતાવરણમાં સતત ગુંજતા રહેતા મંત્રોચાર અને હનુમાનજીના ભક્તિ સભર ગીત-સંગીતના લીધે એ સ્થળ જરા વિશેષ લાગી રહ્યું હતું. દૂર દેખાતા ભુરા આસમાન નીચે આસમાની સાગર અને ચોમેર લીલીછમ ઘટાટોપ ઝાડીની વચ્ચે મંદિરમાં સિંદુરીયા રંગથી રંગાયેલા હનુમાનજીની પ્રતિમા શોભી રહી હતી. અહીં મેડીટેશન સેન્ટર પણ બનાવવામાં આવ્યું છે.

સાન ફ્રાન્સિસ્કોની આબોહવા સામાન્ય રીતે ઠંડકવાળી છે પરંતુ એકદમ ઠંડી પણ નથી હોતી. તેની ત્રણ બાજુ દરિયો હોવાથી તાપમાન મોટા ભાગે સામાન્ય રહેતું હોય છે. પરંતુ ફરવા માટેનો ઉત્તમ સમય મે, જૂન, જુલાઇ અને ઓગષ્ટ ગણાય છે.

અહીં ફરવા માટે જો તમારી પાસે પોતાની કાર હોય તો તે સર્વ શ્રેષ્ઠ નહીં તો બધે હોય છે એમ સિટી ટુર લઈ શકાય છે. હોપ એન્ડ હોપ સૌથી મઝાની ટુર કહી શકાય. જ્યારે જે જગ્યાએ ઉતરવું હોય ત્યાં ઉતરો, જ્યાં સુધી ફરવું હોય ત્યાં ફરો અને પાછળ આવતી બીજી હોપ એન્ડ હોપમાં ગોઠવાઇને આગળ વધો. એક બીજી સવલિયત છે ડક ટુરની. તે સિવાય બસ, કેબલ કાર અને ટ્રોલી પણ સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં ફરવા માટે મળી રહે છે. અને જો હાઉસ બોટમાં રહેવું હોય તો પણ નો પ્રોબ્લેમ. હાઉસ બોટ સુધી લઈ જવા માટે નાની અમસ્તી બોટ તો તૈયાર જ છે. જેની જેવી મરજી સાન ફ્રાન્સિસ્કો તો પ્રવાસીઓને આવકારવા દરેક રીતે તૈયાર જ છે.

આર્ટિકલ  ૯ મે ૨૦૧૫ નવગુજરાત સમય માં પ્રગટ થયો.

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com

મે 12, 2015 at 1:58 pm 1 comment

Film Review- Piku

images

 

A journey of motion to emotion. That’s film Piku. They have create comedy out if nothing.

એકદમ સનકી , અડીયલ, તુંડ મીજાજી અને જીદ્દી એવા બંગાળી બાબુ ભાસ્કોર બેનર્નીજીની  દિકરી પિકુ પણ બાપ જેવી અને જેટલી જ સનકી, અડીયલ, તુંડ મીજાજી અને જીદી છે. મા ના મોત બાદ પિતાએ જ પિકુને ઉછેરી છે. કોઇપણ ભારતિય સમાજમાં ઉંમરલાયક દિકરીને મા કે બાપ પરણતી જોવા અને પોતાનો પરિવાર સંભાળી લે એ જોવાની તમન્ના હોય પરંતુ અહીં ભાસ્કોરબાબુને પોતાની દિકરી પરણે એમાં જરાય રસ  નથી. એમને માત્ર રસ છે દિવસભર એમના પેટની  અને  બ્લડપ્રેશરની સમસ્યાની ફરિયાદ કર્યા કરવાની જે પિકુએ હર હાલમાં સાંભળવી જ રહી.

પિકુ સ્ટ્રગલિંગ આર્કીટેક્ટ છે . એ એક સાથે બે મોરચે લઢતી રહે છે. કોલકત્તામાં બાપ-દિકરીનું જુનુ ઘર છે જે દિકરી વેચવા માંગે છે અને બાપને મંજૂર નથી. સતત એકબીજા સાથે લઢતા-ઝઘડતા બાપ-દિકરી દિલ્હીથી કોલકત્તાની બાય રોડ સફરે ઉપડે છે. અહીં એક બીજુ પાત્ર ઉમેરાય છે રાણા ચૌધરી. આ પણ એક અજબ ઇન્સાન છે. એ ટેક્સી ભાડે ફેરવતો હોય છે જેની કાયમી ધોરણે પિકુને જરૂર પડતી હોય પરંતુ પિકુના સ્વભાવના લીધે રાણાના દરેક ડ્રાઇવર પિકુ માટે કામ કરવા તૈયાર નથી એટલે છેલ્લી પળે રાણા પિકુ અને ભાસ્કોરને દિલ્હીથી કોલકત્તાની સફરે લઈને નિકળે છે. આ આખી સફરમાં રાણા પણ બાપ અને દિકરીથી ત્રાસી જતો રાણા છેવટે પિકુ અને ભાસ્કોર સાથે ક્યાંકને ક્યાંક સંકળાતો જાય છે.

