વાત એક નાનકડી-૬ – અપેક્ષા –

March 20, 2022 at 4:02 pm

આજે એક મઝાની વાત કરવી છે.

દાદા-દાદી, એમના બે દીકરા, બંને દીકરાનો અમે બે અમારા બે એવો સંયુક્ત પરિવાર.

સામાન્ય રીતે બધા સંયુક્ત પરિવારમાં બને એમ આ પરિવારમાંય બનતું. અમારા બે મળીને જે ચાર બાળકો હતાં એમાં બે દીકરીઓ અને બે દીકરા. હવે એ ચારેની વચ્ચે બે-બે વર્ષની ઉંમરનો તફાવત. ક્યારેક સંપીને રમે તો ક્યારેક કોઈ નાની વાત માટે આખડી પણ પડે. જો કે બંને દીકરીઓ તો શીળી હતી. આ આખડવાની વાત બે દીકરાઓ વચ્ચે વધારે થતી.

એક દિવસ એવું બન્યું કે પરિવારના સૌ મોટાંઓને કૌટુંબિક પ્રસંગમાં હાજરી આપવા જવાનું હતું. ક્યારેક આવું બને તો વર્ષોથી એમનાં ઘરનું કામ સંભાળતાં બહેન આ ચારે બાળકોનું ધ્યાન રાખતાં. એ દિવસે પણ ચારે બાળકો સ્કૂલેથી આવીને નિરાંતે જમી પરવારીને ચારે બાળકો એમનું હોમવર્ક કરવાં બેઠાં.

ત્યાં કોઈ કારણસર બંને છોકરાઓ વચ્ચે એક વસ્તુને લઈને ખેંચાતાણ થઈ. બંનેમાંથી કોઈ નમતું જોખવા તૈયાર નહોતા. એ ખેંચાતાણ દરમ્યાન મોટા ભાઈના હાથનો ધક્કો નાના ભાઈને વાગ્યો અને એ પડી ગયો. સાત વર્ષનો એ બાળક એમ સમજ્યો કે મોટાએ જાણીને એને ધક્કો માર્યો છે.

ન્યાય મળવાની આશાએ મોટીબહેન સામે જોયું. મોટી એટલે કે ૧૧ વર્ષની એની બહેને તટસ્થ અભિગમ અપનાવ્યો. બંનેને શાંત પાડવા પ્રયત્ન કર્યો. પણ એમાં તો વાત વણસી. પેલા સાત વર્ષના બાળકને માઠું લાગ્યું અને રીસાઈને “ આ ઘર છોડીને જાઉં છું” એમ કહીને ઘરની બહાર ચાલવા માંડ્યું.

અને પછી તો જો મઝા.

આગળ નાનો સાત વર્ષનો ભાઈ દોડે અને એને પાછો બોલાવવા ૧૧ વર્ષેની બહેન દોડે. સોસાયટીની ગલીનાં વળાંક પર આવીને પાછળ બહેન આવે છે કે નહીં એ જોવા ઘડી ઊભો રહે અને જેવી બહેન દેખાય એટલે ફરી પાછો માંડે દોડવા.

અંતે બહેને એને પકડી પાડ્યો અને પાછી ઘેર લઈ આવી.

વાત માત્ર એટલી જ હતી કે એ બાળકના મનમાં જાણે અજાણે એક અપેક્ષા હતી. અંદરથી એને વિશ્વાસ હશે કે એની રીસ એળે નહીં જાય.

આપણે પણ સૌ અપેક્ષાના કોઈ એક તાંતણે બંધાયેલા તો રહીએ જ છીએ.

ક્યારેક કોઈ જ્ઞાની કે ગુરુ એમ શીખવી જાય કે અપેક્ષા જ સર્વ દુઃખનું મૂળ છે. અપેક્ષા રાખવી જ ન જોઈએ. ત્યારે એવો વિચાર આવે કે આવું કહેતા હશે ત્યારેય એમના મનમાં એવી અપેક્ષા તો હશે જ કે એમને કોઈ સાંભળે, એમણે કહેલી વાતને અનુસરે.

સાથે એ વિચાર પણ આવે કે આ અપેક્ષા શું છે? આપણાં મનમાં જાગતો એક ભાવ? આમ જોઈએ તો દરેક સંબંધનું આરંભબિંદુ કે કેન્દ્રબિંદુ એક બીજા પ્રત્યેની લાગણી અને અપેક્ષા. અપેક્ષાઓ તો સંબંધનો આધાર છે. આ અપેક્ષા ભૌતિક જ હોય એવું જરૂરી નથી. કોઈક આપણને સાંભળે, વાતમાં હોંકારો ભણે, સારામાં દાદ અને ખોટામાં આશ્વાસન આપે એવીય અપેક્ષા સૌને હોય.

લાગણી કે અપેક્ષા વગરનું જીવન હોઈ શકે ભલા? આપણે માત્ર બૌદ્ધિકો નથી. લાગણીથી તરબતર છીએ. જીવ છીએ. જીવન છે તો લાગણીઓ પણ હોવાની જ. જો સુખ-દુઃખ, આનંદ-ઉદ્વેગ, પ્રેમ-ધૃણા, ગમો-અણગમો, જેવી લાગણીઓ આપણાંમાં ઉદ્ભવતી હોય તો અપેક્ષા પણ એક સાહજિક મનોવૃત્તિ છે.

આવું કશું જ ન અનુભવીએ તો ક્યાં તો આપણે જડ છીએ. જો આ બધાથી પર થઈ શકીએ તો બુદ્ધ કે મહાવીર છીએ.

બંનેમાંથી એક પણ કક્ષાએ આપણે પહોંચી શકતા નથી કે પહોંચી શકવાના નથી તો શા માટે સાવ સ્વાભાવિક થઈને ન રહેવું? આપણાં સ્વજન માટે મનમાં ઉદ્ભવતા ભાવ કે હૃદયમાં અનુભવાતી લાગણીઓ જો સહજ વાત હોય, તો અપેક્ષા હોય એ વાત પણ સહજ રીતે સ્વીકારી લેવી જોઈએ.

અને અપેક્ષા કોની પાસે? આપણી જાત પાસે, આપ્તજન પાસે. અન્ય પાસે ક્યાં કોઈ અપેક્ષા રાખીએ છીએ કે રાખવાના છીએ? જ્યાં જેના માટે પ્રેમ છે એની પાસે અપેક્ષા છે તો એમાં ખોટું શું છે?

જન્મથી માંડીને જન્માંત સુધી એકમેક પ્રતિ અપેક્ષા રાખવાનો સૌનો સ્વભાવ છે. કોઈ લાગણીશૂન્ય માણસ હોય તો અલગ વાત છે. હા અપેક્ષામાંથી અધિકારનો ભાવ જાગે અને એનાથી લાગણીઓ ઘવાય કે હણાય નહીં એટલી જાગૃતિ જરૂરી ખરી.

અપેક્ષા પૂર્ણ થાય તો મનને સંતોષ માનતા અને પૂર્ણ ન થાય તો મનને સમાધાન કરી લેતાં આવડી જાય તો ક્યાંય દુઃખ નથી.

એક નાનકડી પણ સમજવા જેવી વાત યાદ આવે છે.

પોતાનો કારોબાર દીકરાને સોંપીને જરૂર લાગે તો સૂચના કે માર્ગદર્શન આપવાની તૈયારી સાથે નિવૃત્ત થયેલા પિતાની આ વાત છે. એ ઘરમાં સાંજે જમવાના ટેબલ પર આખા દિવસ દરમ્યાનના ઑફિસના કારોબાર અંગે ચર્ચા થતી. ક્યારેક પુત્રની કાર્ય પદ્ધતિ માટે પિતાએ એકાદ બે વાર જરૂરી સૂચનો કર્યા. પુત્રએ એ સૂચનોને અમલમાં મૂકવાના બદલે પોતે જે કરતો એમ જ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. બે, ચાર, છ દિવસ પસાર થયા પછી પણ પુત્રની કાર્ય પદ્ધતિમાં કોઈ ફેરફાર ન જોયો.

એટલે એક દિવસ પત્નીએ પૂછ્યું, “તમે દીકરાને જે કરવાનું કહ્યું હતું એ એણે ન કર્યુ અને પોતાનું જ ધાર્યું કર્યુ તો તમને એવું નથી લાગતું કે ફરી એની સાથે ચર્ચા કરવી જોઈએ. એણે તમારી વાત ન માની એનું તમને દુઃખ નથી થતું કે ગુસ્સો નથી આવતો?”

પતિએ શાંતિથી જવાબ આપ્યો, “મેં મારી ફરજ બજાવી. એ મારી સૂચનાને ન અનુસરે તો એમાં મને દુઃખ શા માટે લાગવું જોઈએ કે ગુસ્સો પણ શા માટે આવવો જોઈએ? મને જે યોગ્ય લાગ્યું એ મેં જણાવ્યું. જરૂરી નથી કે મને જે યોગ્ય લાગે એ બધું જ એને પણ યોગ્ય લાગવું જોઈએ. આપણે ક્યારેક એ પણ નક્કી કરવું પડે કે આપણી અપેક્ષાઓને ક્યાં અટકાવી દેવી જોઈએ.”

કેવી સરસ સમાધાનકારી વાત!

દરેક વાતમાં, દરેક ભાવમાં થોડું તટસ્થ અને સમાધાનકારી વલણ હોય તો કોઈ વાત કે કોઈ ભાવ નિરર્થક નથી રહેતો.

Entry filed under: વાત એક નાનકડી, Rajul.

વાત એક નાનકડી-૫ વાત એક નાનકડી-૭ સ્મરણાંજલિ


Blog Stats

  • 142,063 hits

Recent Posts

rajul54@yahoo.com

Join 129 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

March 2022
M T W T F S S
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

Aksharnaad.com

અંતરની અનુભૂતિનો અક્ષર ધ્વનિ..

દાવડાનું આંગણું

ગુજરાતી ભાષાના સર્જકોના તેજસ્વી સર્જનોની અને વાચકોની પોતીકી સાઈટ

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

મારી બારી

દીપક ધોળકિયા

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!

%d bloggers like this: