ફિલ્મ રિવ્યુ-એરલિફ્ટ

airlift_poster

ક્યારેક આપણે કેટલી વધી વાસ્તવિકતાઓથી અજાણ હોઇએ છીએ? એક કડવી વાસ્તવિકતા એ છે કે ક્રિકેટનો વાયરો ચોતરફ એવો વાયો છે અને લોકોની આંખો પણ એની ઝાકઝમાળથી અંજાઇ ગઈ છે. એક એક ચોગ્ગા કે છગ્ગા પર તાળીઓનો ગડગડાટ અને તારીફોના પુલ બંધાય. એક એક મેચ કે એક સિરીઝ જીતવા અને દેશનું નામ રોશન કરવા માટે ક્રિકેટરોને કરોડો મળે ત્યારે દેશ પર જાન ન્યોછાવર કરતા જવાનો તો ક્યાંય બેનામીની ગર્તામાં ધકેલાઇ જાય. જવાનો તો જાણે દેશ માટે મરી ફિટવા જ સર્જાયા ના હોય?  અને ક્યારેક એવું પણ બને કે કોઇ એક આમ આદમી દેશ માટે લડતા જવાન જેવો જ જાબાંઝ નિકળે અને કલ્પના ન કરી હોય એવું કામ કરી જાય.અને તેની લોકોને જાણ સુધ્ધા ન થાય.

વાસ્તવિક પાત્ર રંજીત કટ્યાલ અને તેના વિશે આજ સુધી ભાગ્યેજ કોઇને જાણ હશે. ભારતિય મૂળ ધરાવતા કુવૈતના રહેવાસી આ અરબપતિએ ૧૯૯૦માં કુવૈતમાં ફસાયેલા ૧,૭૦૦૦૦ ભારતિયોને સદ્દામે આચરેલા હિંસાના તાંડવમાંથી આબાદ બચાવવા પ્રયાસ કર્યો હતો અને તે સમયના પ્રધાન મંત્રી વી.પી.સિંઘ, કોંગ્રેસી ગાંધી પરિવાર કે નટવરસિંહની મદદ નહીં પણ એર ઇન્ડીયાના સહયોગથી એ કઠીન કાર્ય સિધ્ધ કર્યું હતું. એ વાત પણ આજ સુધી કોણ જાણતું હતું?

પણ આજે નિખિલ અડવાણી, ભૂષણ કુમાર , વિક્રમ મલ્હોત્રા નિર્મિત રાજા ક્રિષ્ન મેનન નિર્દેશિત ફિલ્મ “ એરલિફ્ટ”ની રજૂઆતે આ ભૂલાઇ ગયેલી પરદા પાછળની હકિકત રૂપેરી પરદે ઉજાગર કરી છે. કુવૈત પર જેમ જેમ સદ્દામનો કબજો વધુ ને વધુ મજબૂત થતો ગયો એમ એમ ભારતિયો માટે કુવૈત છોડવા સિવાય કોઇ આરો બચ્યો નહીં ત્યારે રંજીત કટ્યાલે ભારતના વિદેશ ખાતાની સહાય માંગી. અને માત્ર બે જ મહિનામાં એર ઇન્ડીયાની લગભગ ૪૮૮ જેટલી વિમાની સેવાઓની સહાયથી એક લાખ દસ હઝાર ભારતિયોમાંથી એક લાખ સાત હઝાર જેટલા ભારતિયોને સહીસલામત સ્વદેશની ધરતી પર ઉતાર્યા હતા. દુનિયામાં ક્યારેય ન સાંભંળ્યુ હોય એને સંભવ કર્યું હતું.

ઘણી બધી અવાસ્તવિકતાને અવગણીને ફિલ્મને ફિલ્મની રીતે જોવાના બદલે એક અજાણ પરિસ્થિતિ અને તેનો સામનો કરવા માટે ખેડાયેલા સાહસને વધાવવા માટે જો જોવામાં આવે તો ખ્યાલ આવે કે એ સંજોગોમાં ભારતિયોને કેવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો પડ્યો હશે ? ફિલ્મની શરૂઆતમાં ઇરાકી સૈન્ય જે રીતે કુવૈત પર ત્રાટકે છે અને બેરહેમીથી નિર્દોષ જીવોની કત્લેઆમ કરવા માંડે છે એ દ્રશ્ય જ કાળજું કંપાવનારુ છે તો વાસ્તવમાં એ પરિસ્થિતિમાં જે લોકો હશે તેમની તો અવદશા વિચારીએ તો પણ રૂંવાટા ઉભા થઈ જાય. એ સમયે પોતાની જાતને કુવૈતી માનતા ઉદ્યોગપતિનું હ્રદય એટલી હદે દ્રવી ઉઠે છે કે એક સુંવાળા ઇન્સાનમાંથી એક સાહસવીરનો જન્મ થાય છે. એક સચોટ સ્ટેટમેન્ટ રંજીતના હ્રદયમાંથી નિકળે છે. “ ઇન્સાન કિ ફિતરત હી ઐસી હૈ , જબ ચોટ લગતી હૈ તો મા મા હી ચિલ્લાતા હૈ” જીવન આખું પોતાની જાતને કુવૈતી માનતા હિન્દુસ્તાનીને જ્યાં જીવતા હતા એ ભૂમિને રાતોરાત ત્યજી દેવી પડે અને નક્કર ભાવિની જ્યાં ખાતરી ન હોય એવી માભોમ તરફ નજર દોડાવવી પડે ત્યારે કોઇની પણ માનસિક હાલત કેવી હોય? અને એવા સમયે અન્યનો વિચાર કરવો એ વાત સાચે જ પ્રશંસનિય છે.

પરંતુ આ પ્રસંશાને યોગ્ય બનાવવા માટે ફિલ્મ મેકરે કેટલીક બાબતો ઘ્યાન પર રાખી હોત તો આ ફિલ્મ સાચે જ રૂંવાટા ઉભા કરી દે તેવી થ્રીલર ફિલ્મ બની હોત. પરંતુ બોલીવુડ ફિલ્મ માધાંતાઓ પણ કેટલીક અવાસ્તવિક લાગે તેવો મસાલો ઉમેરવાનો લોભ છોડી શકતા નથી. એક તરફ માહોલ જામ્યો હોય ત્યાં ગીતો ગાવાનો વિચાર સુદ્ધા કોને આવે ? માત્ર બોલીવુડના હીરો અને હીરોઇનને સ્તો… આવી કાળજુ કંપાવી મુકે તેવી ફિલ્મમાં પણ જો ગીતો ઉમેરવા પડે તો એનો અર્થ એ કે ફિલ્મ મેકરને મનોરંજન પિરસ્યા વગર ફિલ્મ ચાલશે કે નહીં એવો  વિશ્વાસ નહીં હોય ?  ગીતો ખરેખર સારા છે પરંતુ આ ફિલ્મ માટે બિલકુલ બિન જરૂરી છે. જ્યાં આખા શહેર તહસ-નહસ થતું હોય ત્યાં ગીત-સંગીત તો મનોરંજન પણ પુરૂ પાડી શકતા નથી અને ફિલ્મની સચોટતાને મારી નાખે છે. શક્ય છે કે ફિલ્મની પ્રત્યેક પળ એટલી ગંભીર કે ત્રાસદાયી ન દર્શાવવી હોય. અથવા તો પતિ પત્નિ વચ્ચે જે પ્રેમભરી સંવેદનાઓ જીવાતી હોય એ દર્શાવવાનું માધ્યમ ગીતો હોઇ શકે પરંતુ એ સિવાય શું ? કેમ?

ગબ્બર ઇઝ બેક, બેબી, હોલિડે –સોલ્જર ઇઝ નેવર ઓફ્ફ ડ્યુટી જેવી ફિલ્મો આપ્યા બાદ અક્ષય કુમારને દેશ ભક્તિનો રંગ સદી ગયો હોય એટલી આસાનીથી આવા રોલ ભજવે છે .અત્યંત સાહજીકતાથી “ એર લિફ્ટ”માં પણ રંજીત કટ્યાલનું પાત્ર ભજવ્યું છે. રંજીત કટ્યાલનો આક્રોશ, હતાશા જોશ અક્ષય કુમારના અભિનયમાં સહજ રીતે વ્યક્ત થાય છે.જ્યાં પોતાના જાન-માલની સલામતિ ન હોય ત્યારે પણ અન્યની ખેવના કરવા જેવી સહાનુભૂતિ અને એ કાર્ય પાર પાડવાની મક્કમતામાં અક્ષયનો પરફેક્ટ પરફોર્મન્સ નજરે પડે છે. અક્ષયની બાબતે જોઇએ તો આ તેના માટે પોઝીટીવ બાબત છે. પરંતુ સમગ્રતયા નજર કરીએ તો આ સાહસને સફળતા અપાવનાર  એર ઇન્ડીયા કે આપણા લશ્કરને ફાળે પણ એટલો જ જશ જાય છે. અક્ષયને મહત્વ આપવામાં આ સત્યને બહાલી આપવામાં કચાશ રહી ગઈ છે.

ખોફનાક માહોલમાં પતિની સાથે કદમ મિલાવવા માંગતી નમ્રિત કૌર સહજ લાગે છે. વિદેશ ખાતાના ઓફિસર સંજીવ કોહલી એટલે કે કુમુદ મિશ્રાએ થોડામાં ઘણું કહી દીધુ છે. સહાયકારી કલાકારોમાં પૂરબ કોહલી, સુરેન્દ્ર પાલ, નિનાદ કામત પણ યથા યોગ્ય રહ્યા છે. સૌથી અજીબ પાત્ર છે ઇરાકી મેનેજર ઇનામુલ હકનું. જે સ્થાને એમને ગોઠવ્યા છે ત્યાં જે ભાર વર્તાવો જોઇએ એના કરતાં એ રમૂજી વધુ લાગે છે.

ફિલ્મની શરૂઆતમાં જે ખોફ , જે ભય ઉભો થાય છે તે આગળ જતા પકડ ગુમાવી દે છે. જરૂરી નથી કે સમગ્ર ફિલ્મ દરમ્યાન એ ખોફ કે ભય સતત પડઘાવોજ જોઇએ પરંતુ જ્યાં જીવ સટોસટની બાજી ખેલાતી હોય ત્યાં હળવાશ તો વર્તાવવી ન જ હોવી જોઇએ ને?

૨૬ જાન્યુઆરીના નજદિકી સમયે આવી ગર્વ લેવા જેવી પણ અજાણ અથવા ભુલાઇ ગયેલી ઘટનાની રજૂઆત જ ધન્યવાદને પાત્ર છે. ફિલ્મમાં ઘણીબધી લાક્ષણિક , લાગણી સભર અને રોમ રોમ પર છવાઇ જતી દેશભક્તિની ક્ષણો સચવાઇ છે જે પ્રેક્ષકોને સ્પર્શે છે. ક્યારેય પણ પરિવાર સાથે જોઇ શકાય અને બાળકોને પણ બતાવી શકાય એવી ફિલ્મથી ઘટનાનો સંપૂર્ણ તો નહીં પણ આંશિક ખ્યાલ તો જરૂર આવશે જ.

કલાકારો- અક્ષય કુમાર, નિમ્રત કૌર, પ્રકાશ બેલવાડી, કુમ્દ મિશ્રા , પુરબ કોહલી, ઇનામુલ હક

નિર્માતા- નિખિલ અડવાણી,ભૂષણ કુમાર, વિક્રમ મલ્હોત્રા

નિર્દેશક- રાજા ક્રિષ્નન મેનન

સંગીત-અમાલ મલિક

ફિલ્મ ***૧/૨  એક્ટીંગ ***૧/૨ મ્યુઝીક *** સ્ટોરી***૧/૨

January 24, 2016 at 10:15 pm 8 comments

ફિલ્મ રિવ્યુ-ચોક એન્ડ ડસ્ટર

chalk-n-dusterગુરૂ ગોવિંદ દોને ખડે કિસકો લાગુ પાય બલિહારી ગુરૂ આપકી ગોવિંદ દિયો બતાય…

કબીર સાહેબે સદીઓ પહેલા કહ્યું હતું એ પ્રમાણે એટલું તો સ્પષ્ટ થાય છે કે ગુરૂ અને ગોવિંદની તુલનામાં પણ ગુરૂને પ્રથમ સ્થાન આપવામાં આવતું. એક એકલવ્ય હતો જેણે ગુરૂ દક્ષિણામાં પોતાનો અંગૂઠો કાપી ગુરૂના ચરણે ધરી દીધો હતો. કારણકે એ સમય હતો જ્યારે વિદ્યા, વિદ્યાગુરૂ અને વિદ્યાપીઠ સન્માનીય હતા. વર્તમાન સમયમાં વિદ્યા અને વિદ્યાપીઠ બંને એકદમ પ્રોફેશનલ અને બિકાઉ બની ગયા છે. મૂળ આ હાર્દને પકડીને રજૂ થયેલી ફિલ્મ ‘ચોક એન્ડ ડસ્ટર’ વર્તમાન સમયની સિસ્ટમનું આબેહૂબ નિરૂપણ છે.

સો બસ્સો કરોડની ક્લબમાં ઉમેદવારી નોંધાવનાર નિર્માતા અને ફિલ્મોથી તદ્દન અલગ ભાત શૈલી લઈને આવેલી આ ફિલ્મમાં ક્યાંય કોઇ જગ્યાએ ગ્લેમરનો સ્પર્શ સુદ્ધા નથી અને તેમ છતાં ઉત્કૃષ્ટ અભિનયથી પ્રેક્ષકોના હ્રદય મનને જ સ્પર્શે એવા પર્ફોર્મન્સને દિપાવે તેવી અભિનેત્રીઓએ આ ફિલ્મને સબળ અને સફળ બનાવી છે. ક્યારેક એવું બને કે કલ્પનાથી પર કેટલીક હકિકત સામે આવે. ચૉક એન્ડ ડસ્ટર ફિલ્મમાં પણ કંઇક એવી જ અનુભૂતિ થઇ. ઝાઝા હો હલ્લા વગર રજૂ થયેલી ફિલ્મને મનોરંજનની કેટેગરીમાં તો નહીં જ મુકી શકાય પણ એક સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ અહીં કરવામાં આવ્યો છે એ તો બિરદાવવો જ રહ્યો.