વાર્તા આમ જોવા જઈએ તો સાવ સામાન્ય છે પરંતુ એને જરા ખાસ બનાવી છે સૂજીત સરકાર, દિપિકા અને અમિતાભ બચ્ચને.

બોલિવુડમાં આજ સુધી પિતા-પુત્રીના ઇમોશનલ સંંબંધો પર ઘણી બધી ફિલ્મો બની ચૂકી છે પરંતુ અહીં આ બાપ-દિકરીને એકદમ અલગ અંદાજમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. દવા અને દર્દને અત્યંત મહત્વ આપતા પિતા પાસે જેટલી ફરિયાદો છે એટલી જ દવાઓનો ઢગલો પણ છે પરંતુ એમને એમની મેળે રસ્તા શોધવા કરતા સતત પિકુને ઉચાટમાં જ રાખવાનું પસંદ છે. ઉશ્કેરાયેલી પિકુ પણ અકળામણ સાથે એમની ઢગલાબંધ ફરિયાદો સાંભળ્યા કરે છે.  ફિલ્મમાં ભાસ્કોરની સાળી ( મૌસમી ચેટર્જી) અને ડોકટર ( રઘુવીર યાદવ) પણ છે જે આ કંકાસીયા માહોલના સાક્ષી છે. ક્યારેક સાપેક્ષ ભાવે તો ક્યારેક એમાં ગુંથાઇને એમની હાજરી નોંધાવ્યા કરે છે.

અમિતાભ બચ્ચન અને દિપિકા પાદુકોણને કેન્દ્રમાં રાખીને જે રીતે ફિલ્મની માવજત કરવામાં આવી છે અને કથામાં કશું જ તત્વ ન હોય તેમ છતાં જે રીતે ફિલ્મની પકડ રહી છે એના માટે સૂજીત સરકારને શ્રેય આપવું જ રહ્યું. પાત્ર વરણી અને પાત્ર પાસે કામ લેવાની સૂજીત સરકારની સૂઝ થકી જ આ ફિલ્મ બની છે. ફિલ્મમાં નામ માત્ર બંગાળી છે એવું નથી એ પાત્રોની બોલવાની લઢણ અને માહોલ પણ અદ્દલ બંગાળી છે.
 
અમિતાભ બચ્ચને ૭૦ વર્ષના સનકી બંગાળીના પાત્રમાં એકવાર ફરી સાબિત કરી દીધું કે કોઇપણ પાત્ર હોય એમાં જો અમિતાભ બચ્ચન હોય તો એ પાત્ર ખાસ બની . સતત ફરિયાદી, સતત ડીમાંડીંગ, સતત બોલ્યા કરતા એવા ભાસ્કોર જ્યારે કશું જ બોલ્યા વગર માત્ર  ચહેરાના હાવભાવ જે આંખથી કામ લે છે ત્યારે પણ એ ખાસ બની જાય છે. આ ઉંમરે પણ આવા પાત્ર એમના માટે લખાવા કે આવા પાત્ર માટે એમની વરણી થવી એ જ એમના અભિનયની યોગ્યતાનું પ્રમાણપત્ર ન કહેવાય??
એવુ બીજુ અભિનયની યોગ્યતાનું પ્રમાણપત્ર દિપિકાને પણ આપી જ શકાય. ખાસ કોઇ ગ્લેમર વગર પણ દિપિકા અભિનય થકી પ્રેક્ષકોનું મન જીતી લે છે. રામલીલા, યે જવાની હૈ દિવાની, હેપ્પી ન્યુ ઇયર જેવી એક પછી એક સફળ ફિલ્મો આપનાર દિપિકાએ ‘ખેલે હમ જી જાન સે’ અને ‘ આરક્ષણ’માં જે રીતે સાવ જ ગ્લેમર વગરની ભૂમિકા ભજવી હતી એ દિપિકાએ અહીં પણ એક અલગ અંદાજને એના અભિનયથી નિખાર્યો છે. પિતા પર અકળાતી, ઘાંટાઘાંટ કે ચીસાચીસ કરી મુકતી પિકુ એકપણ શબ્દ બોલ્યા માત્ર આંખ ઉઠાવીને કે ચહેરાને નમાવીને પણ ખુબ સરસ ભાવ પ્રદર્શિત કરી જાય છે . ટેક્સી ડ્રાઇવર પર ગુસ્સો કરતી કે રોફ જમાવતી પિકુ ધડ દઈને ફોન મુકી દઈને પણ એનો રોષ વ્યકત કરી જાય છે. પિતાની તકલીફોથી અકળાતી પિકુ માટે તો એના બાળક જેવા છે એ બાળક સમાન પિતાની ખામોશીભરી માંદગી સમયે ટીપીકલ નાટકીય લાગણી દર્શાવવાના બદલે એકપણ શબ્દ બોલ્યા વગર આંખમાંથી સરી જતા આંસુ સાથે પિતાનો હાથ થામીને બેસી રહે છે એ પણ એટલું જ બોલકું લાગે છે. પિતાની નાદાનિયતભરી હરકતોથી વાજ આવી જતી પિકુ એ હરકતોથી પરેશાન  અને ચિંતિત પણ એટલી છે. 
રાણા ચૌધરી એટલે કે ઇરફાન ખાનને જેટલો સમય મળ્યો છે એને એણે જીવંત કરી દીધો છે. ઇરફાનખાન હંમેશા અલગ રીતે જ પેશ આવે છે. ક્યારેક સાવ સપાટ ચહેરે પણ એ ઘણું કહી જાય છે. 
 
ફિલ્મના આ ત્રણ મુખ્ય પાત્રની સાથે કથામાં વહેતા રહેતા પાત્રો એટલે પિકુની માસી -મૌસમી ચેટર્જી અને ડોકટર -રઘુવીર. જ્યાં જેટલી જરૂર હોય એને એમની હાજરીથી ભરી દે છે. 
 
ફિલ્મમાં કોઇ ખાસ આયાસ વગર પણ જે હળવી પળો સર્જાઇ છે જેને આપણે સૂક્ષ્મ કોમેડી કહી શકીએ એવી કોમેડીથી ફિલ્મમાં લગભગ મધ્યાંતર સુધીમાં ફિલ્મ હલકી-ફુલકી રહી છે. વન લાઇનર અને ટાઇમીંગથી સર્જાતી કોમેડી આગળ જતા પિતા-પુત્રીના લાગણીભર્યા સંબંધો પણ સ્પર્શી જાય એવા છે. આમ જોવા જઇએ તો કથામાં પણ એવું કશું સબળ તત્વ નથી . ફિલ્મ માત્ર અને માત્ર અમિતાભ અને દિપિકાને લીધે જ આ ફિલ્મ જોવી ગમે કદાચ બીજા જોઇ કલાકાર હોત તો આ ફિલ્મ આટલી પણ ન ગમત.
ફિલ્મનું સંગીત કથા સાથે સુસંગત છે. ‘તેરી મેરી કહાની’ બેજુબાન, લમ્હે ગુજર ગયે” જેવા ગીતો સુધીંગ ઇફેક્ટ આપે છે.  
 
ફિલ્મમાં જો કઠે એવી વાત હોય તો તે પિતાના પેટની સમસ્યાના ટોપિકને લઈને મનોરંજન સર્જ્યું છે એ જ ટોપિકને લઈને જ્યારે અતિરેક થવા માંડે છે ત્યારે કંટાળો ય આવે છે. મધ્યાંતર સુધી સરળતાથી  વહી જતી ફિલ્મ મધ્યાંતર પછી થોડી લંબાઇ હોય એવું લાગે છે.  કહે છે કે કશાનો પણ અતિરેક સહ્ય નથી હોતો.


કલાકારો- અમિતાભ બચ્ચન, દિપિકા પાદુકોણ, ઇરફાન ખાન, મૌસમી ચેર્ટજી, જિશુ સેનગુપ્તા, રઘુવીર યાદવ

 
નિર્માતા– એન.પી. સિંઘ, રોની લહિરિ, સ્નેહા રાજન
 
નિર્દેશક- સૂજિત સરકાર
 
સંગીત – અનુપમ રોય
ફિલ્મ  * * * એક્ટીંગ  * * * *  સંગીત  * * *  સ્ટોરી  * *

મે 10, 2015 at 11:00 pm 7 comments

મોહમયી નગરી: દુબઈ

 

Dubai 1

યુ એ ઇ…યુનાટેડ અરબ એમિરાતનું પાટનગર ભલે અબુધાબી હોય, ક્રિકેટની દુનિયા ભલે શારજાહામાં વિકસી હોય કે વિસ્તરી હોય પરંતુ એમિરાતનું હાર્દ કહો કે હાર્ટ એવા દુબાઇમાં જ જાણે એમિરાતની અમિરાઇ સમાઇ ગઈ હોય એવી સોનાની નગરી , સપનાની નગરી, ઝગમઝ જાહોજલાલી ધરાવતી નગરી જોવા જાણવા માણવા અને મન ધરાઇ જાય તેમ છતાં ન ખુટે એવો શોપિંગનો ખજાનો લઈને બેઠેલી આ નગરીની એકવાર તો મુલાકાત લેવાનું કદાચ સૌ શોખીનોનું સપનું હશે જ. આ વાત માત્ર કહેવા પુરતી જ નથી દુબઇને “પર્લ ઓફ અરેબિયન ગલ્ફ” તરિકે ઓળખવામાં પણ આવે જ છે.

 

દુબઈને ભલે પર્લ ઓફ અરેબિયન ગલ્ફ કહેવામાં આવે પરંતુ મુળ તો સુકો રણ પ્રદેશ જ ને એટલે દુબઈ ફરવા માટેની ઉત્તમ સીઝન નવેમ્બર-ડિસેમ્બર થી લઈને વધુમાં વધુ ફેબ્રુઆરી-માર્ચ. પરંતુ વર્ષની શરૂઆતમાં “દુબઈ ફેસ્ટીવલ” યોજાતો હોવાથી દેશ-વિદેશના લોકોનો ધસારો આ સમયે વધુ રહે એ સ્વભાવિક જ હોય ને! આ સમયે ગોલ્ડ ફેસ્ટીવલમાં ૫ કિ.મી લાંબી સોનાની ચેઇન બનાવવાનો રેકોર્ડ નોંધાયો છે. સોનાના ભાવમાં ઝાઝો ફરક ન હોવા છતાં અહીંના સોનાની શુધ્ધતાને લીધે જ અહીં ખરીદી કરવાનું મન થાય એ સ્વભાવિક છે.

 

અમદાવાદથી લગભગ અઢી કલાકની સફર પુરી કરીને એમિરાતની ફ્લાઇટ દુબઇ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર લેન્ડ થઈ ત્યારથી જ અદ્યતન દુબઇની ઝાંખી થવા માંડી હતી. અત્યંત વિશાળ અને તેમ છતાં અત્યંત વ્યવસ્થિત એરપોર્ટ પર દુનિયાભરની શ્રેષ્ઠ બ્રાન્ડ નેમ ધરાવતી ડ્યુટી ફ્રી શોપ્સ તરત એવી રીતે નજરે પડે કે કશું લેવું હોય કે ન હોય મન અને પગ એકવાર તો એ ભણી ખેંચાય જ. દુનિયાભરના સર્વોત્તમ ઍપ્લાયન્સીસ અને  ઍક્સેસરિસ , પરફ્યુમ્સ , ચોકલેટ્સ , સ્વોરોસ્કી થી માંડીને સુંદર આભુષણ ધરાવતી નાની અમસ્તી નગરી જ જોઇ લો. એરપોર્ટ પર સ્મોક ઝોન પણ છે અને પ્રેયર રૂમ પણ. અદ્યતન આલિશાન એરપોર્ટ પર પગ મુકતાની સાથે જ બપોરની આઝાને અમને આવકાર્યા.

 

દુબઈ પ્રવાસ માટે સામાન્ય રીતે સૌના મનમાં એમ જ હોય કે અગાઉથી એના માટે વિઝા લેવો પડે અને

ફરવા માટે પણ અગાઉ થી પ્લાનીંગ કરવુ જોઇએ પરંતુ સાવ એમ પણ નથી દુબઈ એરપોર્ટ પર ઉતરીને પણ એડવાન્સ પ્લાનીંગ વગર પણ દુબઈ ફરી શકાય છે કારણકે દુબઈની આબાદીમાં ટુરીસ્ટનો પણ ફાળો મહત્વનો છે એટલે ટુરીસ્ટને સાચવાની અને ફરવાની સવલિયત એરપોર્ટ પરથી જ કરી આપવામાં આવે છે. એરપોર્ટ પર ઉતરીને ઓન એરાઇવલ એક દિવસથી લઈને ચાર દિવસના વિઝાથી માંડીને હોટલ એકોમોડેશન અને દુબઈ ટુરની વ્યવસ્થા એરપોર્ટ પરથી જ થઇ જાય છે. ચાર કલાકથી લઈને આઠ કલાકની હોપ એન્ડ હોપ લેવી હોય કે પ્રાઇવેટ ટેક્સી કરીને ફરવું હોય તો એની પણ વ્યવસ્થા એરપોર્ટ પરથી થઈ જાય છે. ડેઝર્ટ સફારી લેવી છે નો પ્રોબ્લેમ .. તમારી અનુકૂળતા અને ઇચ્છા પ્રમાણે ફરવાની સગવડ અહીંથી જ થઈ જાય છે.

 

વિઝાથીં માંડીને જે ટુર અમારે લેવી હતી એની લગભગ કલાકની પ્રોસિજર પતાવીને બહાર નિકળ્યા ત્યારે અરેબિયન એડવેન્ચરની કાર અમારી રાહ જોતી તૈયાર જ હતી. મઝાની વાત તો એ છે કે દુબઈમાં જેટલું અરેબિક ભાષાનું પ્રભુત્વ હશે એટલું જ હિન્દીનું વર્ચસ્વ છે.

પર્સિયન ગલ્ફના સાઉથ-ઇસ્ટ કિનારે વસેલા દુબઇની દક્ષિણે અબુ ધાબી અને ઉત્તર-પૂર્વિય દિશાએ શારજાહની બોર્ડર પસાર થાય છે.  ૮૦ થી ૧૦૦ કે ૧૨૦ કિ.મી ની સ્પીડે લેફ્ટ હેન્ડ ડ્રાઇવ કાર ચાલતી હોવા છતાં ક્યાંય એની સ્પીડ વર્તાય નહી એટલી સરળતાથી જાણે પાણીના રેલાની જેમ ટ્રાફિક વહે જતો હતો અને સાથે શૉફરની વાણી અસ્ખલિત વહે જતી હતી. જાણે ડ્રાઇવિંગની સાથે ગાઈડની જવાબદારી પણ એને સોંપાઇ હોય એમ રસ્તા પરથી પસાર થતા દરેક એરિયાની ઓળખ અને સમજ આપતા જતા હતા. ડેઇરાને ચાતરીને આગળ જતા એક તરફ શારજહા અને બીજી તરફ દુબઈનો રસ્તો જતો હતો.

