વાત એક નાનકડી-૧૦ – મૂર્છિત સંવેદના

March 20, 2022 at 5:23 pm

-કીવ ઉપર ભીષણ હુમલાની તૈયારી

-યુક્રેન યુદ્ધ – ભારત માટે આગળ કૂવો , પાછળ ખાઈ

-યુક્રેનની સરહદ પર રશિયાના ૧.૩૦ લાખ સૈનિકોનો ખડકલો

-રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધની આશંકા વચ્ચે યુનાઇટેડ સ્ટેટ ઓફ અમેરિકાએ પરમાણુ યુદ્ધની પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી.

-સમાચારોમાં ફરી એક વાર યુદ્ધે પગદંડો જમાવ્યો છે. અખબાર હાથમાં આવે અને એની સાથે હેડલાઇનોમાં વિધ્વંસક સમાચારથી કાંપી જવાય છે.

કોવિડના સકંજામાંથી માંડ મુક્તિ મળશે એવી આશા બંધાય એ પહેલાં ચોમેર યુદ્ધના ડાકલાં વાગવાં માંડ્યાં છે.

યુદ્ધ તો સદીઓથી માણસજાત સામે તોળાતું જ રહ્યું છે. વાત આજકાલની ક્યાં છે? દેવ-દાનવથી માંડીને રામાયણ, મહાભારતના યુદ્ધની કથા અને એ પછી પણ વેરાયેલા વિનાશની વ્યથાથી ક્યાં કોઈ અજાણ છે?

કોની જીત, કોની હાર, કોના હાથમાં શું આવ્યું ? અને જેની જીત થઈ એવા પાંડવોએ શું ગુમાવ્યું એનો ચિતાર અને વિચાર આજે પણ મનને વ્યથિત કરી દે છે.

બીજા અનેક યુદ્ધો, એ ઉપરાંત સતત ચાર વર્ષ ચાલેલું પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ, છ વર્ષ સુધી કેર વર્તાવતું બીજું વિશ્વ યુદ્ધ. એ યુદ્ધ દરમ્યાન હિરોશીમા અને નાગાસાકી પર ઝીંકાયેલા અણુબોંબ અને એનાથી સર્જાયેલી તારાજી હજુ ક્યાં ભૂલાઈ છે?  

એ પછી પણ જમીન,ધર્મ, સત્તા- રાજકારણ અને ન્યાયના નામે અનેક યુદ્ધો ખેલાયાં અને કેટલાયની જાનહાની થતી રહી.

હતાશા, વેદનાથી વધીને શું મળશે? જે મળશે એ કેવા અને કોના ભોગે? જો કે યુદ્ધ છેડનારના મનમાં આવા વિચાર કે સંવેદના હશે કે કેમ? સ્વ રક્ષણ માટે હાથ ઉગામવો પડે એ અલગ વાત પણ રાજકારણીઓ દ્વારા અપાતા So called કારણોને લઈને જે ખુવારી થઈ રહી છે ત્યારે યાદ આવી ગઈ ઘરમાં જ બનેલી એક ઘટના.

વાત જાણે એમ છે કે, હવે તો બધે જ બાળકોના જન્મદિનની ઉજવણી થાય ત્યારે મહેમાન તરીકે બોલાવામાં આવેલાં બાળકોને રિટર્ન ગિફ્ટ આપવાનો રિવાજ છે.

એવા જ એક જન્મદિનની રિટર્ન ગિફ્ટમાં બે નાના પાણી ભરેલા જારમાં આપણી તર્જની જેટલી લંબાઈની એક એક એવી બે માછલીઓ મહેમાન બનીને અમારા ઘરમાં આવી. આવી રિટર્ન ગિફ્ટ આપવા પાછળનો યજમાનનો આશય એવો હતો કે, ઘરમાં નાના જીવને રમતા જોઈને બાળકોને આનંદ થાય અને સાથે એમની સંભાળ લેવાની જવાબદારી પણ આ બધા પાંચ-સાત વર્ષના બાળકો શીખે.

આમ તો આ કોઈ પણ નાનાં કે મોટાં ઍક્વેરિયમમાં માછલીઓને સમૂહમાં એક સાથે રાખેલી જ જોઈ છે. પણ આ રિટર્ન ગિફ્ટમાં આવેલી માછલીઓની પ્રકૃત્તિ લડાકુ હોવાથી બંનેને અલગ અલગ જારમાં રાખવાની યજમાન તરફથી અમને ભલામણ કરવામાં આવી હતી.

એક માછલી હતી સરસ મઝાના ચમકતા લાલ રંગની. એનું નામ પાડ્યું ટાઇગર. બીજી એવી જ ચમકતા બ્લૂ રંગની, એનું નામ પાડ્યું ગુસ્તોવ.

