Posts filed under ‘કવિતા શબ્દોની સરિતા’

૪3- કવિતા શબ્દોની સરિતા-

lake moraine

આસપાસ ઘણા બધા લોકો છે પણ ક્યાંય કોલાહલ નથી. એ ટોળા આપણને ક્યાંય અડતા નથી, ક્યાંય નડતા નથી. સૌની વચ્ચે રહીને પણ એમનાથી અલગ રહી શકીએ છીએ. અનેકાંત વચ્ચે પણ એકાંત શું હોઈ શકે એ પણ સમજાઈ જાય છે આ એકાંત પણ ખુબ ગમે એવું છે કારણકે એમાં જરાય એકલતા નથી, શાંતિ હોવા છતાં સૂનકાર નથી. સતત સૌની સાથે હોવા છતાં પણ માત્ર પોતાની જાત સાથે જ છીએ એ અનુભવ કેવો અદ્ભૂત હોઈ શકે?

અહીં જે છે એમાંનું કશું જ આપણું નથી તેમ છતાંય આપણે આ વાતાવરણનો જ એક અંશ છીએ એટલા એની સાથે એકરૂપ થઈ શકીએ છીએ. નજર પહોંચે ત્યાં સુધીની મોકળાશમાં પણ આપણે ભરપૂર થઈ જઈએ છીએ. તરબતર થઈ જઈએ છીએ. અહીં જે છે એમાનું કશું જ સાથે લઈ જઈ શકવાના નથી એવી જાણ છતાં મનથી , ચિત્તથી સમૃદ્ધ બનતા જઈએ છીએ.

માનવજાતે કરેલા વિભાજનો કરતાં અહીં સાવ ભિન્ન રીતે થયેલા વિભાજન છે જેમાંય એકરૂપ થઈને એકમેકને પૂરક બની રહેતી પ્રકૃતિ છે. દૂર દેખાતી આકાશ અને અવની વચ્ચે ખેંચાયેલી પેલી ક્ષિતિજરેખાનો એમને અલગ કરવાના બદલે એકાકાર કરી દે એવો નજારો છે. જમીનથી દીવાલનો કાટખૂણો માપવાનો ઓળંબો તો આપણે બનાવ્યો પણ આ આકાશ અને અવની વચ્ચેનો કાટખૂણો માપવાનો ઓળંબો ક્યાંય જોયો નહીં અને તેમ છતાં આકાશ અને અવનીએ પોતાનું પ્રાકૃતત્વ જાળવી જાણ્યું છે.

દૂર દૂર સુધી દેખાતા બરફાચ્છાદિત ધવલ પર્વતોએ પોતાનામાંના એક હોવા છતાં પોતાની ગોદથી અલગ  અસ્તિત્વ સ્થાપિત કરવા નિકળી પડેલા એ રમતિયાળ ઝરણાઓને પકડી રાખવાના બદલે વહી જવાની મોકળાશ આપી છે. એ વિખૂટા પડી ગયેલા ઝરણાઓને નદી સ્વરૂપે વહી જવું છે તો એનો ય માર્ગ કરી આપ્યો છે અને સરોવર સ્વરૂપે જ રહી જવું છે તો એ ઝરણાંઓના પાણીને એટલી જ સ્થિરતા અને સલામતી ય આપી છે ખરી હોં..  અહીં એકમેકના સંબંધને સાચવાનું સાતત્ય છે પણ બંધન નથી.

સરોવરના નીલવર્ણા પાણીએ પણ આસમાન સાથે એકરૂપતા જાળવી રાખવા એ જ રંગ જ ધારણ કરી રાખ્યો છે અને આકાશ પણ જાણે ઝળૂંબીને એમાં પોતાની સ્વીકૃતિની છાયા જોઈને રાજી રાજી હતું.

ક્યાંક પત્થરીલા પર્વતોને પોતાના સૂકાપણાનો સંતાપ ન રહી જાય એના માટે પેલા ઊંચા ઊંચા વૃક્ષોમાં પોતાની લીલાશથી એને આવરી લેવા છે, છાવરી લેવા છે એવો સંપીલો ભાવ પણ છે.

અહીં ઊંચાઈ પણ છે અને ઊંડાઈ પણ છે. ખુબ સુંદર અને મનોહર છે બંને કારણકે ઊંચાઈને ઊચ્ચતાનો અહં નથી, આડંબર નથી અને નથી ઊંડાઈને પોતાની ગહનતાનો વસવસો કે ઊંચાઈઓથી અલગ હોવાનો, દૂર રહેવાનો અહંગરો.  કોઈનામાં પોતાની સુંદરતા કે મનોહરતાનો ગર્વ પણ નથી બસ છે તો બંનેમાં સૌને સ્પર્શતી આત્મીયતા. અહીં આવનાર સૌ અહીંની આ અફાટ વેરાયેલી કુદરતના એક અંશ છે એવી પ્રસન્ન અનુભૂતિ આપતી ઉદારતા છે.

અહીં કોઇનામાં કોઈનાથી ચઢિયાતા સાબિત થવાની, પોતાની મહત્તા દર્શાવવાની હોડ નથી અને એટલે જ અહીં સૌની ગરિમા સચવાયેલી રહે છે. અહીં ક્યાંકથી ધરતીની સ્થળસીમાથી આગળ વધીને કોઈ એક નવો જ વિસ્તાર શરૂ થવાનો છે એની જાણ હોવા છતાં ધરતીએ તો પોતાની કોઈ સીમાઓ આંકી નથી.

અહીં આવીને આપણા અસ્તિત્વને આ સૌ સાથે અભાનપણે, અજાણપણે એકાકાર કરી દેવાની સભાનતા આપણામાં પણ અનાયાસે આવી ઊગે છે. આપણે પણ આ પ્રકૃતિ સાથે ખીલી ઉઠીએ છીએ. ચિત્તના તમામ કોલાહલો સ્થિર થઈ જાય છે, શમી જાય છે. ધ્યાનસ્થ મુદ્રામાં ઉભેલા શાંત વૃક્ષોની ધ્યાનાવસ્થાની અસર આત્મા સુધી પહોંચે છે. ઊંચાઈને આંબેલા પર્વતો પર ઉઘડતી સવાર સાથે, સૂર્યના કિરણોના ઉજાસથી રેલાતો ચારેકોરનો ઉજાસ આપણી અંદર અજવાસે છે અને એક અનોખી અનુભૂતિ સાથે મન છલોછલ બની જાય છે. જાણે ખુલ્લી કે બંધ આંખે પણ પરમતત્વનો પરિચય થઈ જાય છે અને મનમાં પડઘો ઉઠે છે……

કે મારી ભીતર, મારી અંદર તો એવું અજવાળું, અજવાળું……..
સળવળતી હોય આંખ જેને જોવાને, એ મીંચેલી આંખે ય ભાળું.
અંદર તો એવું અજવાળું, અજવાળું …….

ઊંડે ને ઊંડે ઊતરતાં જઇએ, ને તો ય લાગે કે સાવ અમે તરીએ.
મરજીવા મોતીની મુઠ્ઠી ભરે ને એમ ઝળહળતા શ્વાસ અમે ભરીએ.
પછી આરપાર ઉઘડતાં જાય બધાં દ્વાર, નહીં સાંકળ કે ક્યાં ય નહીં તાળું
અંદર તો એવું અજવાળું……

સૂરજ કે છીપમાં કે આપણમાં આપણે જ ઓતપ્રોત એવાં તો લાગીએ,
ફૂલને સુવાસ જેમ વાગતી હશે ને તેમ આપણને આપણે જ વાગીએ.
આવું જીવવાની એકાદ ક્ષણ જો મળે તો એને જીવનભર પાછી ના વાળું.
અંદર તો એવું અજવાળું.

કાવ્ય પંક્તિ- માધવ રામાનૂજ

August 12, 2019 at 1:44 pm 5 comments

૪૨ -કવિતા શબ્દોની સરિતા

મૈત્રીની મોસમ તો બારેમાસ….આજે બારમાસીના ફૂલ જેવા એક મિત્રની, એવી મૈત્રીની યાદમાં……….

એક વાર્તાલાપ……..

હેલ્લો, ક્યારે
આવ્યા? ખરા છો તમે તો ? આટલા દિવસ થયા
આવ્યાને અને મળવાની વાત તો બાજુમાં એક ફોન પણ કરતા નથી?  જો અમે નહીં સારા તમને યાદ કરીને મળવા આવ્યા?

હવે બીજો વાર્તાલાપ-…..

હેલ્લો… અરે વાહ આવી ગયા?  આજે જ તને
યાદ કરી અને મને ખબર હતી કે જ્યારે આવશે ત્યારે ફોન તો આવશે
જ..

પહેલો  સંવાદ
છે એક સાવ જ વ્યહવારિક રીતે  ક્યારેક  પોતાની ફુરસદે  કે સગવડે મળતા નામ પુરતા
કહેવાતા સ્નેહી સાથેનો અને બીજો વાર્તાલાપ છે એક અત્યંત નિકટના મિત્ર સાથેનો જેની સાથે પણ ફુરસદે જ અને એકમેકની
સગવડે જ મળવાનુ થતુ હોય .

ફરક છે આ બંને વાર્તાલાપના સૂરમાં , બંનેની અભિવ્યક્તિમાં .

કેટલાક લોકો કહેવાતી આત્મિયતાને તમારી પર થોપવાનો પુરેપુરો પ્રયત્ન કરશે અને સામે પક્ષે એવી આત્મિયતાની અપેક્ષા રાખી  જ્યારે મળે ત્યારે ફરિયાદના સૂર સાથે જેટલો
સમય મળ્યો હોય એમાં પણ  કડવાશ
ઘોળશે. જેના લીધે ફરી મળવાની ઇચ્છા જ મરી પરવારે.

જ્યારે એક સંબંધ એવો પણ છે જેમાં અપેક્ષા ઓછી અને વિશ્વાસ વધુ છે અને
એ સૂર છે મૈત્રીનો. અહીં એવુ પણ નથી કે રોજે રોજ મળીને બંને એકબીજાની પળે પળનો
હિસાબ રાખતા હોય. ક્યારેક એવુ પણ બને કે વર્ષમાં બે વાર પણ મળવાનુ ભાગ્યે જ થયુ
હોય પણ
  આ મૈત્રી નામ પુરતી નથી. અહીં
વિશ્વાસની એક બુનિયાદ પર મૈત્રીની ઇમારત છે.

વાત છે
મળ્યા એની મઝા માણો જેવી વિચારસરણી ધરાવતા બે અંગત મિત્રોની . આજે યાદ પણ નથી કે
પ્રત્યેક્ષ્ ક્યારે મળ્યા હતા. કેટલાય વર્ષો પસાર થઈ ગયા રૂબરૂ મળ્યાને. હા, ક્યારેક ફોન પર કે મેઇલ પર ખબરની આપ લે થઈ જાય બસ પણ એથી કરીને કોઇને કોઇના માટે કોઇ ફરિયાદ નથી કે નથી કોઇ અપેક્ષા. જ્યારે મળે ત્યારે ,જે હાલમાં મળે ત્યારે જંગલમાં પણ મંગલ કરી લઈએ છીએ .જ્યારે મળીએ ત્યારે આખે આખો સાગર ઉલેચાઇ જાય એવી રીતે  બંને એકબીજા સામે ઠલવાઇ જઈએ છે અને ફરી  ક્યારે મળીશુ એનો વિચાર કર્યા વગર જ છુટા પડીએ છીએ. કોઇ અપેક્ષા નથી એકમેક માટે અને છતાં ગળાબૂડ
વિશ્વાસ છે કે જ્યારે જરાક હાથ લંબાશે ત્યારે ત્યાં ક્યાંક  એકબીજાની આસપાસ જ મળી રહેશે. અને એ મળવા માટે પણ ફિઝીકલ પ્રેઝન્સની જરૂર નથી.  અહીં વાત થવી એ મળ્યા જેટલુ જ મહ્ત્વનુ છે એવી
ક્યારેય ન થયેલી  સમજૂતી છે. 

મારી ડાયરી તારી પાસે અને તારી ડાયરી મારી પાસે જેવી અંગતતા છે. કહેવાનો મતલબ કદાચ કોઇની સાથે ન વહેંચી શકાય એવી વાતની અહીં આપ-લે થાય તો પણ એ આગળ વધીને બીજે ક્યાંય નહી જાય એવી ખાતરી છે. મૈત્રી એક એવી સેઇફ ડીપોઝીટ વોલ્ટ છે, એવુ લોકર છે જેમાં તારી -મારી અતિ ખાનગી જણસ એ જોઇન્ટ એકાઉન્ટ્ની માફક સચવાયેલી રહેશે એવો વણ લખ્યો કરાર છે.

છેલ્લા ક્યારે મળ્યા કે હવે ક્યારે મળીશુ એનુ કોઇ રજીસ્ટર પણ નથી એકબીજા પાસે . જરૂર પણ નથી એવા કોઇ રજીસ્ટરની કારણકે અહીં હેપ્પી ફ્રેન્ડશીપ ડે વિશ કરવાવાળી ફોર્માલિટી નથી પણ જ્યારે મળ્યા ત્યારે ફ્રેન્ડશીપની હેપ્પીનેસ ફીલ કરવાની માનસિકતા છે બંનેમાં .  ક્યારેક નક્કી કરીને પણ ન મળી શકાય અને ક્યારેક સાવ જ અણધારી મુલાકાત થઈ જાય. પણ અહીં કોઇ લેખાજોખા નથી કે
નથી કોઇ રાવ ફરિયાદ. મળાય તો એનો આનંદ -ન મળાય તો એનો કોઇ અફસોસ નહી.

આવી મૈત્રી  સમજવા માટે તો સુરેશભાઇ દલાલની એક રચના કાફી છે.

તું વૃક્ષનો છાંયો છે, નદીનું જળ છે. ઊઘડતા આકાશનો ઉજાસ છે:
તું
મૈત્રી છે.

તું થાક્યાનો વિસામો છે, રઝળપાટનો આનંદ છે, તું
પ્રવાસ છે, સહવાસ છે:

તું
મૈત્રી છે.

તું એકની એક વાત છે, દિવસ ને રાત છે, કાયમી સંગાથ
છે:

તું
મૈત્રી છે.

હું થાકું ત્યારે તારી પાસે આવું છું, હું છલકાઉં ત્યારે તને ગાઉં છું, હું તને ચાહું છું :
તું
મૈત્રી છે.

તું વિરહમાં પત્ર છે, મિલનમાં છત્ર છે,તું અહીં
અને સર્વત્ર છે:

તું
મૈત્રી છે.

તું બુદ્ધનું સ્મિત છે, તું મીરાનું ગીત છે, તું
પુરાતન તોયે નૂતન અને નિત છે:

તું
મૈત્રી છે.

તું સ્થળમાં છે,
તું પળમાં છે;તું સકળમાં છે અને તું અકળ છે:

તું
મૈત્રી છે.

આવી દોસ્તી -આવા દોસ્ત માટે બીજુ તો શું કહી શકાય ? હા આટલુ ચોક્કસ કહી શકાય.

એ દોસ્ત મને તારી દોસ્તી પર ગર્વ છે, દરેક પળ તને યાદ કરું છુ,
મને
ખબર નથી, પણ ઘરવાળા કહે છે કે, હું ઊંઘ
માં પણ તારી સાથે વાત કરું છુ..

અને છેલ્લે..
મૈત્રીદિને મળેલો એક સરસ મેસેજ..

“કુંડળી
મેળવ્યા વગર સ્થાપિત થતો અને આજીવન કાયમી રહેતો સંબંધ એટલે મિત્રતા.”

August 5, 2019 at 1:13 pm

૪૧ -કવિતા શબ્દોની સરિતા-

એક તાજેતરના સમાચાર….. મુંબઈથી માંડીને અન્ય અનેક શહેરોમાં વરસાદનો પ્રકોપ.. મુંબઈ શહેર જળબંબાકાર, મુંબઈની લોકલ ટ્રેનો વરસાદના લીધે અટકી પડી છે. ચારેકોર પાણી ભરાવાની લીધે ટ્રાફિક જામ……વગેરે વગેરે.

અરે! વરસાદનો તે પ્રકોપ હોય?

હા, હોય.. જે માફકસરનું છે એ જ સૌમ્ય છે જેમાં અતિરેક છે એ રૌદ્ર જ છે.

એની સામે એક અન્ય સમાચાર…..ચેન્નઇમાં પાણીની ભયંકર તંગી. વૅગનમાં ૫૦,૦૦૦ લિટર પાણી ભરેલું હોય એવા કુલ ૫૦ વૅગનવાળી ટ્રેન મોકલવામાં આવી.

હવે જોઈએ થોડા સમય પહેલાના એક જુના સમાચાર….

દક્ષિણ આફ્રિકાના  સૌથી સુંદર અને પ્રવાસીઓ માટેના સૌથી આકર્ષક મનાતા કેપટાઉન શહેર પર તોળાતું જળસંકટ અને હા! આ માત્ર કોઈ એક શહેર કે ગામની વાત નથી .ભારતભરના અનેક શહેરો, બેઇજિંગ , ટોક્યો, મૉસ્કો જેવા મહાનગરો પર પણ આ જળસંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. દુનિયામાં સો કરોડ જેટલા લોકોને પીવાનું શુદ્ધ પાણી નથી મળતું તો ૨૭૦ કરોડ લોકોને વર્ષ દરમ્યાન એક મહિના સુધી પીવાનું પાણી મળતું નથી.

યુરોપમાં પણ અનેક હોટલમાં પ્રવાસીઓ જેટલા દિવસ રહે એટલા દિવસ રોજ ટુવાલ બદલવાના બદલે જો એક જ ટુવાલનો ઉપયોગ કરશે તો કેટલા લિટર પાણીનો બચાવ કરવામાં સહભાગી બનશે એવી સમજ આપતી નોંધ મુકવામા આવે છે. શું દર્શાવે છે આ?  

ક્યાંક છે ધોધમાર છે તો ક્યાંક,

બુંદ બુંદ માટે મારામાર છે.

અન્ય દેશ કે શહેરો વિશે ઝાઝી જાણકારી ન હોય તો પણ ભારતભરમાં અનેક શહેરોની પાણીની તકલીફથી આપણે દૂર રહીને પણ ક્યાં અજાણ છીએ?

‘છલકાતું આવે બેડલું, મલકાતી આવે નાર’ તો હવે ભૂતકાળ બની ગયો છે. જ્યાં પાણી જ નથી ત્યાં બેડલું કેમ કરીને ભરાય અને બેડલું જ જ્યાં માંડ માંડ ભરાય ત્યાં નમણી નાર ક્યાંથી મલકાય? આ નમણી નારને મલકતી રાખવા કૂવામાં છલ-છલ છલકતું પાણી ય જોઈએ ને? જો કે હવે મોટાભાગના શહેરો, ગામમાં પણ પાણીની સુવિધા ઘેર ઘેર થઈ ગઈ છે તેમ છતાં કેટલાય અંતરિયાળ ગામો છે જ્યાં પાણી ભરવા બહાર નિકળવું પડે છે.

પાણી એ ઝાડપાન, પશુ પંખી, જીવ માત્ર માટેની અનિવાર્ય જરૂરિયાત છે એ આપણે ક્યાં નથી જાણતા અને તેમ છતાં આપણે એના માટે કેટલા જાગ્રત? જ્યાં ધોધમાર છે ત્યાં ક્યારેય ખૂટશે જ નહીં એવી માનસિકતાનો તો કોઈ ઉપાય જ નથી અને જ્યાં બુંદ બુંદ માટેની મારામાર છે એમની તકલીફો માટેનો ય ક્યાં કોઈ ઉપાય છે.

જ્યારે કોઈપણ સમસ્યા કારમી બનતી જાય ત્યારે, જ્યારે પાણી વહી જાય ત્યારે જ જાગવાની તો માનવજાતની કાયમી આદત છે ને? આપણે તો એવું જ માની લીધું છે કે આ સમસ્યાનો ઉકેલ માત્ર સરકારની જ જવાબદારી છે અને બસ આપણે તો શાહમૃગની જેમ રેતીમાં માથુ ખોસીને બેસી ગયા…

પણ ના સાવ એવું ય નથી હોં…….હમણાં જ એક ઇન્ટર્વ્યુ વાંચ્યો, સાંભળ્યો અને સાચે જ આનંદ થઈ ગયો કે ક્યાંક કોઈ તો છે જેમણે શાહમૃગની જેમ રેતીમાં માથુ ખોસીને બેસી રહેવાના બદલે એકલપંડે એવી ઝુંબેશ ઉપાડી છે જેના માટે માત્ર દાદ આપ્યા વગર નથી રહેવાતું.

જેમ ભારત દેશમાં સ્વચ્છતા અભિયાનના લીધે જે જાગૃતિ આવી છે એવી જ રીતે ડ્રોપ ડેડના અભિયાને સૌનું ધ્યાન દોર્યું છે.

શરૂ કરનાર છે તો વ્યવસાયે ફ્રીલાન્સર, ચિત્રકાર, કાર્ટુનિસ્ટ અને લેખક પણ આજકાલ એમની એક નવી ઓળખ ઊભી થઈ છે અને એ છે ઘેર ઘેર જઈ ગળતા નળ રિપેર કરી આપનાર પ્લમ્બર અને પાણી બચાનાર યોધ્ધાની. કદાચ આપ સૌ સમજી ગયા હશો અહીં કોની વાત કરી રહી છું. જી, બરાબર જ સમજ્યા છો. વાત છે શ્રી આબિદ સુરતીની. વૉટર વૉરિયરની…

નવાઈ લાગે છે ને? પણ આ વાસ્તવિક વાત છે. એ નથી રાજકારણની રમતમાં કે નથી માર્કેટીંગના માણસ કે નથી એમને નામનાની ખેવના. એમને તો બસ શક્ય હોય એટલી સમાજ સેવા જ કરવી છે અને પાણી બચાવા જેવી ઉત્તમ સમાજ સેવા કઈ હોઈ શકે? આ સોશિયલ વર્ક માટે એમને પૂછવામાં આવ્યું. કેટલો સરસ જવાબ હતો એમનો ! એ કહે છે કે આજે પાણી નહી બચાવી તો કાલે આપણને કોઈ બચાવી નહીં શકે. પાણીનું એક એક ટીપુ કિંમતી છે. એમની પરવરિશ ફૂટપાથ પર થઈ છે અને ફૂટપાથ પર રહેનારા કરતાં અન્ય કોણ પાણીની કારમી સમસ્યા સમજી શકે? અને સાચે જ એ અને એમની સાથે બે જણની ટીમ ઘેર ઘેર જઈને ટપકતાં નળ રિપેર કરી આપે છે.

એ કહે છે હું મુસ્લિમ છું. મુસ્લિમ હોય એ દિવસમાં પાંચ વાર નમાજ પઢે એવી સાદી સમજ લોકોમાં છે. નમાજ પઢવાનો, બંદગી કરવાનો હેતુ ખુદાને ખુશ રાખવા માટેનો છે પણ હું આ સોશિયલ વર્ક કરું છું કારણકે જળ જીવન છે અને એ જીવનનું તો જતન હોય જ ને? આ મારી બંદગી છે. આ બંદગીથી ખુદા પણ ખુશ અને બંદા પણ ખુશ.

એમણે આજ સુધી ઘેર ઘેર ફરીને જ્યાં જ્યાં પાણી ટપકે છે ત્યાં એ એક એક ટીપુ બચાવવાના કાર્યમાં લગભગ ૨૦ મિલિયન લિટરથી પણ વધુ પાણીનો બચાવ કર્યો છે.

આજે તો સાચે જ એમની વાત સાંભળીને ડૉ.રઈશ મનીયારની આ પંક્તિઓ યાદ આવી ગઈ.

છો વેદ વાંચનારાને માનહાનિ લાગે,
પ્રસ્વેદ પાડનારા અમને તો જ્ઞાની લાગે.

ડૉ. રઈશ મનીયારની આ પંક્તિ મારી જેમ તમને ય અહીં શ્રી આબિદ સુરતી માટે યથાર્થ લાગશે જ.

પ્રથમ કાવ્ય પંક્તિ -રાજુલ કૌશિક

July 15, 2019 at 2:28 pm

૪૦- કવિતા શબ્દોની સરિતા

આ મનપાંચમના મેળામાં સૌ જાત લઈને આવ્યા છે,
કોઈ આવ્યા છે સપનું લઈને, કોઈ રાત લઈને આવ્યા છે.

કોઈ લાવ્યા ખિસ્સું અજવાળું, કોઈ લાવ્યા મૂઠી પતંગિયાં,
કોઈ લીલીસૂકી આંખોની મિરાત લઈને આવ્યા છે.

કોઈ ધસમસતા ખાલી ચહેરે, કોઈ ભરચક શ્વાસે ઊમટતા,
કોઈ અધકચરા, કોઈ અણોસરા જજબાત લઈને આવ્યા છે.

ફોર્થ જુલાઈ- અમેરિકાનો સ્વાતંત્ર્ય દિન..૧૭૭૬ના દિવસે અમેરિકા બ્રિટિશ હકૂમતથી આઝાદ થયું. સ્વભાવિક છે એ સમય, એ ક્ષણ કેવી ઉત્તેજનાભરી હશે! આઝાદી કોને વહાલી નથી? ભારતની જેમ અહીં પણ આ આઝાદીની ઉજવણી આજે પણ એટલી જ ઉત્સાહથી ઉજવાય છે. વાત અહીં ફોર્થ જુલાઈની નથી કરવી. વાત કરવી છે અહીં એ ઉત્સાહની. આમ પણ અહીં ઉનાળાના લાંબા દિવસો સૌને ઉત્સવ જેવા લાગતા હોય છે ત્યાં આવા કોઈ પણ દિવસની જાહેર રજા એટલે સોનામાં સુગંધ….

આવી ઉજવણીના જ દિવસે નજીક એક મેળામાં જેને અહીં ફનફેર કહે છે ત્યાં જવાનું થયું. નાના બાળકો પણ રમી શકે એવી સગવડો, ઘોડેસ્વારીની મોજ, પહેલાના સમયમાં મળતી એવી ઘોડાગાડીની સહેલ, ઉમંગથી છલોછલ મેદનીનો ઉત્સાહ વધારતું જાઝ બેન્ડ, એની પર પોતાની જ મસ્તીમાં ઝૂમતા ત્રણ વર્ષથી માંડીને ત્યાસી વર્ષ સુધીના લોકો…માહોલ જ એવો હતો પોતાની ઉંમર ભૂલીને પણ સૌ કોઈ ઝૂમી ઉઠે.

આવા મસ્ત માહોલમાં એક યુગલ એવું જોયું કે જેમને કદાચ એમને આ મસ્તી, આ મ્યૂઝિક સાથે અનેરો તાલમેલ હોય એમ એ એટલી તો મસ્તીમાં રાચતું હતું, નાચતું હતું કે એમને જોયા જ કરીએ. એમને જોઈને તો બીજો કશો વિચાર સુધ્ધા ન આવે. દેખીતી રીતે એ લોકો પણ આ મસ્તી, આ મોસમ, આ સમાના જ એક અવિભાજ્ય અંગ હોય એવા ભળી ગયેલા હતા. સરસ મઝાનું દેખાવડું અને સુખી દેખાતું એ જોડું  અને એમની સાથેના સ્ટ્રોલરમાં બેઠેલું એકાદ વર્ષનું બાળક જોતા વેંત ગમી જાય એવા હતા. જે રીતે બંને લાઈવ બેન્ડ સાથે તન્મય થઈ ગયા હતા અને એમના પગ તાલ મેળવીને થિરકતા હતા એ જોવાની સાચે જ મઝા આવતી હતી. એકાદ ધૂન પુરી થવા આવી ત્યાં સ્ટ્રોલરમાં મુકેલું એ બાળક રડવા લાગ્યું. બે-પાંચ મિનિટ એમ જ રડતું રહ્યું, માતા-પિતા તો પોતાનામાં જ મશગૂલ. પહેલા તો લાગ્યું કે આ જાઝ બેન્ડની વધુ પડતા નજીક હોવાથી અને એના સંગીતના અવાજની બુલંદીના લીધે એમને બાળકના રડવાનો અવાજ નહીં સાંભળ્યો હોય. થોડી વધુ ક્ષણો એવી રીતે જ પસાર થઈ ગઈ. થોડીવાર પહેલાં જે યુગલને જોવાનો આનંદ આવતો હતો, હવે એજ યુગલ પર થોડો રોષ ઉપજવા માંડ્યો. કેવા છે બેપરવા છે આ લોકો? બાળક આટલું રડે છે અને એમને કશી જ પડી નથી? વધુ ક્ષણો એમજ પસાર થઈ ગઈ હોત તો કદાચ રોષની માત્રા વધી ગઈ હોત પણ નસીબે માતાનું ધ્યાન એ રોતા બાળક પર ગયું અને એણે વ્હાલથી એના બાળકને સ્ટ્રોલરમાંથી તેડી લીધું. પતિને હાથથી હડબડાવીને સ્ટ્રોલરમાં મુકેલી બેગમાંથી દૂધની બોટલ કાઢવા કહ્યું અને એક આંચકા સાથે ખ્યાલ આવ્યો કે એ બંને મૂક- બધિર માતા-પિતા હશે કારણકે એ પછી બાકીની તમામ ક્ષણોમાં બંનેને સાઈન લેંગ્વેજથી વાત કરતાં જોયા. બંને એટલા માટે કે જો કોઈ એકાદની પણ સાંભળવાની ઈન્દ્રિય સતેજ હોત તો બાળકને રડતું તરત સાંભળ્યુ જ હોત.

આ પહેલાની ક્ષણો સુધી જેમને જોવાનો ભરપૂર આનંદ માણ્યો, હવે પછીનો તમામ સમય એમને જોઈને માત્ર અને માત્ર પૂરેપૂરો વેદનાપૂર્ણ બની રહ્યો. દેખીતી રીતે આટલું સરસ હસતું-રમતું યુગ્મ અને અર્ધુ-અધુરું? બાળકને દૂધ પિવડાવીને હસતુ રમતું ફરી સ્ટ્રોલરમાં મુકીને પાછા લાઈવ બેન્ડ સાથે એકરૂપ થઈ ગયા.

વિશ્વમેળામાં સૌ આવે એમ આપણે પણ આવ્યા અને માનવ મેદનીમાં ભળ્યા. ઈશ્વરે સર્જેલા ટોળામાં કોઈ આવી વ્યક્તિઓને જોઈએ નહીં ત્યાં સુધી અપૂર્ણતા શું છે અને એ અપૂર્ણતા સાથે કેવી રીતે જીવી શકાય એનો વિચાર સુધ્ધાં આપણને આવતો નથી. જે સંપૂર્ણ છે એને તો ઈશ્વરની કૃપા સમું આ જીવન કેવી મોંઘી મિરાત છે એની પણ કલ્પના કદાચ નહી આવતી હોય. જ્યાં સુધી આપણી આસપાસ બધુ અકબંધ છે ત્યાં સુધી જે દેખાય છે, જે અનુભવીએ છીએ એ જ સત્ય  છે એમ માની લઈએ છીએ. સાથે જે સત્ય માન્યુ છે એ હંમેશ માટે સુંદર છે જ એમ જ માનીને જીવીએ છીએ પણ ના અહીં આવેલા સૌના નસીબમાં સુંદર સપનાભરી રાત નથી હોતી. કોઈના નસીબમાં અજંપાભરી ઊંઘ પણ લખેલી છે. કોઈના નસીબમાં અજવાસ જ અજવાસ છે તો ક્યાંક અંગત એકાંતનો અંધકાર છે. ક્યાંક ચારેકોર સુખના પતંગિયાની ઊડા ઊડ છે તો કોઈના નસીબમાં સન્નાટો ય છવાયો છે. કોઈના નસીબે ભીનાશભરી લીલીછમ ધરતી છે તો ક્યાંક સૂકાભઠ રણ છે. ક્યાંક સ્નેહની ઝરમર ઝરમર છે તો ક્યાંક ટળવળતી લાગણીઓ છે.

આ ભાતીગળ મેળામાં કોઈ અધિક સુખના લસરકા લઈને આવ્યા છે તો વળી કોઈ તનિક દુઃખની લકીરોય લખાઈને આવ્યા છે ભાઈ…….કોઈના માટે લખાઈ ઉઘડતી સવાર તો કોઈના માથે માઝમરાત પણ લખાઈ છે અને માટે જ આપણને મળેલા મેળાની મોજ માટે ઇશ્વરનો આભાર ……..

કાવ્ય પંક્તિ -રમેશ પારેખ

July 9, 2019 at 1:32 pm 1 comment

૪૦- કવિતા શબ્દોની સરિતા- રાજુલ કૌશિક

આ મનપાંચમના મેળામાં સૌ જાત લઈને આવ્યા છે,
કોઈ આવ્યા છે સપનું લઈને, કોઈ રાત લઈને આવ્યા છે.

કોઈ લાવ્યા ખિસ્સું અજવાળું, કોઈ લાવ્યા મૂઠી પતંગિયાં,
કોઈ લીલીસૂકી આંખોની મિરાત લઈને આવ્યા છે.

"બેઠક" Bethak


મનપાંચમના મેળામાં સૌ જાત લઈને આવ્યા છે,
કોઈ આવ્યા છે સપનું લઈને, કોઈ રાત લઈને આવ્યા છે.

કોઈ
લાવ્યા ખિસ્સું અજવાળું, કોઈ લાવ્યા મૂઠી પતંગિયાં,
કોઈ લીલીસૂકી આંખોની મિરાત લઈને આવ્યા છે.

કોઈ
ધસમસતા ખાલી ચહેરે, કોઈ ભરચક શ્વાસે ઊમટતા,
કોઈ અધકચરા, કોઈ અણોસરા જજબાત લઈને આવ્યા છે.

ફોર્થ જુલાઈ- અમેરિકાનો સ્વાતંત્ર્ય દિન..૧૭૭૬ના દિવસે
અમેરિકા બ્રિટિશ હકૂમતથી આઝાદ થયું. સ્વભાવિક છે એ સમય, એ ક્ષણ કેવી ઉત્તેજનાભરી હશે!
આઝાદી કોને વહાલી નથી? ભારતની જેમ અહીં પણ આ આઝાદીની ઉજવણી આજે પણ એટલી જ ઉત્સાહથી
ઉજવાય છે. વાત અહીં ફોર્થ જુલાઈની નથી કરવી. વાત કરવી છે અહીં એ ઉત્સાહની. આમ પણ અહીં
ઉનાળાના લાંબા દિવસો સૌને ઉત્સવ જેવા લાગતા હોય છે ત્યાં આવા કોઈ પણ દિવસની જાહેર રજા
એટલે સોનામાં સુગંધ….

આવી ઉજવણીના જ દિવસે નજીક એક મેળામાં જેને અહીં ફનફેર
કહે છે ત્યાં જવાનું થયું. નાના બાળકો પણ રમી શકે એવી સગવડો, ઘોડેસ્વારીની મોજ, પહેલાના
સમયમાં મળતી એવી ઘોડાગાડીની…

View original post 570 more words

July 8, 2019 at 1:28 pm

૩૯ – કવિતા શબ્દોની સરિતા

બે વૃક્ષ મળે ત્યારે,
સોના અને રૂપાનું
પ્રદર્શન નથી કરતા.
માત્ર સૂરજના પહેલા કિરણનો
રોમાંચ આલેખે છે.
બે પંખીઓ મળે ત્યારે,
રેલ્વેના ટાઇમટેબલની
ચિંતા નથી કરતાં.
કેવળ સૂરને
હવામાં છુટ્ટો મૂકે છે.
બે ફૂલ મળે ત્યારે,
સિદ્ધાંતોની ગરમાગરમ
ચર્ચા નથી કરતાં.
ફકત સુવાસની
આપ-લે કરે છે.
બે તારા મળે ત્યારે,
આંગળીના વેઢા પર
સ્કવેર ફીટના સરવાળા-બાદબાકી
નથી કરતાં…
અનંત આકાશમાં
વિરાટના પગલાંની
વાતો કરે છે!

આપણે કેમ પ્રકૃતિ જેટલા સરળ, સાહજિક નથી રહી શકતા એનું આશ્ચર્ય કદાચ કોઈ પણ સંવેદનશીલ વ્યક્તિને રહેતું જ હશે. પ્રકૃતિની સ્વભાવિકતાનું કારણ એ હોઈ શકે કે પ્રકૃતિ પાસે ભરપૂર છે અને તેમ છતાં એને ક્યાંય કોઈની સાથે કોઇ સરખામણી કે બરોબરી નથી એનામાં કોઈની સામે પોતાના ઐશ્વર્યનો દેખાડો કે આડંબર દાખવાની વૃત્તિ જ નથી. એ તો પોતે પોતાનાથી જ માતબર છે. કુદરતના બે કે તેથી વધુ સર્જન જ્યારે પોતાના પરમ કે ચરમ સ્થાને હોય છે ત્યારે એનું ઐશ્વર્ય આપોઆપ દેખાઈ જ આવતું હોય છે ને? જે આપોઆપ પરખાઈ આવે એ જ સત્ય અને એ જ તથ્ય. જેનામાં સત્વ છે, જેનામાં સાતત્ય છે એ તો આપોઆપ પરખાઈ જ આવતું હોય છે ને?

બે સામસામે ઊભેલા વૃક્ષને પોતાની ખાસિયત વિશે કાંઈ કહેવું પડતું હોય છે? ના…રે…એના પર ઝૂમતી ડાળખીઓ, એના પર લહેરાઈ રહેલા લીલછમ પાન, લચી રહેલા ફળ કે ફૂલથી જ એની ઓળખ છતી થતી જ હોય છે ને?

બે પંખીઓ મળે ત્યારે એમના જ રંગ-રૂપ કે ટહુકાઓ એમની ઓળખ બનીને કુદરતને રણકતી કરી દે છે ને? આજે હું ચણ ક્યાંથી અને કેવું શોધી આવ્યું એના ગાણા ગાય છે? માળો બનાવવા કયા આર્કિટેકને કન્સલ્ટ કર્યા અને કયું વૃક્ષ પસંદ કર્યું એની વાત કરતાં હશે? ના….રે…એ તો ટહુકાની આપ-લે કરીને આગળ વધી જતા હશે.

વસંતની સાથે મોસમ છલકે ત્યારે ચારેકોર ફૂલો પોતાના પર બાઝેલી ઝાકળને ઊગતી સવારના કિરણોથી સુશોભિત જોઈને કેવા ઝળકી ઊઠે છે? એમાના કોઈ પોતાનામાં રહેલી સુવાસની જાહેરખબર આપતા હશે? ના…રે… એ તો વહેતો પવન જ એમની સુવાસ લઈને વાતાવરણને મહેકાવી દે ને!

તારે મઢેલી રાતમાં ચમકી રહેતા તારાઓ પોતાનો પ્રકાશ ક્યાં સુધી રેલાય છે એની સ્પર્ધામાં ઉતરતા હશે ખરા? તારાઓ અવકાશમાં રોકેલી જગ્યાની ગણતરી માંડતા હશે અને એની ઉપર પોતાની નેમ-પ્લેટ મુકતા હશે? ના….રે… આ અખિલ બ્રહ્માંડમાં અગણિત તારાઓ છે પણ સપ્તર્ષી કે ધ્રુવનું સરનામું શોધવામાં કે એમને ઓળખવામાં ક્યાં વાર લાગે છે? એ તો બસ એમ જ એમની મેળે જ પ્રકાશિત અને એ જ એમની ઓળખ…

આ પ્રકૃતિને સારી રીતે જાણવા છતાંય આપણે એમાંના એક થઈ શકીએ તો ગનીમત…

વાત જાણે એમ છે… બે દિવસ પહેલાં એક બચ્ચાઓની પાર્ટીમા જવાનું થયું. જન્મદિનની એ પાર્ટી એક પાર્કમાં હતી. ચારેબાજુ કુદરતની મહેર વચ્ચેનું એ પિકનિક એ સ્થળ ખરેખર ખુબ તાજગીભર્યું હતું. આ પાર્કમાં વચ્ચે વચ્ચે છુટા છવાયા ગઝીબો અને એક તરફ બાળકોને રમવા માટે હિંચકા, લપસણી વગેરે વગેરે…

બચ્ચાની પાર્ટી અને ઉનાળાના લીધે સાવ જ કૅઝુઅલ કપડામાં જ સૌ આવેલા અને વાતાવરણ પણ એટલું જ સહજ હતું. મોટાઓ પોતપોતાના ગ્રૂપમાં એકદમ સહજ વાતોમાં પોરવાયેલા હતા. સ્વભાવિક રીતે વાતોમાં આસપાસની મસ્ત મોસમની ચર્ચા તો હોવાની જ. એટલામાં એક મહેમાન ઉમેરાયા. પાછળથી જોડાયા એટલે પોતાની ઓળખ આપીને આ ગ્રૂપમાં ગોઠવાયા. સહજ ચાલતી વાતોનો દોર થોડા સમય માટે એમની તરફ ફંટાયો. જાણે આવી જ કોઈ તકની રાહ જોતા હોય એમ એમણે પોતાની ઓળખને સવિશેષ બનાવવી હોય એમ હળવેકથી સૌના પહેરવેશ પર નજર નાખી….અને આશ્ચર્ય પ્રગટ કર્યું, “ ઓ મને તો એમ કે પાર્ટી છે એટલે તો પાર્ટીવેરમાં જ જવાનું હોય ને એટલે હું તો……કહીને જરા અટક્યા…but that’s ok….અમારા ત્યાં તો પાર્ટીની તો વાત જ અલગ કહીને એમણે કરેલી પાર્ટીઓની વાતથી માંડીને પોતાની-પોતાના પતિની, દિકરા -દિકરીની સંપત્તિ સુધીની કથા આદરી. એમના પતિએ કેવી રીતે ભારતમાં એમ્પાયર ઊભુ કર્યું ત્યાંથી માંડીને દુનિયામાં ફરવું અને ફરતાં રહેવું એ એમના માટે સાવ ગૌણ બાબત છે એની રજૂઆત કરી. ભારતમાં સૌથી મોંઘી ગણાય એવી કાર એમની પાસે હોવી એ એમના માટે સામાન્ય વાત છે એવું કહેવાનું પણ એ ન ચૂક્યા. એટલેથી અટક્યા હોત તો ગનીમત પણ એમના વર્તુળમાં, એમના સંબંધીઓ કોણ છે અને એમની  પાસે કેટલી સંપત્તિ છે એની ગણતરી મુકવા માંડી ત્યારે તો એમની વાતોમાં આપવડાઈનો ભાર વર્તાવા માંડ્યો.

શા માટે? કોઈએ પૂછ્યું હતું? એમના માટે સૌના મનમાં અહોભાવ ઊભો થશે એવી એમની માન્યતા કે ગણતરી હશે? કેમ કોઈ આવું હોઈ શકે? કેવી રીતે આવું કોઈને પણ કહી શકાતું હશે? કહી શકાતું હોય તો પણ શા માટે કહેવું જોઈએ? જેમાં સત્વ છે, તત્વ છે એ તો આપોઆપ ઊભરી જ આવવાનું છે એને કહી દર્શાવવાથી વિશેષ નથી બનાતું એ કેમ નહીં સમજાતું હોય? સમૃધ્ધિને શાબ્દિક શણગારની જરૂર જ ક્યાં છે? એને કહી બતાવવાથી એનું ગૌરવ ઘટે એવું એમને નહીં સમજાતું હોય?

એ ક્ષણ સુધીનું સરળ અને સહજ વાતાવરણ ડખોળાઈ ગયું હોય એવું મને તો લાગ્યું જ અને સાથે બેઠેલા સૌના ચહેરા પર પણ દેખાયું કારણકે અહીં બેઠેલા અન્ય પણ એમનાથી જુદા તો નહોતા જ. માત્ર સૌથી અલગ ડ્રેસિંગના લીધે જ એમણે પોતાને સવિશેષ માની લીધા હશે.

અત્યાર સુધી સૌના મન પર છવાયેલી વાતાવરણની તાજગી ઓસરી જતી લાગી અને એટલે જ મનમાં ઊઠેલી કડવાશના લીધે આપોઆપ સ્વભાવિકતા, સૌજન્ય અને શાલીનતાની સામે આડંબર, આપવડાઈને ત્રાજવે મુકાઈ ગઈ.

પ્રકૃતિ કરતાં કેમ પામર છીએ એની સમજ પણ ઊભી થઈ ગઈ….

કાવ્ય પંક્તિ -વિપિન પરીખ

"બેઠક" Bethak

બે વૃક્ષ મળે ત્યારે,
સોના અને રૂપાનું
પ્રદર્શન નથી કરતા.
માત્ર સૂરજના પહેલા કિરણનો
રોમાંચ આલેખે છે.
બે પંખીઓ મળે ત્યારે,
રેલ્વેના ટાઇમટેબલની
ચિંતા નથી કરતાં.
કેવળ સૂરને
હવામાં છુટ્ટો મૂકે છે.
બે ફૂલ મળે ત્યારે,
સિદ્ધાંતોની ગરમાગરમ
ચર્ચા નથી કરતાં.
ફકત સુવાસની
આપ-લે કરે છે.
બે તારા મળે ત્યારે,
આંગળીના વેઢા પર
સ્કવેર ફીટના સરવાળા-બાદબાકી
નથી કરતાં…
અનંત આકાશમાં
વિરાટના પગલાંની
વાતો કરે છે!

આપણે કેમ પ્રકૃતિ જેટલા સરળ, સાહજિક નથી રહી શકતા
એનું આશ્ચર્ય કદાચ કોઈ પણ સંવેદનશીલ વ્યક્તિને રહેતું જ હશે. પ્રકૃતિની સ્વભાવિકતાનું
કારણ એ હોઈ શકે કે પ્રકૃતિ પાસે ભરપૂર છે અને તેમ છતાં એને ક્યાંય કોઈની સાથે કોઇ સરખામણી
કે બરોબરી નથી એનામાં કોઈની સામે પોતાના ઐશ્વર્યનો દેખાડો કે આડંબર દાખવાની વૃત્તિ
જ નથી. એ તો પોતે પોતાનાથી જ માતબર છે. કુદરતના બે કે તેથી વધુ સર્જન જ્યારે પોતાના
પરમ કે ચરમ સ્થાને હોય છે ત્યારે એનું ઐશ્વર્ય આપોઆપ દેખાઈ જ આવતું હોય છે ને?…

View original post 659 more words

July 1, 2019 at 7:12 am

૩૮ – કવિતા શબ્દોની સરિતા

દૂરથી ઉડી આવતાં પંખીઓના ટોળાં,

ફફડાવી પાંખો કરતા યાદોના મેળા,

ચાંચોથી ખોતરતા મનનાં સૌ જાળાં,

જાળેથી ખરતા જૂના તાણાવાણા……

કેટલાક સંબંધો એવા છે જે દૂર રહીને પણ અકબંધ, જેવા હતા એવા જ સચાવાયેલા રહે છે જેને સમય કે સંજોગો પણ અસર નથી કરતા.

એક સમય હતો જ્યારે પરદેશ વસવાની વાત તો દૂર એ તરફ જવાની વાત વિચારોમાં સુધ્ધા નહોતી પણ વતનમાં ય જો ક્યાંક, થોડાક દિવસ માટે પણ જો શહેર બહાર જવાનું થયું હોય તો એ દૂરી પણ લાંબી જ લાગતી કારણકે એ સમયે ટેલિકમ્યુનિકૅશન જેવી સુવિધાઓ પણ ઝાઝી સરળ નહોતી. આજના જેવી સગવડની તો વાત દૂર એક શહેરથી બીજા શહેર ફોન કરવાનું પણ ક્યાં સહેલું હતું? એટલે પછી જેટલા સમય સુધી દૂર રહ્યા હોઈએ એટલા દિવસોની પળે પળનો હિસાબ માંડવાની પણ મઝા જ આવતી. અનહદ યાદોની અપાર વાતો પણ કેટલાય દિવસો સુધી ચાલ્યા કરતી. ચોકલેટની માફક એની મીઠાશ ચગળ્યા કરવાની ય એક મઝા હતી.

જ્યારે આજે તો કોઈપણ વાત કહેવા માટે કદાચ એક ક્ષણની પણ રાહ જોવાની જરૂર નથી રહેતી. નાનકડા સ્માર્ટ ફોનની કમાલે તો વાત  કરનાર અને સાંભળનાર વ્યક્તિને સાવ નજીક- જાણે સન્મુખ લાવીને મુકી દીધા છે અને કદાચ એટલે જ પહેલાં જેટલી દૂરી લાગતી જ નથી તો લાંબા સમયથી ના મળ્યાનો વસવસો ય ક્યાં રહેવાનો?

અને તેમ છતાંય એ દિવસે લાગ્યું કે રૂબરૂ મળવાની એક મઝા તો છે જ. કેટલાક સંબંધ એવા ય  હોય છે જેને ફરી એકવાર જીવી લેવાની મઝા તો છે જ અને એમાં ય એ સંબંધ કે જે નાનપણથી સાથે જ ઊછરેલો છે.

આપણી આસપાસ, આપણી સાથે, આપણી પાસે બધું જ છે જે આપણે વિચાર્યું છે. ક્યાંય કશાની ખોટ, કોઈ કમી નથી અને તેમ છતાં કોઈ વ્યક્તિ આવીને આપણા એ ભર્યા ભર્યા ઘરને, ભર્યા ભર્યા મનને વધુ સભર કરી દે છે. જીવનની ઘટમાળ લગભગ જેવી વિચારી છે લગભગ એવી જ રીતે ચાલ્યા પણ કરે છે અને એ ઘટમાળમાં આવીને ઓચિંતુ કોઈ ગોઠવાઈ જાય છે. એકધારા નીચેથી ઉપર ફરતા ચકડોળમાં બેઠેલી વ્યક્તિઓની વચ્ચે આવીને હળવેકથી કોઈ ગોઠવાઈ જાય છે તેમ છતાં એ ચકડોળની ગતિમાં ક્યાંય કશી ક્ષતિ ય નથી ઊભી થતી અને એ ચકડોળ એમ જ એની રફતારે નીચેથી ઉપર ફર્યા કરે છે પણ એ ઉપર ગયેલા ચકડોળમાંથી આજ સુધી દેખાતું દ્રશ્ય જરા જુદુ ભાસે છે. એ દ્રશ્યમાં ઉમેરાય છે કેટલાક વહી ગયેલા વર્ષોની યાદો.

એક જ તાકામાંથી જ બનેલા એક સરખા ફ્રોક પહેરીને બેઠેલું બાળપણ એ દ્રશ્યમાં ઉમેરાય છે. દિવાળીમાં મળેલી બોણીમાંથી એક સરખા પડતા ભાગનો રાજીપો એમાં ઉમેરાય છે, ઘરના ઓટલે બેસીને ફોડેલા ફટકડાઓના અવાજ, શિયાળાના કૂણા તડકામાં તેલની માલિશનો ગરમાવો, હોળીમાં ઉડાડેલા ગુલાલનો રંગ અને કેસૂડાના પાણીની ઠંડક ઉમેરાય છે. સાઈકલ પર થેલામાં લઈને આવતા પેથાભાઈની એ નાનખટાઈની તાજી સોડમ ઉમેરાય છે, ઘોળીને ખાધેલી કેરીઓનો સ્વાદ ઉમેરાય છે અને પેલા અત્તરીયાની નાનકડી પેટીમાંથી હાથ પર લગાવેલા કેવડાના અત્તરના ટીપાની સુગંધ પણ શ્વાસમાં ઉમેરાઈ જાય છે. કેરમમાં કાળી -ધોળી કુકરીઓની વચ્ચે પેલી ઘેરા ગુલાબી રંગની રાણીનો ઠાઠ દેખાય છે તો નેપોલિયન બોનાપાર્ટમાં જીતવાની જીદ દેખાય છે પણ સાથે સાથે રમતા પડ્યા-આખડ્યાના ઉઝરડા કે સોળ આજે ભૂલાઈ જાય છે.

ઘણા વર્ષો પહેલા બનેલી એ ઘટનાઓ પાછળનો સમય સરી જાય છે અને એમાંથી એક તાજી હવાની લહેરખી મનને તાજી કરી જાય છે. આપણો માળો તો બરાબર જ ગોઠવાયેલો છે પણ એ માળામાં દૂરથી આવીને એક પંખી ગોઠવાઈ જાય છે અને એની પાંખોનો ફફડાટ આપણી આસપાસના વર્તમાનની સાથે ગૂંથાયેલી રફતારને જરાય ડહોળ્યા વગર જરા અલગ દિશાએ વહેતી કરી દે છે. રોજે જ ઊગતી હોય એ જ સવાર છે અને એવી જ આથમતી સાંજ છે પણ એ સવાર અને સાંજના રંગોમાં એક જુદો ભૂતકાળમાં રંગાયેલો રંગ દેખાય છે. ઘરમાં ઉમેરાયેલી વ્યક્તિની હાજરી જાણે કાયમની હોય એમ જ સરળતાથી સ્વીકારાઈ જાય છે. નથી ક્યાંય કોઈને અડતું કે નથી ક્યાંય કોઈને નડતું.

દૂરથી ઉડીને આવેલા એ પંખી  સાથે એનાથી ય દૂરની, વર્ષો પહેલાની યાદોનો એક રંગબેરંગી મેળો ભરાઈ જાય છે પણ આ મેળામાં કોઈ કોલાહલ નથી. જાણીએ છીએ આ યાયાવર પંખી એનો સમય થતાં ઉડીને એના દેશ જવાનું જ છે અને માટે જ જેટલી ક્ષણો મળી છે એ માણી લેવી છે. મનગમતી ચોકલેટની મીઠાશને ચગળ્યા કરવાનો આનંદ લઈ લેવો છે. જૂની યાદોના તાણાવાણાને ફરી એકવાર કસીને બાંધી લેવા છે.

આ એક એવો સંબંધ છે જેના તાણાવાણા અત્યંત નાજુક છે છતાં ય રેશમના કીડાનું જતન કરતા કોશેટા કરતાં ય મજબૂત છે અને કોશેટામાં આ એક એકલો જ જીવ ક્યાં છે ? એમાં તો છે આપણા ય જન્મની સાથે જન્મેલા અને જોડાયેલા લાગણીના સંબંધો ………

કાવ્ય પંક્તિ – દેવિકા ધ્રુવ

"બેઠક" Bethak

દૂરથી ઉડી આવતાં પંખીઓના ટોળાં,

ફફડાવી પાંખો કરતા યાદોના મેળા,

ચાંચોથી ખોતરતા મનનાં સૌ જાળાં,

જાળેથી ખરતા જૂના તાણાવાણા……

કેટલાક સંબંધો એવા છે જે દૂર રહીને પણ અકબંધ, જેવા
હતા એવા જ સચાવાયેલા રહે છે જેને સમય કે સંજોગો પણ અસર નથી કરતા.

એક સમય હતો જ્યારે પરદેશ વસવાની વાત તો દૂર એ તરફ
જવાની વાત વિચારોમાં સુધ્ધા નહોતી પણ વતનમાં ય જો ક્યાંક, થોડાક દિવસ માટે પણ જો શહેર
બહાર જવાનું થયું હોય તો એ દૂરી પણ લાંબી જ લાગતી કારણકે એ સમયે ટેલિકમ્યુનિકૅશન જેવી
સુવિધાઓ પણ ઝાઝી સરળ નહોતી. આજના જેવી સગવડની તો વાત દૂર એક શહેરથી બીજા શહેર ફોન કરવાનું
પણ ક્યાં સહેલું હતું? એટલે પછી જેટલા સમય સુધી દૂર રહ્યા હોઈએ એટલા દિવસોની પળે પળનો
હિસાબ માંડવાની પણ મઝા જ આવતી. અનહદ યાદોની અપાર વાતો પણ કેટલાય દિવસો સુધી ચાલ્યા
કરતી. ચોકલેટની માફક એની મીઠાશ ચગળ્યા કરવાની ય એક મઝા હતી.

જ્યારે આજે તો કોઈપણ વાત…

View original post 552 more words

June 24, 2019 at 1:44 pm

Older Posts


Blog Stats

  • 112,229 hits

rajul54@yahoo.com

Join 967 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

August 2019
M T W T F S S
« Jul    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!