શરૂઆત થઇ વિશ્વના સૌથી ઊંચા “બુર્જ ખલિફા”થી. દુબઈના મુખ્ય બિઝનેસ ડિસ્ટ્રીક્ટ નજીકના શેખ ઝાયેદ રોડ પર આવેલી આ ઇમારતનું બાંધકામ ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૪ માં શરૂ થયુ અને ૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૦માં એને સત્તાવાર રીતે ખુલ્લી મુકવામાં આવી.  ૮૨૮ મીટર અને ૨૦૦ માળ ધરાવતા આ ટાવરમાં ૫૭ જેટલા એલિવેટર ( લિફ્ટ) છે. આશરે કલાકની ૪૨.૩ કિ.મી ઝડપે ઉપર જતા એલિવેટરમાં જાણે પલક ઝપકે ને ક્યાંથી ક્યાં પહોંચી ગયાની અનુભૂતિ થાય. બુર્જ ખલિફાની મુલાકાત સાંજના સમયે લેવામાં આવે તો ઢળતી સાંજની આથમતી રોશની વચ્ચે ધીમેધીમે ઝળહળ થઇને રોશન થતા દુબઇનો નઝારો જોવાનો બેવડો મોકો મળે. “At the top”ની આ ઍલિવેટર શરૂ થતાની આજુબાજુ મુકેલા સ્ક્રીન પર આ ઇમારતનો ઇતિહાસ દર્શાવાવામાં આવે છે. આશરે ૪૫ સેકન્ડમાં ૧૨૪મા માળની ઑબ્ઝવેટરી ડેક પર પહોંચી જવાનો રોમાંચ કેવો હોઇ શકે? કલ્પના કરી જુવો………

બુર્જ ખલિફા જોઇને આગળ વધીને મરીના ડ્રાઇવ તરફ આગળ વધ્યા. વચ્ચે વચ્ચે આવતા અવનવી ડિઝાઇનના બિલ્ડીંગ પણ એટલા જ રસપ્રદ લાગ્યા. એક આખા સ્કેવર બિલ્ડીંગને તૈયાર કર્યા પછી જાણે મરોડીને ગોળ ઘાટ આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો હોય એવી ડીઝાઇન જોઇને બિલ્ડીંગ કન્સ્ટ્રકશન ટેક્નોલૉજીને સલામ કરવાનું મન થઈ ગયું.

મરીના ડ્રાઇવ વોક જોઇને જાણે લંડનના કેનરી વૉફની યાદ આવી ગઈ. જો કે એને કેનેરી વૉફની અતિ મીની આવૃત્તિ જ કહેવાય. આજુબાજુ રેસ્ટોરન્ટ અને વચ્ચે ફેરી લઈને સમય પસાર કરી શકાય એવા આ મરીના ડ્રાઇવની આસપાસના બિલ્ડીંગ પણ એકબીજાની હરિફાઇમાં ઉતર્યા હોય એવા ગગનચુંબી જ હતા.

 

 

burj

આવું જ એક ટોર્ચ જેવો દેખાવ ધરાવતા બહુમાળી બિલ્ડીંગ પર નજર ગઈ. સ્વભાવિક જાણવાની ઉત્સુકતા તો થવાની જ. દુનિયાનું સૌથી વધુ ઊંચાઇ ધરાવતા આ રેસિડેન્શિયલ ટાવરનું નામ પણ “ધ ટોર્ચ” જ છે. કહે છે કે આધુનિકતાનો પાસ ચઢાવેલા ૮૬ માળ ધરાવતા આ  બિલ્ડીંગના અપાર્ટમેન્ટ્સની ડીઝાઇન એવી રીતે કરવામાં આવી છે જ્યાં મોકળાશ , મસ્તી અને મનમાં કલ્પી હોય એવી તમામ માનસિક શારીરિક સુવિધાનો સમન્વય સર્જાયો છે.

 

એરપોર્ટથી લગભગ ૩૦ મિનિટના ડ્રાઇવે પસાર થતા આવે મદિના જુમૈરાહ રિઝોર્ટ. દુબઈનો ૫ સ્ટાર લક્ઝુરિયસ રિસોર્ટ. ટ્રેડિશનલ અરેબિયન ટાઉનને મળતી આવતી બાંધણી ધરાવતો આ રિઝોર્ટ એમિરાતનો સૌથી મોટો રિઝોર્ટ ગણાય છે. અલ કેસર અને મીના એ”સલામ નામના બે બુટીક, ૨૯ સમર હાઉસ અને ૪૦ જેટલી રેસ્ટોરન્ટ અને બાર ધરાવતા આ રિઝોર્ટ થી આગળ વધો એટલે નજરે પડે વાઇલ્ડ વડી વોટર પાર્ક.

 

દુબઈનો આ આઉટ ડોર વાઇલ્ડ વડી વોટર પાર્ક જુમૈરાહ ઇન્ટરનેશનલ દ્વારા સંચાલિત છે. ગરમ-ઠંડા પાણીના આ પુલમાં મલ્ટિપલ વોટર સ્લાઇડ્સની મઝા માણી શકાય છે.

 

કાર જેમ જેમ આગળ વધતી જાય એમ એમ અજાયબીઓની વણઝાર પણ વધતી જાય. અચાનક કોઇ સરસ મઝા હરિયાળીની બિછાત પાછળની વિશાળ જગ્યા તરફ આંગળી ચીંધતા ડ્રાઇવર બોલે , “આ કિંગ નો પેલેસ” કદાચ ન બોલે અને નજર પડે તોય અમસ્તી મનની કલ્પનામાં કિંગનો પેલેસ ઝબકી તો જાય ય જ.

ટ્રેડ સેન્ટર બિલ્ડીંગ , એમિરાત ટાવર ,જેડ બ્લુ મેરિયેટ હોટેલ , બુર્જ અલ અરેબિક ટાવર .. કેટ કેટલા નામ ગણાવવા ? ઉચ્ચતાની કહો કે શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરવાની  હોડમાં ઉતર્યા હોય એવા એકમેકથી ચઢિયાતા નામ અને બિલ્ડીંગ જ જાણે દુબઈની શાન બની રહ્યા છે અને દુબઈ એમાં દર બે-ચાર વર્ષે અવનવા આકર્ષણ ઉમેરતું જ જાય છે.

૩૯ માળ ધરાવતા, ૧૪૯ મીટર ઉંચા દુબઈ ટ્રેડ સેન્ટરમાં મોટા ભાગે  કમર્શિયલ ઓફીસો જ છે. ફેડરલ એક્સ્પ્રેસ , જનરલ મોટર્સ, જ્હોન્સન એન્ડ જ્હોન્સન , માસ્ટર કાર્ડ ઇન્ટરનેશનલ, સોનીની ઓફીસ……કેટલા નામ ગણાવવા?

પામ જુમૈરાહ..

ઓમાનના અખાત પર પામવૃક્ષના આકારમાં સર્જેલો આ ટાપુ તો જાણે શ્રેષ્ઠ માનવ સર્જન કહી શકાય. દરિયાને પુરીને વિકસાવેલો આ ટાપુ એટલે કે પામ જુમૈરાહની તસ્વીરો તો સૌએ જોઇ જ હશે. ઝાડનું થડ અને એની બંને બાજુ આઠ શાખાઓને એવી અર્ધ ચંદ્રાકારમાં બિછાવી છે જાણે લીલુછમ પામ ટ્રી જ જોઇ લો. આ માનવ સર્જીત ટાપુ પર હોટેલ્સ , રેસિડન્સ , રિસોર્ટાને વિલા છે .પામ જુમૈરાહ ૧૪૦૦ જેટલા વિલા અને ૨૫૦૦થી વધુ એપાર્ટમેન્ટ ધરાવે છે અને કહેવાય છે કે અહીંના દરેક નિવાસને પોતાનો પ્રાઇવેટ બીચ મળે છે. આ ટાપુના એક અંતિમથી બીજા અંતિમ સુધી પહોંચવા માટે મોનોરેઇલની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે જે ટ્રેન વિશ્વ વિખ્યાત “આટલાંટીસ હોટલ” સુધી જાય છે.

આ આટલાંટીસ એટલે પામ જુમૈરાહનું એક આગવું આકર્ષણ

આ એક એવું નામ કે જ્યાં નામ દેતાની સાથે જ એક ભવ્યાતિભવ્ય ઇમારતની કલ્પના તરત જ મનમાં ઝબકી જાય. પામ જુમૈરાહની અણી પર આવેલા આ એટ્લાંટિસની સરખામણી સહેજે બહામાઝના એટ્લાંટિસ સાથે થઈ જ જાય કારણકે લગભગ એવી જ સામ્યતા ધરાવતા આ એટ્લાંટિસને પણ આધુનિકતાનો એવો જ પાસ ચઢાવવામાં આવ્યો છે. ફરક એટલો હતો કે બહામાઝ ના એટલાંટિસમાં કેસિનો જોયો હતો એ અહીં જોવામાં ન આવ્યો. વિશાળ કદના રૂમ જેવી સાઇઝ ધરાવતું એક્વેરિયમ ,૧૨ જેટલી વોટર સ્લાઇડ ધરાવતો વોટર પાર્ક, ડોલ્ફીન બે, સ્પા- ફિટનેસ સેન્ટર , મીટિંગ રૂમ , કોન્ફરન્સ હોલ , ૨૦ જેટલી રેસ્ટોરન્ટ્સ વચ્ચે  સરસ મઝાના ડેકોરેટીવ પેસેજ ….

આટલું આકર્ષણ ઓછું હોય એમ  પસાર થતા વર્ષને અલવિદા કહેવા અને નવા વર્ષને આવકારવા ૩૧ ડીસેમ્બરની મધરાતે અને પહેલી જાન્યુઆરીના આગમન સમયે પામ જુમૈરાહ , આટલાંટીસ ,બુર્જ ખલિફા ,બુર્જ અલ અરબ ખાતે અદ્ભભૂત આતશબાજી યોજીને વધુ ને વધુ પ્રવાસીઓ ને આકર્ષિત કરવામાં આવે છે.

 

નામ તો એક ઓળખ માટે જ છે. એવું માનનારા લોકોની માન્યતા બદલાઇ જાય એવી શાનો-શૌકત ધરાવતા બુર્જ અલ અરબ ટાવરના નામથી આજે કોણ અજાણ હશે? દુનિયામાં ઊચાઇની દ્રષ્ટીએ ત્રીજુ સ્થાન ધરાવતી સેવન સ્ટાર લક્ઝરી હોટલ જુમૈરાહના માનવ સર્જીત આઇલેન્ડ પર એની બુલંદીની આલબેલ સમી ઉભી છે. દુરથી જોઇએ તો જહાજના વિશાળ સઢ જેવો એનો આકાર છે. કલ્પનાતિત ચાર્જા લેતી આ હોટલમાં એના ક્લાયંટ્સ માટે જાણે દુનિયાભરના એશો-આરામ ઉભા કરવામાં આવ્યા છે.

એરપોર્ટથી નિકળીને દુબઈના આ તમામ સુપ્રસિધ્ધ સ્થળોની મુલાકાત લેવાની શરૂ થાય ત્યારે સૌથી પહેલા તો આવતો હતો દુબઈ મોલ. પરંતુ દિવસ કરતાં રાત્રે વધુ રસપ્રદ હોવાથી આ દુબઈ મોલની મુલાકાત લીધી પ્રવાસના અંતિમ ચરણે. દુબઈ મૉલના મુખ્ય પ્રવેશ દ્વારની આસપાસ અને આગળ વધતા રસ્તા સુધી સળંગ પામ ટ્રીને રોશનીથી સુશોભિત કરવામાં આવ્યા છે જેનાથી આ મૉલનો બાહ્ય દેખાવ પણ ઝગમગ અને ઝળહળ..

મૉલ હવે કોઇ નવી-નવાઇની વાત તો રહી નથી. અદ્યતન અને બ્રાન્ડેડ નામ ધરાવતા શો રૂમ જ્યાં એક જ સ્થળેથી મળી રહે એવું વિચારીએ એટલે નજર અને કલ્પના સામે ભવ્ય મૉલની આપોઆપ ઇમેજ ઉભી થાય તો પછી આ દુબઈ મૉલમાં નવું શું છે?

આમ જોવા જાવ તો કંઇ જ નહીં અને તેમ છતાં અપાર અને અઢળક આઇટમો ધરાવતો આ મૉલ જગતનો સૌથી મોટો મૉલ છે. ફરતા થાકી જવાય અને તેમ છતાં કશુંક તો બાકી રહી જાય એવા આ મૉલમાં ૧૨૦૦ જેટલી શોપ્સ છે. દુનિયાની સૌથી મોટી કેન્ડી શોપ પણ આ મૉલમાં જોવા મળી.

દુનિયાનું સૌથી મોટું સોની બજાર પણ આ મૉલમાં છે. જર-ઝવેરાતનો ખજાનો હોય એવા આ શો રૂમ્સ જ કદાચ અહીંનું સૌથી મોટું આકર્ષણ છે બાકી બીજા એવા અનેક બ્રાન્ડેડ નામ છે જે દુનિયાના બીજા મૉલમાં પણ મળી જાય. લગભગ ૨૫૦ રૂમ ધરાવતી લક્ઝરી હોટલ, ૧૨૦ રેસ્ટોરન્ટ અને કોફી શોપ્સ ,૨૨ સિનેમા સ્ક્રીન હોવા એ પણ કદાચ સમજી શકાય એવી વાત છે પરંતુ અહીંના એક્વેરિયમ અને ડિસ્કવરી સેન્ટરે દુબઈ મૉલને અનોખી ઓળખ આપી છે. કહે છે કે આ એક્વેરિયમ અને ડિસ્કવરી સેન્ટરની મૉલના ઉદઘાટનના પ્રથમ પાંચ દિવસમાં જ લગભગ ૬૦,૦૦૦ ટિકીટ વેચાવાનો રેકોર્ડ ધરાવે છે.

દુબઇ મૉલનું એક્વેરિયમ અને હજારોની સંખ્યામાં રહેલા જળચર પ્રાણીથી ભરેલું અન્ડર વોટર ઝૂ જ જાણે મુલાકાતીઓને અહીં ખેંચી લાવે છે. ૧૦ મિલિયન લિટર પાણીથી ભરેલા આ એક્વેરિયમ અને ૩૩,૦૦૦ જેટલા દરિયાઇ જીવોની તાકાતને ખમી શકે એવા ૭૫૦ એમ.એમ થીકનેસ ધરાવતી એક્રેલિક દિવાલ હોવા છતાં એની પારદર્શકતા એવી છે કે મુલાકાતીઓને એકદમ ક્લિયર વ્યુ મળે છે.

એક્વેરિયમની બાજુમાં જ એને લગતા પેકેજ મુકેલા છે. અન્ડર વૉટર ઝૂ ,બોટીંગ કે સ્નોર્કલિંગ કરવું હોય તો એ પ્રમાણે પેકજ લઈ શકાય છે.

આ ઉપરાંત દુબઈ મૉલની આઇસ રિંક પણ સહુને આકર્ષે છે. રણ વચ્ચે વસેલા દુબઈમાં આઇસ રિંક ? યસ, ૧.૫ ઇંચની ઘટ્ટતા ધરાવતી આ આઇસ રિંક રેફ્રિજરેશન પ્લાન્ટ ટેક્નોલૉજીની દેન છે. ૨,૦૦૦ જેટલી વ્યક્તિઓને સમાવી શકે એવી આ આઇસ રિંક્ને ઑલમ્પિક સાઇઝની આઇસ રિંક જ કહી શકાય ને? અહીં કશું  નાનુ છે જ નહી.દરેક વાતમાં “સૌથી મોટુ” એ જ અહીંની સાચી ઓળખ છે.

અહીં  જાણે સૌથી મોટાથી ઓછું કશું ખપતું જ નથી  “ દુનિયાનો સૌથી મોટું” નામ ધરાવતા મૉલની અંદર ફરી લો ત્યાં બહાર પણ તમારા માટે “દુનિયાનો સૌથી મોટો” દુબઈ ફાઉન્ટન શૉ શરૂ થવાની તૈયારીમાં જ હોય. દર અડધા કલાકે શરૂ થતો આ મ્યુઝીકલ ફાઉન્ટન શો ઊંચાઇની દ્રષ્ટીએ ૧૫૦ મીટરની ઊંચાઇને આંબે ત્યારે ૬,૦૦૦ જેટલી પાવરફુલ લાઇટ્સ અને ૫૦ જેટલા કલર એને ઉજ્જ્વલિત કરતા હોય એ જોવા તો નાના ભુલકાથી માંડીને વયસ્ક લોકો પણ થંભી જતા હોય છે.

ખજૂર અહીંની મુખ્ય પેદાશ છે એટલે એરપોર્ટની માંડીને મૉલમાં પણ એની અનેક વિવિધતા જોવા મળી. ખજૂર ઉપરાંત બકલાવા નામથી ઓળખાતી સાઉદીની મિઠાઇ પણ માણવા જેવી ખરી. નેચરલ મિઠાશમાં મધનો ઉપયોગ કરીને બનાવેલ બકલાવા તો વાહ વાહ!

દુબઈમાં ફરવા માટે હોપ એન્ડ હોપ , પ્રાઇવેટ ટેક્સી અને મેટ્રો ટ્રેનની સગવડ છે ઇન્ટરનેનલ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ હોય અને લેફ્ટ હેન્ડ ડ્રાઇવની ફાવટ હોય તો સેલ્ફ ડ્રીવન કાર પણ કરી શકાય. લાંબુ રોકાણ હોય તો બસ , ટ્રેન ના અલગ અલગ અને સંયુક્ત વન-ડે , સેવન ડે પાસ પણ કઢાવી શકાય.

દુબઈમાં દિરહામનું ચલણ છે. એક દિરહામ એટલે ભારતિય ૧૬ રૂપિયા.

સાઉદી અરેબિયા રૂઢીચુસ્ત દેશ છે. જદ્દાહ રિયાધ કે બીજા શહેરોમાં સ્રીઓ માટે અબાયો ( બુરખો) ફરજીયાત હશે પરંતુ અહીં દુબઈમાં પુરૂષોને એમના પરંપરાગત આખુ શરીર ઢંકાય એવા સફેદ ઝભ્ભામાં જોયા પરંતુ અહીંના સ્થાયી સ્ત્રીઓને એવા કોઇ અબાયા ( બુરખા)માં જોઇ નહીં . દુનિયાભરના લોકો અહીં પ્રવાસે આવતા હોવાથી અદ્યતન ફેશનના લિબાસમાં રૂપકડી લલનાઓને જોઇ ત્યારે તો સાચે એમ લાગ્યું કે દુબઈને ભૌતિક રીતે જ માત્ર અદ્યતન કહેવા કરતા વિચારો કે પરંપરાથી પણ અદ્યતન કહી શકાય.

jumeirah-emirates-towers-exterior-image-hero

 

http://navgujaratsamay.indiatimes.com/navgujarat-samay-supplementaries-gujarati-columnist/femina-in-gujarati/Dubai-is-the-heart-of-UAE/articleshow/46559096.cms

March 14, 2015 at 10:10 pm 3 comments

Anya-Mrunal.”નવલકથા”

March 7, 2015 at 5:49 pm

Older Posts


Blog Stats

  • 88,608 hits

rajul54@yahoo.com

Join 721 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

September 2015
M T W T F S S
« Aug    
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930  

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 721 other followers