કાંતાબેન હાઇસ્કૂલને એવી નંબર વન બનાવવી કે જ્યાં સેલીબ્રીટી ના સંતાનો ભણવા આવે એવી ખ્વાહીશ ધરાવતા ટ્રસ્ટી અમોલ પારિક ( આર્યન બબ્બર) સ્કૂલનું સંચાલન અનુભવી પ્રિન્સિપલ ભારતી શર્મા( ઝરીના વાહબ)ને સોંપવાના બદલે એનું સુકાન જુવાન અને જોશીલી કામિની ગુપ્તા( દિવ્યા દત્તા)ને સોંપે છે. કામિની સ્કૂલના અનુભવી અને સિનીયર શિક્ષકોને હેરાન કરવાનું શરૂ કરે છે. સ્કૂલના મેથ્સ ટીચર વિદ્યા સાવંત ( શબાના આઝમી) અને જ્યોતિ ( જૂહી ચાવલા) આનો વિરોધ કરે છે. કામિની તેની સામે વિદ્યાને બિનઅનુભવી શિક્ષક ઠરાવીને નોકરીમાંથી બરખાસ્ત કરે છે. આ આઘાત સહન ન કરી શકવાથી વિદ્યાને સ્કૂલમાં જ હાર્ટએટેક આવે છે અને તેને હોસ્પીટલમાં એડમિટ કરવામાં આવે છે. જ્યોતિ આ અન્યાય સહી લેવાના બદલે એક ટી.વી ચેનલ રિપોર્ટરનો સાથ લઈને તેનો વિરોધ ઉઠાવે છે.

વિદેશી લોકેશન કે ઝાકઝમાળવાળા સેટના બદલે મધ્યમવર્ગી પરિવાર, સ્કૂલના સામાન્ય સેટ વચ્ચે પાંગરતી આ કથામાં શિક્ષણશાસ્ત્રી, શિક્ષણ પ્રથા અને શિક્ષક વચ્ચેના મતભેદને નિર્દેશકે ખુબ સરસ રીતે રજૂ કર્યા છે. વાસ્તવિકતા તો આજે એ પણ છે કે હવે શિક્ષણશાસ્ત્રીઓની સાથે સાથે શિક્ષકો પણ એટલા જ પ્રોફેશનલ બનતા ગયા છે. જો કે અહીં નિર્દેશકે શિક્ષકને સાંગોપાંગ સરળ નિષ્ઠાવાન અને વિદ્યાર્થીઓનું ભલુ ઇચ્છનારા બતાવ્યા છે ત્યારે મનને જરૂર એવું થાય કે કાશ વર્તમાન સમયે આવા શિક્ષકો હોત તો!!!!

ખેર, વિચારો અને વાસ્તવિકતામાં જે ફરક છે તેને સ્પર્શ્યા વગર ફિલ્મ જોઇએ તો હકિકત એ છે કે સમગ્ર ફિલ્મ અભિનેત્રીઓના અભિનયથી ઉજાગર છે.

શબાના આઝમીના ચહેરા પર ઉંમરની થોથર સ્પષ્ટ દેખાઇ આવે છે. પરંતુ સાથે અભિનયમાં પાકટતા- પિઢતા વર્તાય છે. મધ્યમવર્ગી મહિલા અને સંનિષ્ઠ શિક્ષાગુરૂના પાત્રને શબાનાએ સોહાવ્યું છે. વિદ્યાર્થીઓની સાથે સલૂકાઇથી વર્તતી વિદ્યા પર વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવાની નાફરમાની નો હુકમ બહાર પડે છે ત્યારે એ કઠુરાઘાતથી વલવલી ઉઠતી વિદ્યાના ચહેરા પર  દુઃખ-દર્દ પ્રેક્ષક સુધી પહોંચે છે.

રિચા ચઢ્ઢા અને ઉપાસના સિંહે પણ તેમના પાત્રને સુંદર ન્યાય આપ્યો છે.

દિવ્યા દત્તાએ આજ સુધીમાં અનેક ફિલ્મોમાં નાના મોટા પાત્ર ભજવ્યા છે. અને લગભગ દરેક પાત્રને એના અભિનય થકી સાર્થક કર્યા છે. પ્રેક્ષકોના મનમાં ધૃણા ઉપજે એવા સત્તામાં મગરૂર સાશક તરીકે પોતાની જાતને રજૂ કરતી દિવ્યા દત્તાએ સબળ અભિનેત્રી હોવાની ઓળખ આપી છે.

સોને પે સુહાગા જેવી જૂહીએ તો આ ફિલ્મમાં કમાલ કરી છે. ચુલબુલી અભિનેત્રી આજે આટલા વર્ષોના વહાણા વહી ગયા હોવા છતાં પણ એટલી જ તરોતાજા દેખાય છે એટલું જ નહીં પણ એના અભિનયને પણ ઉંમરનો પાસ લાગ્યો નથી એ સ્પષ્ટ દેખાઇ આવે છે. ગુલાબ ગેંગની સત્તા લોલુપ સુમિત્રાદેવીની ઇમેજથી તદ્દન વિરૂધ્ધ સત્તાધિકારીઓને પડકારતી જ્યોતિના પાત્રને જુહીએ જીવંત કર્યુ છે. અભિનયથી સાથે ચોટદાર સંવાદોથી જુહી સમગ્ર ફિલ્મમાં ઝળકી ઉઠી છે. “ આજ દ્રોણાચાર્ય બિમાર હૈ , કહાં હૈ ઉસકા અર્જુન?” કહીને આદર્શવાદી યુવાનોના મનને ઝંકોરતી જુહી, સ્કૂલમાં બાળકોની સાથે બાળક જેવી બની જતી બાળ સુલભ જુહી , રિપોર્ટર નો સાથ લઈને અન્યાય સામે ઝુંબેશ ઉઠાવતી જુહી, કામિનીએ આપેલા આઘાત સામે ઉગ્ર પ્રત્યાઘાત આપતી જુહી, કેટ કેટલા સ્વરૂપે રજૂ થયેલી જુહીએ દરેક સ્વરૂપને આત્મસાત કર્યા હોય એટલી સહજતાથી નિભાવ્યા છે.હેટ્સ ઓફ્ફ જુહી.

સપોર્ટીંગ સ્ટાર્સ જેવા કે ગિરીશ કર્નાડ, આર્યન બબ્બર, સમીર સોની ,જેકી શ્રોફે પણ પાત્રાનુચિત પરફોર્મન્સ આપ્યો છે.

સીધા જ મનને સ્પર્શે એવા સાદગીભર્યા સબળ પાત્રો ને લઈને જયંત ગિલાટરે ફિલ્મની કથાને બરાબર પકડી રાખી છે. ફિલ્મને અનુરૂપ ‘ હમ શિક્ષા કે , ગુરૂ બ્રહ્મા જેવા ગીતોનું ચિત્રાંકન પણ સુંદર રીતે થયું છે.

સહ પરિવાર જોઇ માણી શકાય એવી ફિલ્મ આજની ફિલ્મો કરતાં સાવ અલગ ચિલો ચાતરનારી બની છે.

કલાકારો- શબાના આઝમી, જુહી ચાવલા, ઝરીના વાહબ, દિવ્યા દત્તા ,ઉપાસના સિંહ, રિચા ચઢ્ઢા ,આર્યન બબ્બાર, ગિરીશ કર્નાડ, જેકી શ્રોફ, સમીર સોની, રિશી કપૂર ( મહેમાન કલાકાર)

નિર્માતા-અમીન સુરાની

નિર્દેશક-જયંત ગિલાટર

સંગીત- સંદેશ શાંડિલ્ય, સોનુ નિગમ

ફિલ્મ***એક્ટીંગ**** મ્યુઝીક*** સ્ટોરી ***

January 19, 2016 at 2:42 am 7 comments

ફિલ્મ રિવ્યુ -બાજીરાવ મસ્તાની

Source: ફિલ્મ રિવ્યુ -બાજીરાવ મસ્તાની

December 21, 2015 at 3:07 am

ફિલ્મ રિવ્યુ -બાજીરાવ મસ્તાની

Source: ફિલ્મ રિવ્યુ -બાજીરાવ મસ્તાની

December 21, 2015 at 3:06 am

ફિલ્મ રિવ્યુ -બાજીરાવ મસ્તાની

 

પોસ્ટર બાજીરાવ મસ્તાની

દરેક ધર્મમાં પ્રેમને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે તેમ છતાં પણ પ્રેમમાં ધર્મ આડે આવ્યો જ છે. ‘ બાજીરાવ મસ્તાની’માં સંજય લીલા ભણસાલીએ આ વાતને  નજાકતની સાથે પુરેપુરા ઝનૂનથી પેશ કરી છે. બાજીરાવનું નામ ઇતિહાસમાં અત્યંત ગૌરવપૂર્વક લેવામાં આવ્યું છે. કુશળ રાજકારણી  અને સફળ યોદ્ધા તરીકે તોબાજીરાવને સૌ જાણતા જ હશે પરંતુ એક પ્રેમી તરીકે આજ સુધી આ પાસુ વણ ખેડાયેલું જ રહ્યું છે. કેટલાક તથ્ય તો કેટલીક કલ્પનાના રંગથી સજાવીને સંજય લીલા ભણસાલી એ બાજીરાવ મસ્તાનીને અત્યંત ભવ્યતા અને ખુબસુરતીથી પેશ કર્યા છે.

૧૮મી સદીમાં બાજીરાવ મુઘલ સામે પેશ્વાઇ રાજ્યની વિજય પતાકા લહેરાવીને અણનમ રાજવી તરીકે એની નામના અંકિત કરી ચુક્યો છે. ત્યારે બુંદેલખંડની રાજકુંવરી મસ્તાની ( દિપિકા પદુકોણ)  બુંદેલખંડને બચાવવા બાજીરાવ ( રણવીર સિંહ) ની મદદ માંગે છે. તલવારની ધારે જીતેલો બાજીરાવ કટારની ધારે મસ્તાનીના રૂપ અને શૌર્યથી ઘાયલ થઈ જાય છે. મસ્તાની તો બાજીરાવની બુંદેલખંદની જીત પર એની પર નિછાવર થઈ ગઈ છે . બાજીરાવની પેશ્વાઇન કાશીબાઇ ( પ્રિયંકા ચોપ્રા) માટે તો આ તેના ગૌરવનું, તેના સ્વાભિમાનનું અપમાન હતું એ તો એ કોઇકાળે સાંખી લઈ શકે તેમ નહોતી તો બાજીરાવની માતા રાધાબાઇ ( તન્વી આઝમી) પણ બાજીરાવ મસ્તાનીના સંબંધને સ્વીકારવા તૈયાર નથી કારણકે મસ્તાની હિંદુ રાજાની મુસ્લીમ પત્નિથી થયેલી પુત્રી છે.

સમરાંગણમાં વિજયી નિવડતો બાજીરાવ પોતીકા સામે, પરિવાર સામે તેની પ્રેમની લડાઇમાં જીતી શકશે?

સંજય લીલા ભણસાલીની ખાસિયત મુજબ મહેલના ભવ્યાતિભવ્ય સેટ, કાચના ઝુમ્મરોની આંખો આંજી દે તેવી રોશની, શીશ મહેલની યાદ અપાવે તેવા અરીસાથી જડેલો દરબાર, પેશ્વાઇ રાજ્યને છાજે એવા ભારેખમ કોચ્યુમ્સ, નીલવર્ણા પાણીમાં ઓગળતું આસમાની આભ, અત્યંત ખુબસુરત સેનેમેટોગ્રાફી અને નજર પથરાય ત્યાં સુધીનું સમરાંગણ…. ક્યાંય કોઇ કચાશ રાખી નથી.

સંજય ભણસાલી તેમની ફિલ્મોમાં અધુરી મહોબતનું દર્દ બતાવવાના આદિ છે. બાજીરાવ અને મસ્તાની પણ આમાંથી બાકાત નથી. ફિલ્મનું સૌથી જમા પાસુ છે પ્રકાશ કાપડીયાના અત્યંત ચોટદાર સંવાદો. સંવાદોની ધાર સાથે સાથે જ કેરેક્ટરની સચોટતા ઉપસતી જાય છે. સમય અને સંજોગોના બદલાવમાંથી ઉભા થતા પ્રસંગો અને એ પ્રસંગોને અનુરૂપ અભિનયથી આ ફિલ્મ વધુ સબળ બની છે.

સંજય લીલા ભણસાલીએ પહેલ પાડેલા હીરાની જેમ દરેક અદાકારોને તરાશ્યા છે.

બાજીરાવની માતા રાધાભાઇ એટલે કે તન્વી આઝમીએ તો અભિનયમાં કલ્પનાથી વધીને કમાલ કરી છે. વિધવા રાજમાતાની જીદ, ધર્મ સામે પુત્ર અને તેના પ્રેમ માટે ધિક્કાર , પુત્રને અવગણીને પુત્રવધુ કાશીબાઇ તરફ ઢળતી તેની મમતા, સમય આવે વાક્બાણથી બાજીરાવને વહેરી નાખતી રાધાબાઇ અને પુત્રને બચાવવા માંગતી કાશીબાઇ સામે પોતાના એ જ આયુધોને હેઠા મુકી દેતી તન્વી આઝમીએ રાધાભાઇના પાત્રને એક ઊંચાઇ પર મુકી દીધુ છે.

ઠસ્સાદાર –જાજરમાન લાગતી કાશીબાઇના પાત્રને પ્રમાણમાં ફુટેજ ઓછા મળ્યા હોવા છતાં પ્રિયંકાએ ઠસ્સાપૂર્વક નિભાવ્યું છે. પતિનો સાથ છે ત્યાં સુધી ગૌરવાંન્વિત લાગતી પેશ્વાઇન જ્યારે તેના પતિને પરાઇ સ્ત્રી સામે પ્રેમમાં પરાજીત થયેલો જુવે છે ત્યારે જે હતાશાથી ભાંગી પડે છે એ હતાશા , મુક વેદનાની પ્રિયંકાની અભિવ્યક્તિ પ્રેક્ષકના મન સુધી સ્પર્શે છે.મસ્તાની તરફ હાડોહાડ નફરત તેમ છતાં મસ્તાનીને તહેવારમાં સામેલ કરવા જેટલી વ્યવહારિકતા અને તેને બચાવી લેવા જેવી ખેલદિલી પણ કાશીબાઇ જેવી પેશ્વાઇન જ દાખવી શકે એ સહજ રીતે દર્શાવ્યું છે. પતિ તરફની આસક્તિનો ઉફાળ અને એ જ પતિને પ્રિયતમાની બાહોમાં જોઇને વિરક્તિથી પતિ તેના વચ્ચેનું તાદાત્મય તોડી નાખતી પ્રિયંકાએ અભિનયની ઉત્કૃષ્ટતાનો અનુભવ કરાવ્યો છે.

કદાચ આજ સુધી મસ્તાનીની કોઇ ચોક્કસ ફ્રેમ પ્રેક્ષકોના મનમાં ઉભી થઈ જ નહીં હોય ત્યાં દિપિકા ખુબ સરળતાથી ગોઠવાઇ ગઈ છે. બુંદેલખંડને બચાવવા કેસરિયા કરવાની હદે ગયેલી મસ્તાનીનું શૌર્ય બાજીરાવ સામે નમી પડે છે. બાજીરાવ અને તેનો પ્રેમ કોઇપણ સંજોગોમાં પામવાની એક જીદ જે મનમાં ઉભરી છે અને તેને લઈને કોઇની પણ સામે લડી લેવા તૈયાર મસ્તાનીને દિપિકાએ તેના અભિનય દ્વારા સજાવ્યો છે.

પરંતુ આ બધાથી ઉપર છે રણવીર સિંહ.બાજીરાવના પાત્રને સશક્ત અભિનય દ્વારા જીવંત કર્યું છે. સંજય લીલા ભણસાલીની ફિલ્મોમાં સામાન્ય રીતે સ્ત્રી પાત્રો વધુ સશક્ત અને દમામવાળા હોય છે. અહીં પણ મસ્તાની અને કાશીબાઇ જેવા પાત્રોની સામે બાજીરાવે અભિનયનું મેદાન માર્યું છે અથવા કહો કે અભિનયનું મેદાન જીત્યું છે. સંપૂર્ણપણે બાજીરાવના પાત્રમાં પરકાયા પ્રવેશથી રણવીરે પ્રવેશ કર્યો હોય એવી રીતે તેના ફ્રેમમાં એ ઢળી ગયો છે.

મુખ્ય પાત્રો સિવાયના સપોર્ટીંગ પાત્રી પણ તેમના પાત્રોને પુરેપુરો ન્યાય આપ્યો છે.

હવે એ વાત અલગ છે કે જે નામથી ફિલ્મ રજૂ થઈ છે એ બાજીરાવ અને મસ્તાનીનો પ્રેમ અધુરો રહી જાય છે. આ પ્રેમની તડપ અને અધુરપ જાણે અધુરી જ લાગે છે. મુઘલે આઝમ જેવી ભવ્યતાને આંબેલી ફિલ્મ સલિમ અનારકલીની મહોબ્બત કરતાં જાણે ઉણી ઉતરતી હોય એવું લાગે છે. જે પ્રેમ માટે બાજીરાવ કે મસ્તાની પોતાના જ વિશ્વ સામે બગાવત પોકારે છે એ પ્રેમની ઉંચાઇ કે ઉંડાઈ અનુભવાતી નથી. અને જ્યારે બાજીરાવ માટે થઈને બુંદેલખંડ છોડી દે એ તો સમજાય પણ પોતાના માસુમ પુત્રની પણ પરવા ન કરે એવો પ્રેમ પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચવામાં પાંગળો પડે છે.

ફિલ્મનો પૂર્વાર્ધ તેના ગીતોની ભરમારથી લંબાઇ ગયો છે. ગીતો અચૂક સરસ અને કર્ણપ્રિય હોવા છતાં જ્યારે તે કથાને આગળ વધવામાં અવરોધ બને ત્યારે તે ગીતો ન હોય તેવી એક અપેક્ષા મનમાં ઉભી થાય કારણકે કથા જરા તરા બંધાય ત્યાં ગીત આવીને આડું ઉભુ રહે. બુંદેલખંડની રાજકુંવરી જીતના જશ્નમાં એક નર્તકીની જેમ બાજીરાવ સામે પેશ આવે એ બાત કુછ હજમ નહી હોતી.  તેમ છતાં કોરિયોગ્રાફી માટે તો આફ્રીન પોકારી જવાય છે એ તો કહેવું જ રહ્યું. દિપિકાના સોલો પરફોર્મન્સ અને પ્રિયંકા સાથેનો ‘પિંગા’ નૃત્ય તેમજ બાજીરાવ પર ફિલ્માવામાં આવેલા ગીતનો ફોર્સ એક ઇમ્પ્કેક્ટ તો ઉભો કરે જ છે.

નાગનાથ ઇનામદાર નામના મરાઠી લેખકની ‘ રાઉ” પરથી રૂપેરી પરદા પરનો અવતાર આપવા માટે સંજય લીલા ભણસાલીને અભિનંદન તો ઘટે જ..

કલાકારો- રણવીર સિંહ, દિપિકા પદુકોણ, પ્રિયંકા ચોપ્રા, તન્વી આઝમી, મિલિંદ સોમણ, રાઝા મુરાદ, મહેશ માંજરેકર, આદિત્ય પંચોલી,વૈભવ

નિર્માતા-સંજય લીલા ભણસાલી

નિર્દેશક- સંજય લીલા ભણસાલી

સંગીત-સંજય લીલા ભણસાલી,સચિત બલહારા

ફિલ્મ **** એક્ટીંગ **** મ્યુઝીક **** સ્ટોરી ***

December 21, 2015 at 3:03 am 5 comments

રાગ-મુક્તિ

old-lady-tatted

 

‘ સ્નેહા, મા એ તને ન્યુયોર્ક બોલાવી છે.”

કેમ? તબિયત તો ઠીક છે ને?

‘હા અને ના.’

‘કંઇક સમજાય એવું કહેશો મને કોઇ?”

સમજવા જેવું આમ જોવા જાવ તો કંઇજ નથી અને આમ જોવા જાવ તો બધું જ છે. મમ્મીને ગઈકાલે હોસ્પિટલથી ઘેર લાવ્યા પછી માની ઇચ્છા છે તું આવી જા. મા એ મીતુને પણ મળવા બોલાવી લીધી છે.”

અક્ષરા આસ્તે રહીને સ્નેહાને પરિસ્થિતિ સમજાવવા પ્રયત્ન કરી રહી હતી. આમ જોવા જાવ તો સ્નેહાથી પણ ક્યાં આનાથી અજાણ હતી? મમ્મીને આ ત્રીજી વારનો કાર્ડિયાક પ્રોબ્લેમ થયો હતો અને ઉંમર અને  શારીરિક પરિસ્થિતિ જોતા હવે એ કેટલું ખમી ખાશે એ સૌથી મોટો સવાલ હતો. પરંતુ મા એ એટલે કે ઇંદુમા એ જ જાતે આ સ્થિતિનો ઉકેલ લાવવાનો નિર્ણય લઈ લીધો હતો અને એટલે જ સ્નેહા અને મીતુને બોલાવી લીધા હતા. સ્નેહા એટલે અમદાવાદ રહેતી સૌથી નાની દિકરી અને મીતુ એટલે અક્ષરાની દિકરી.  સૌથી મોટી અક્ષરા, અતસિ , તેજસ અને પુત્રીઓથી પણ સવાઇ એવી પુત્રવધુ બીના અને તેમની બે પૌત્રીઓ તો સાથે જ હતા. બાકી રહ્યા એ અક્ષરા અને અતસિનો પરિવાર પણ મા ને મળવા આવી ગયો હતો. મા અને દાદાજી સાથે સૌને અજબ જેવો સ્નેહનો નાતો હતો. દાદાજીના  છેલ્લા દિવસોમાં સૌનાથી પહોંચી શકાયું નહોતું પણ મા ને મળવાની, મા સાથે રહી શકાય એવી કોઇ શક્યતા ગુમાવવી નહોતી.

મા એટલે ઇંદુબેન. અથવાડીયા પહેલા ત્રીજી વારનો કાર્ડીયાક પ્રોબ્લેમ થવાના લીધે હોસ્પીટલાઇઝ તો કર્યા પરંતુ સ્વસ્થ થતા ઘેર પાછા લાવ્યા ત્યારે જાતે જ એક નિર્ણય લઈ લીધો હતો. આજથી કોઇપણ જાતની દવા બંધ, કોઇપણ જાતની ટ્રીટમેન્ટ બંધ અને ગમે તેવી ઇમર્જન્સી આવે હવે હોસ્પીટલાઇઝ કરવાની પણ વાત નહી. પરિવારની હાજરીમાં એ નિર્ણય જણાવવાનો સમય પણ આવી ગયો હતો.

આઘાત અને સ્તબ્ધતાની ઘેરી દિવાલ પાછળથી સૌના મનમાં એક જ સવાલ ઉભો થતો હતો અને વણ પુછ્યે એ સૌની આંખમાં ડોકાતો પણ હતો.

“ મા તમને તો ખબર છે ને કે દવા બંધ કરશો તો શું પરિણામ આવશે?” અતસિ ડોક્ટર હતી એટલે ભવિષ્યમાં ઉભી થનારી પરિસ્થિતિથી વધુ જ્ઞાત હતી. “ ડોક્ટર છો એટલે એટલું તો સમજો છો ને કે પેશન્ટને શક્ય હોય એટલી સારવાર આપવી પડે. આમ અધ વચ્ચેથી  તેમની મરજી અને ભગવાન ભરોસે ના છોડી દેવાય? બીજુ બધુ તો ઠીક પણ લૅસિક્સ બંધ કરશો એટલે વોટર રિટેન્શન થશે. શરીરમાં ધીમે ધીમે પાણી ભરાશે. લંગ્સમાં પાણી ભરાશે એટલે ખબર છે ને શું થશે?”

અતસિની સામે મમતાળુ જોઇને મા એ જવાબ આપ્યો, “ ડોક્ટર છું  માટે બધું જાણું છું અને સમજુ પણ છું અને એટલે જ એના માટે તૈયાર પણ છું. મને મારા પોતાની તકલીફો અને શારીરિક સ્થિતિનો પુરેપુરો ખ્યાલ છે. અને રહી દવાઓની વાત તો એ મારી માટે વિષ્ય સર્કલ જેવી છે. તમે એક દવા આપશો એની આડ અસર માટે બીજી દવા આપશો . પણ એના લીધે મારા શરીરમાં થયા ડિસ્ટર્સબન્સથી તમે અજાણ છો. અને હવે દવાઓના લીધે મારે વધારાની કોઇ અગવડ ભોગવીને મારી આયુષ્ય દોરી લંબાવવી નથી.”

“અને આ મીઠુ ખાવાની વાત? હમણાંથી તમને મીઠુ બંધ કરાવ્યું હતુ અને હવે તમે તો તમારે જે કંઇ ખાવુ છે એમાં મીઠુ લેવાની વાત કરો છો. તમને લાગે છે કે તમારી આ વાત પણ બરાબર છે અને અમારે માની લેવાની છે? “ અતસિની અકળામણ વધતી જતી હતી. તબીબી માનસ અને એથિક્સ મા ના નિર્ણુય સાથે સંમત થતા નહોતા.

અતસિની જીદ સામે અત્યંત સ્નેહાળ સ્મિત આપતા મા બોલ્યા “ જો બેટા નિર્માણ તો નિશ્ચિત જ છે. જે આવ્યું છે એને જવાનું છે એ વાત સાથે તો તું સંમત છે ને? અહીં તમે દર્દીને તકલીફ કે પીડા ભોગવવી ના પડે એના માટે ઓક્સિજન કે મોર્ફિન આપો છો, આપો છો ને? મને જરૂર લાગશે અને મારી પીડા સહન નહી થાય તો એ પણ તું કરજે પણ અત્યારે તો હું જ્યાં સુધી શારીરિક કે માનસિક રીતે જેમ છું અને તેજસની ઇચ્છાને માન આપીને એણે કહ્યું એમ ખાતા પીતા જો મારે વિદાય લેવાની હોય તો મારી પાસે જેટલા દિવસ છે એટલા દિવસ મને મારી રીતે જીવી લેવા દે.ખાવાનો મને ક્યારેય મોહ તો હતો જ નહી એ તો તને ય ખબર છે. પણ મારામાં તાકાત ટકી રહે એટલું જરૂરિયાત પુરતુ તમે ઇચ્છો છો એમ લઈને  કુદરતી રીતે ટકી રહું તો તને વાંધો છે?”

વાત મા ની સાચી હતી. તેજસ અને બીનાએ જ એમને સમજાવ્યા હતા કે મા જાવ છો, જવાના જ છો પણ આમ સંથારો ના લેશો , જે કંઇ થોડું ઘણું ખવાય એટલું ખાતા રહો. અમે દવા લેવા માટે કોઇ આગ્રહ નહી રાખીએ પણ આટલી અમારી વાત માનો તો સારું. અને મા એમની વાત મંજૂર રાખી હતી.

અક્ષરા, સ્નેહા કે મીતુ અવાક બનીને સાંભળતા હતા . જો કે માની વાત અને મરજી સાથે સૌ સંમત હતા. આજ સુધી મા જે રીતે  એનું ક્યારેય કોઇની પર શારીરિક માનસિક કે આર્થિક રીતે નિર્ભર ન હોય એવું પ્રતિભાશાળી જીવન જીવી હતી, એ જોતા માત્ર પથારીમાં એના દિવસો વિતે એ તો કોઇને ય મનથી મંજૂર નહોતું. જે અક્કડ ચાલ મા ની જોઇ હતી એ મા આજે કોઇના ટેકે ચાલે એ ય કોઇનાથી જીરવવાનું નહોતું.

વગર બોલે સૌની મૌન સંમતિથી મા ને એટલું આશ્વાસન મળ્યું કે એમની ઇચ્છાને સૌ માન આપે છે. આટલી વાત કરતા એમને થાક લાગ્યો હતો અને ઘરમાં હૉસ્પિસની વ્યવસ્થા થઈ ગઈ હતી એટલે મા ને જોવા ટ્રેઇન્ડ નર્સ આવી હતી એટલે ત્યાં જ વાત પર પરદો પડી ગયો.

નર્સના ગયા પછી નક્કી થયું હતું એમ મા માટે એમને ભાવતો સુપ અને ઢોકળા બીનાએ તૈયાર કર્યા. વાતાવરણ હજુ ય ગંભીર જ હતું. ભવિષ્યના ભણકારા જાણે કાનમાં સંભળાતા હતા. પણ મા સ્વસ્થ હતા. એકદમ સ્વસ્થ અને હળવાફુલ. જાણે કંઇ બન્યુ નથી અને કંઇ બનવાનું નથી. એમને આટલા નિશ્ચિંત જોઇને ધીમે ધીમે ચિંતાના ઘેરા વાદળો પણ વિખેરાતા જતા હતા.સૌથી પહેલા સ્વસ્થ થયો તેજસ. આમ પણ વાતાવરણને હળવું બનાવતા તો એને પળની ય વાર નહોતી લાગતી.

“ઓકે, મમ્મી, હવે તું કહીશ એમ જ થશે. આમ પણ પપ્પાને છેલ્લી પળોમાં તારી સૌથી વધુ ચિંતા હતી અને મેં એમને વચન આપ્યું હતું કે તારી ચિંતા કરવાની જરાય જરૂર નહીં પડે. તારો  બોલ સર આંખો પર. કહ્યું હતું કે નહીં? તો પછી જ્યારે પપ્પાને મળે ત્યારે એમને પણ ખાતરી થવી જોઇએ કે અમે તને બરાબર સાચવી હતી. થવી જોઇએ કે નહીં?”

મા એ આંખના પલકારાથી સંમતિ આપી. અને વાત પણ સાચી જ હતી ને?તેજસ અને બીનાએ મમ્મીનો પડતો બોલ ઝીલ્યો હતો. મા ને દવાઓના લીધે ખાવાની રૂચી રહી નહોતી ત્યારે બીના દર બે કલાકે કંઇક બનાવીને નાના બાળકને પટાવતી હોય એમ મા ના મોં મા કોળિયા ભરાવવા મથતી હતી. એમની દિકરીઓ પણ ઘરમાં પગ મુકતાની સાથે મા પાસે આવીને બેસતી. મા નો સમય કેમ કરીને સરસ રીતે પસાર થાય તેના માટે જાણે એ સૌને યજ્ઞ હાથ ધર્યો હતો.

મા સામે જોઇને તેજસે કહ્યું “ ચાલો તો પછી પારણા કરો…”

વાતાવરણને વધુ હળવું બનાવતા મીતુ બોલી “ મા , જો જો હોં પાછું વધારે ખાતા…. આપણે તો ફિગર મેઇન્ટેઇન રાખવાનું છે.”

અને સાચે જ સૌના મન પરથી અને મ્હોં પરથી ચિતાના વાદળ વિખેરાવા માંડ્યા.

ઢોકળાના બે પીસ ખાઇને મા એ બાકીના મીતુને પાછા આપ્યા. “ મીતુ આ બાકીના તું પુરા કર, હું ખાઉ કે તું એક જ છે ને , બધાને કહી દે કે મેં ખાધા છે.”

બીજા દિવસે મીતુને પાછા જવાનું હતું . વળી પાછું મન ભારે થઈ આવ્યું. મા એ કહ્યું હતું કે સવારે ગમે એટલા એટલા વહેલા નિકળવાનું હોય પણ મને ઉઠાડ્યા વગર કે મને મળ્યા વગર જતી નહીં. તેજસના અમેરિકા સેટલા થયા પછી આ મીતુ જ તો હતી જે મા-દાદાજીને એકલવાયુ ના લાગે તેના માટે તેમની જોડે રહી હતી. મા-દાદાજી અને મીતુ ત્રણેનું બંધન અનોખું હતું. મીતુ તો મા-દાદાજી જોડે ખીલી ઉઠતી. એકબીજાનું આવલંબન હતા. મીતુ માટે તો મા-દાદાજી વડીલ કરતા મિત્ર વધુ હતા. એ એના મનની વાત મા-દાદાજી જોડે જેટલી સરળતાથી કરી શકતી એટલી કદાચ અક્ષરા સાથે પણ નહી કરતી હોય.

મીતુ સવારે મા ને મળીને નિકળી. નિકળતી વખતે મીતુએ મા નો હાથ હાથમાં લીધો. એક પણ અક્ષર બોલ્યા વગર એની આંખો ઘણું કહી જતી હતી. કશું જ બોલ્યા વગર અને પાછું વળીને જોયા વગર એ નિકળી ગઈ. એને ખબર હતી કે એ પાછું વાળીને જોશે તો એ મા પાસેથી જઈ નહીં શકે. અને સૌ પાસેથી મા એ પ્રોમીસ લીધું હતું કે હવેથી કોઇ પોતાનો જીવ નહીં  કોચવે.  મા ને રાજીખુશીથી વિદાય લેવા દેશે.

આગલા દિવસે જરા સ્વસ્થ થતાની સાથે મા એ ફરી સૌને બેસાડીને કહ્યું  હતું ….

“ મારા સંથારાને તમે લોકો સમજ્યા હોય તેવું લાગતું નથી અને એટલે જ સૌ કામ છોડીને આમ મારી આસપાસ બેસી રહો છો. મને પણ ગમે કે સૌ મારી પાસે હોય પણ એનો અર્થ એવો નહીં કે  કામકાજ છોડીને  આવી રીતે માતૃ ઋણ અદા કરો. કર્મને તો મેં પણ હંમેશા મારો ધર્મ માન્યો છે . તમારા પપ્પા પણ કાયમ કહેતા કે શૉ મસ્ટ ગો ઓન. આમ તમારા રાગના રેશમી તાંતણે મને બાંધી ના રાખશો. મેં મારું જીવન ભરપુર જીવી લીધું છે. હવે કોઇ એષણા બાકી રહી નથી. તમે પણ સૌ તમારા કામે લાગો અને સ્નેહા તું આવી જ છું તો થોડું વધારે જ રોકાઇને જા પાછળથી તને કોઇ વસવસો ન રહેવો”

મમ્મીને આટલી સ્વસ્થતાથી વાત કરતી જોઇને અક્ષરાથી  પુછ્યા વગર ન રહેવાયું , “ મમ્મી ઘણાને તો એવું બને કે ખબર પડે તે પહેલા જ ખોળીયું છોડીને જીવ નિકળી જાય. ઘણાને અભાન અવસ્થામાં દિવસો વિતતા  જાય અને દેહ છુટે પણ સાવ આમ આટલી સજાગતા અને જાગૃકતા સાથે તું જે તૈયારી કરી રહી છું, તને ક્યાંય કોઇના માટે જરા સરખો વિચાર નથી આવતો?”

“ના મારા દિકરા ના, મેં મારું આખું જીવન મારા પ્રોફેશનને જ ધર્મ માન્યો અને હવે જ્યારે હું નિવૃત્ત થઈ ત્યારથી જીવન શુ છે એ સમજવા મથતી રહી. કર્મવાદના રહસ્ય સમજતા મને એક વાતની તો સમજણ પડી ગઈ કે જે જીવ આવ્યો છે તે શીવને પામે તે પહેલા તેણે તેના કર્મના બંધન ખપાવવા જ રહ્યા. દેહમાં જીવ છે ત્યાં સુધી જ આ રાગ- મોહ માયા છે. જે ક્ષણે આ દેહ નહીં હોય ત્યારે આમાંનું કશું જ સાથે નહી આવે. આ આત્મા તો કોઇ બીજે જ જન્મ લઈ ચુક્યો હશે. આજે આ તમારી મા કાલે આ જગતના ક્યાંક બીજે કોઇના ગર્ભમાં ઉંધે માથે લટકતી હશે અથવા વનસ્પતિ જગતમાં ક્યાંક બીજ બનીશ કે ક્યાંક કોઇ પંખીના માળામાં ટહુકતી હોઇશ. જે બનીશ તેની મને આજે જાણ નથી પણ અત્યારે જે છું તેનો મને આનંદ છે. મારી મા તો હું સાવ જ નાનકડી અગિયાર વર્ષની હતી અને અમને મુકીને ચાલી ગઈ હતી. તે વખતે એ અમારું વિચારવા રહી શકી? હું અગિયાર વર્ષની અને મારાથી નાની બેન સાત વર્ષ અને એનાથી નાની પાંચ વર્ષની , તમે એટલા નાના તો નથી ને કે મારે તમારી ચિંતા કરવી પડે? આધ્યાત્મના વાંચન અને જૈન ધર્મની ફિલોસોફીએ મને એટલું તો સજાવ્યું છે કે મન કરતાં આત્માને સાંભળતા શીખવું જોઇએ. આત્માનો અવાજ હ્રદયમાંથી ઉઠતો હોય છે.અને મારો આત્મા મને અહીંથી બધી માયા સંકેલી લેવાનું કહે છે. મારી કોઇ એવી ઇચ્છા એવી નથી કે એ પરિપૂર્ણ ન થઈ હોય તો પછી શેના માટે જીવને બાંધી રાખવાનો? મારી આ અંતિમ સમયની આરાધનામાં બસ તમારો રાજીખુશીથી સાથ હોય એટલે બસ. તમારાથી છુટા પડવું એ કુદરતનો નિયમ છે અને એ નિયમ જેટલો સહજતાથી સમજી સ્વીકારી લઈએ એટલો આત્મા સરળતાથી પ્રયાણ કરે  અને આત્મા કર્મોને આધિન રહીને દેહથી છુટો થાય એ મારા માટે વિષાદની નહીં પણ ઉજવણીની ઘડી છે.”

મા ની આટલી સ્વસ્થતા જોઇને હવે તો કોઇએ કશું જ બોલવાનુ રહ્યું નહી. અક્ષરાના મનમાંથી એક પડઘો ઉઠ્યો……

“પંખીડાને આ પિંજરુ જુનુ જુનુ લાગે બહુએ સમજાવ્યું તો યે પંખી નવું પિંજરુ માંગે.

ઉમટ્યો અજંપો એને પંડના રે પ્રાણનો અણધાર્યો કર્યો મનોરથ દૂરના પ્રયાણનો

અણદીઠે દેશ જાવા લગન એને લાગી બહુ એ સમજાવ્યં તો યે પંખી નવું પિંજરુ માંગે.

બીજા દિવસની સવારે મા એ બીના અને અક્ષરા પાસે એમના અંતિમ સમયે પહેરવાના કપડા તૈયાર કરાવ્યા. એવા સાવ સાદા કપડા જોઇને તો અક્ષરા આઘાતમાં આવી ગઇ. આજ સુધી મા ની પર્સનાલિટી કેવી હતી? મા ને કપડાનો શોખ કેવો હતો ? અત્યંત સુરુચીપૂર્ણ અને વ્યવસ્થિત.  ઘરમાં પણ ક્યારેય મા ને કડક આર-ઇસ્ત્રી વાળા કપડા સિવાય જોયા નહોતા. મનમાં હતું કે આજ સુધી મા જેવી રીતે જીવ્યા છે એવા જ ઠાઠમાં મા હોય ને !! પણ આજે સાચા અર્થમાં  મા એ સિદ્ધ કરી દીધું કે  એમના પ્રાણે એમની પ્રકૃતિને પણ વિસારે પાડીને સાચા અર્થમાં ઇશ્વરનું સાનિધ્ય પ્રાપ્ત કરી લીધુ છે.

અંતિમ સમયે કોઇ બઘવાઇને કંઇ ભુલી જવાય એના કરતાં પહેલેથી જ ઘી નો દિવો, કંકુ ચંદન અને વાસ્ક્ષેપ પણ કઢાવી લીધા. શરીરનો નાશ થાય ત્યારે શરીરમાં અશુદ્ધિ ઉભી થતી હોય એટલે છેલ્લે મોં મા તુલસીના પાન મુકવાના એ પણ સમજાવી દીધું છે.

મા ક્યારેક ઝબક દિવડો બનીને ટમટમે છે. ક્યારેક સંપૂર્ણ શુદ્ધિમાં રહીને વાત કરે છે. ક્યારેક મન કોઇ એક જગ્યાએ અટવાઇને ઉભુ રહી જાય છે તો ક્યારેક મન ચંચળ બનીને ભૂતકાળમાં ભ્રમણ કરી આવે છે. હવે કોઇ ક્ષણ નિશ્ચિત રહી નથી. મન શરીરની વ્યાધિઓથી મુકત થઈ રહ્યું છે .

માંડ સમજાવીને થોડું ખાતા કર્યા હતા એનાથી જેટલી ઉર્જા એકઠી થઈ હતી તે હવે ધીમે ધીમે ખર્ચાતી જાય છે કારણકે હવે ફરી એકવાર શરીર વધારાનું કશું જ સ્વીકારવાની ના પાડે છે. ચેતના ઓછી થતી જાય છે. હવે તો ડોક્ટરે મોર્ફિન આપવાની ભલામણ પણ કરી દીધી છે જેનાથી રહી સહી વેદનામાંથી મુક્તિ મળી જાય. હવે તો આંખ પણ ઉંચી કરીને નજર માંડી શકાતી નથી. ક્યારેક સહેજ ચેતનાનો અણસાર આવે છે…આંખ ખોલે છે. એક નજર જેમની પર અતૂટ વિશ્વાસ છે એવા જગત જનની અંબાજીના ફોટા તરફ મંડાય છે તો એક પલકારો છ દાયકા સુધી હર કદમ પર સાથ આપનાર સાથીની તસ્વીર સામે મંડાય છે. જાણે ક્યાં સુધી આ વિયોગનો યોગ લખાયો છે એ જાણવા ન મળવાનું હોય !!!! દિવસોમાંથી કલાકો અને કલાકોમાંથી ક્ષણોની ગણતરી શરૂ થઈ રહી છે. કોને ખબર સ્વીકારી લીધુ છે અને તેમ છતાં ય ટાળવાની મથામણ થતી રહે છે એ ક્ષણ ક્યારે આવીને ઉભી રહેશે…

 

November 18, 2015 at 7:44 pm 13 comments

નૂતન વર્ષાભિનંદન

diwali1

નૂતન વર્ષાભિનંદન

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com

November 12, 2015 at 1:32 am

Older Posts


Blog Stats

  • 91,101 hits

rajul54@yahoo.com

Join 746 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

February 2016
M T W T F S S
« Jan    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
29  

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 746 other followers