રોજ સવારે રાઈ જેટલા નાના બે દાણા એ માછલીઓને આપવાના. દર અઠવાડિયે જારનું પાણી બદલવાનું. માછલીઓની સંવેદના કે પ્રકૃતિની આપણને જાણ નથી છતાં માનવસહજ આપણી પ્રકૃતિથી પ્રેરાઈને બંને જાર સામસામે ગોઠવ્યા જેથી માછલીઓને સતત એક બીજાની હાજરીનો અનુભવ રહ્યા કરે.

ભલે જાર નાનકડા હતા પણ એટલામાંય રાજી રહીને બંને માછલીઓ તર્યા કરતી. કદાચ આ જ એમનું પોતાનું સામ્રાજ્ય હશે એમ માનીને મહારાજા અને મહારાણીનો વૈભવ માણતી હોય એમ એમાં ફર્યા કરતી.

લાંબા સમય સુધી બધું વ્યવસ્થિત ચાલતું રહ્યું. પણ એક દિવસ પાણી બદલવા જતાં એક જારની માછલી સિંકમાં સરકી પડી. ત્વરાથી એને લઈને જારના પાણીમાં પાછી મૂકવાની મથામણ કરી પણ સિંકમાં અડધી સરકી ગયેલી માછલીને પાછી જારના પાણીમાં મૂકીએ ત્યાં સુધીમાં એનું પ્રાણ પંખેરું ઊડી ગયું.

અજાણતાં જે ભૂલ થઈ એની સજા એ નાનકડા જીવને થઈ એનો શોક આખા દિવસ સુધી ઘરમાં સૌના મન પર છવાયેલો રહ્યો. આજે પણ એ ક્ષણ યાદ આવે છે ને અત્યંત ખેદ થાય છે. એ દિવસે પણ ખાલી પડેલો જાર કાઢતાં જાણે કોઈને અંતિમ વિદાય અપાતી હોય એવું દુઃખ થયું. વળતી સવારે ઊઠીને નજર ગઈ તો બીજી માછલી એના જારના પાણીમાં નિર્જીવતાથી સ્થિર હતી.  

અરેરાટી છૂટી ગઈ.

બંનેમાંથી એકને પણ શોખથી તો લાવ્યા જ નહોતાં પણ આવ્યા પછી એ બે નિર્દોષ જીવનું જતન કરવાની જવાબદારી તો આપણી છે એ સ્વાભાવિક વાત સમજી લીધી હતી અને સમય જતા પોતાની મસ્તીમાં મોજથી તર્યા કરતા એ  ટાઇગર અને ગુસ્તોવ ઘરના નાનાકડા સદસ્ય બની ગયા હતા. જાણે એમની હાજરીથી એ જગ્યા જીવંત લાગતી. તરવરાટથી ટહેલતા એ બંનેને જોવા ગમતાં હતાં.

આ ઘટના આપણા માટે દુઃખ કે શોકની હોય એ સાવ સ્વાભાવિક છે પણ વધુ અસ્વાભાવિક વાત તો એ હતી કે બંને માછલીઓની પ્રકૃતિ લડાકુ હતી છતાં એકની ગેરહાજરી બીજી માટે જીવલેણ સાબિત થઈ.

આગળ કહ્યું એમ અમને માછલીઓની સંવેદનાની ઝાઝી જાણ નહોતી પણ એટલું તો સમજાયું કે સતત નજર સામે રહેતા એક જીવને ગુમાવ્યાની વેદના લડાકુ હોવા છતાં બીજી માછલી સુધી પહોંચી તો નિર્દયતાથી માનજાતનો સંહાર કરતા અન્ય માનવોના દિલમાં એક કસક સુદ્ધાં નહી ઊઠતી હોય ? સંવેદનાઓ જડ કે મૂર્છિત થતી જાય છે કે પછી માનવમાં માનવતા જ રહી નહીં હોય?

અને ત્યારે કવિ શ્રી સુંદરમ્ લિખિત પંક્તિઓ યાદ આવે અને થાય કે માનવી માનવ થાય તો ય ઘણું.

અસ્તુ

રાજુલ કૌશિક

Entry filed under: Rajul.

વાત એક નાનનકડી ૧૧ -તકનો ચહેરો- વાત એક નાનનકડી ૧૧ -તકનો ચહેરો-


Blog Stats

  • 144,632 hits

Recent Posts

rajul54@yahoo.com

Join 128 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

March 2022
M T W T F S S
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


Gujarati Literary Academy of N.A.

The Big Idea is to Promote Gujarati Literature

"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

Aksharnaad.com

અંતરની અનુભૂતિનો અક્ષર ધ્વનિ..

દાવડાનું આંગણું

ગુજરાતી ભાષાના સર્જકોના તેજસ્વી સર્જનોની અને વાચકોની પોતીકી સાઈટ

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

મારી બારી

દીપક ધોળકિયા

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!

%d bloggers like this: