Archive for August, 2019

વૅલિ ઓફ ફાઈવ લેક્સ -૨૭ ઑગ્સ્ટ- નવગુજરાત સમય ફેમિનામાં પ્રસિદ્ધ લેખ

જયારે કુદરત બેશુમાર રાજી હોય ને ત્યારે જ આટલી સુંદરતા વેરાયેલી જોવા મળે. જાસ્પરથી અમારી ટુર શરૂ થઈ અને બેન્ફ પહોંચ્યા ત્યાં સુધીમાં તો એમ જ થાય કે આનાથી વિશેષ સૌંદર્ય બીજું શું હોઈ શકે? આમ તો ૨૮૭ કિલોમીટર (૧૭૮ માઇલ)ની સફર એટલે આશરે ૩થી ચાર કલાકમાં તો પહોંચી જ શકાય પણ અહીં તો પહોંચવાની ઉતાવળ કોને હતી? કારણ …? આખા ય રસ્તે વેરાયેલું સૌંદર્ય.

જાસ્પરથી નિકળો અને વેલી ઓફ ફાઇવ લેક્સની શરૂઆત થાય પણ આજે લેકની ગણતરી તો કરવી જ નથી માત્ર એની સુંદરતા માણવી છે અને એના વિશે કંઇક કહેવું છે.

આથબાસ્કા ફૉલ

Athabasca Falls-2

જાસ્પર નેશનલ પાર્કની દક્ષિણે આશરે ૩૦ કિલોમીટર દૂરીએ અને કોલંબિયા આઇસફિલ્ડ પાર્કવૅની પશ્ચિમે વહેતી આથબાસ્કા નદી પરનો આથબાસ્કા ફૉલ ૨૩ મીટરની ઊંચાઈએથી આવે છે પરંતુ એનો ફોર્સ, એના વહેણનો અવાજ એટલો બુલંદ છે કે બહાર હાઇવૅ સુધી સંભળાય છે. ઉનાળામાં કોલંબિયાના આઇસફિલ્ડના ગ્લેશિયર ઓગળતા આથબાસ્કા નદીમાં એનું પ્રમાણ વધી જાય છે. પાર્કિંગ લૉટથી જરા અમસ્તુ ચાલીને પહોંચાય એવા આ ફૉલ પાસે ઊભા રહેવાના વિવિધ પ્લેટફોર્મ છે જ્યાંથી એની ગતિ માણી નાણી શકાય છે. સખત ફોર્સથી આવતો પાણીનો પ્રવાહ બે પર્વતની સાંકડી નેળમાં ફેંકાય છે અને એ જ ફોર્સથી જાણે એના ફીણ  પાછા ઉપર તરફ ઉડી આવે છે. સફેદ પાણીની શીકરો જાણે સ્ફટિકના પત્થર જોઈએ લો. આ શીકરો હમણાં જ આપણને ભીંજવી દેશે એવી દહેશત સાથે પણ એના ફોટા કે એની ગતિથી વિડીયો લેવાનો લોભ જતો નહોતો.

આગળ વધતા કુદરતે જાણે થોડો રંગ બદલ્યો. એકદમ લીલાછમ દેખાતા સરુ જેવા વૃક્ષોમાં આછી લાલાશ અને તપખીરયા રંગની ઝાંય ભળી હતી જાણે પાનખરની શરૂઆત દૂર નથી એવો સંદેશો આપી રહ્યા હતા.. રસ્તામાં નકશા પ્રમાણે અહીં કોઇ વ્યુ પોઇન્ટ નહોતો તેમ છતાં અચાનક ગાડીઓનો કાફલો રોકાઈ ગયેલો જોયો. કુતૂહલવશ અમે પણ રોકાયા જ. જોયું તો એક રીંછ ચરતું હતું, ત્યાં કૉન જેવા દેખાતા લાલ ફૂલોને આરામથી ખાતું પોતાની મસ્તીમાં ફરતું હતું. હવે મઝાની વાત તો એ કે ઝૂમાં જઈએ તો કેટલાય રીંછ જોવા મળે પણ આમ અનાયાસે જંગલનું પ્રાણી રસ્તા પર આવેલું જોઈએ તો નાના બાળક જેવો આનંદ તો થઈ જ ગયો અને એને તો જાણે આ ટોળાની પરવા જ નહોતી. આવડી મોટી કાયા ધરાવતા રીંછને નાના નાના ફૂલ,ડાભ જેવું ઘાસ, છોડવા ખાતા જોઈને એમ થાય કે કેમ કરતાં એનું પેટ ભરાતું હશે? પણ આ કાળા રીંછ ઉનાળામાં તો મોટાભાગે ઘાસ-પાલો જ આરોગતા હોય છે . જો તાજી કૂણી કળીઓ ખાવા મળતી હોય તો થોડા ઊંચા ઝાડ પર ચઢવાની તસ્દી લે ખરા.  હા! ફળોમાં બેરી તો અતિ પ્રિય. એનો અર્થ એ નહીં કે એ લોકો માત્ર શાકાહારી જ હોય છે પરંતુ માંસ ખાવા માટે પ્રાણીને મારવાની તસ્દી નથી લેતાં પણ જો ક્યાંક મરેલું પ્રાણી મળી જાય તો એ ય ખાવાનો વાંધો નથી હોતો. એકદમ તકવાદી. ઠંડીમાં જ્યારે ચારેકોર બરફ છવાયો હોય ત્યારે જીવજંતુ, માછલી કે સહેલાઈથી ઉપલબ્ધ એવા નાના પ્રાણીઓ ખાઈને પેટ ભરી લે ખરા.

આગળ જતાં વળી સનવાપ્ટા ફૉલ આવે.  વસંત પછી શરૂ થતી ગરમીથી બરફ ઓગળતા સનવાપ્ટા નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ વધે જે સનવાપ્ટા ફૉલ સ્વરૂપમાં પલટાય. સનવાપ્ટાનો એક અર્થ થાય છે ‘તોફાની પાણી’ અને ખરેખર આ ફૉલને જોઈને સાચે જ લાગે કે પાણી પણ તોફાની બની શકે. અપર ફૉલ અને લૉઅર ફૉલ બંને હોવા છતાં અપર ફૉલ સુધી પહોંચવાની સુગમતા હોવાથી અહીં લોકોની મુલાકાત વધારે પ્રમાણમાં હોય છે. ગ્લેશિયરના ઓગળેલા પાણીમાં ગળીનો સાવ આછો રંગ ભેળવી દીધો હોય એવા ભૂરા પાણી જોઈએ તો રંગોની મેળવણીનું જ્ઞાન આપણામાં કેવી રીતે આવ્યું હશે એ સમજાઈ જાય.

સરોવરના નીલવર્ણા પાણીએ પણ આસમાન સાથે એકરૂપતા જાળવી રાખવા એ જ રંગ જ ધારણ કરી રાખ્યો છે અને આકાશ પણ જાણે ઝળૂંબીને એમાં પોતાની સ્વીકૃતિની છાયા જોઈને રાજી રાજી….

ગ્લૉબલ વૉર્મિંગના લીધે બરફનું પાણી ઓગળે અને જ્યાં જગ્યા મળે ત્યાં પોતાનો રસ્તો કરી લેતા હોય એવા નાના-મોટા ફૉલ તો આખા રસ્તે આવ્યા જ કર્યા. કોઈક જાણે ભૂલા પડ્યા હોય, કોઈ પોતાના ટોળાથી છૂટા પડ્યા હોય તો કોઈક રમતિયાળ અને કોઈ રિસાઈને કે ઠમકાઈને ઊભા રહી ગયા હોય એવા ફૉલ જોવાની ય મઝા તો આવે જ.

અને ફરી પાછા રસ્તે આવ્યા અને રીંછના બે બચ્ચા સાથે એની માતાને પાણી પીતી જોઈ. સ્વભાવિક છે ઊભા તો રહી જ જવાય.

સ્ટટફિલ્ડ ગ્લેશિયર.

Stutfield glacier-3

હમણાં સુધી તો આખેઆખા લીલાશભર્યા પર્વતો દેખાતા હતા અને એકદમ રસ્તાની એક કોરેથી બરફ થીજી ગયો હોય એવો પહાડ સામે આવી ગયો.

કોલંબિયા આઇસફિલ્ડના ઉત્તરી છેડા પરના આ સ્ટટફિલ્ડ પર્વત પરના વહેતા પાણીને એકદમ થીજવી દીધું હોય એમ સ્થિર થઈ ગયેલું જોયું.  શરૂઆતનો સ્નૉ એકદમ પોચો રૂનો ગાલીચો પાથર્યો હોય એવો દેખાય અને એ જ સ્નૉ ઠંડી વધતા આઇસ થઈને સખત બની જાય. ખડકાળ પર્વત પર થીજી ગયેલો આ બરફ જાણે કોઈ કુશળ ચિત્રકારે દોરેલું ચિત્ર જોઈ લો. સ્ટટફિલ્ડ નામ આપ્યુ છે બ્રિટનના વૈજ્ઞાનિક, અન્વેષક અને પર્વતારોહક એવા જોહન નોર્મન કોલીએ.

કોલંબિયા આઇસ ફિલ્ડ.

 

Columbia_Icefield_Jasper_National_Park_AB

રૉકિ માઉન્ટેનના સૌથી વિશાળ આઇસફિલ્ડ પાસે અમે ઊભા હતા. આશરે ૩૫૦ ચોરસ કિલોમીટર (૧૨૫ ચોરસ માઇલ)માં પથરાયેલા આ કોલંબિયા આઇસ ફિલ્ડ પર પ્રતિ વર્ષ ૭ મીટર જેટલો સ્નૉ ખડકાયે જ જાય છે. સેંકડો નહીં પણ હજારો વર્ષોથી ખડકાયે જતા સ્નૉના આવરણથી સર્જાયેલા કોલંબિયા આઇસફિલ્ડને જોવાનો રોમાંચ કેવો હોય? હવે આ આઇસફિલ્ડના ઉદભવના મૂળ સુધી જઈએ તો એની માહિતીથી આખું પાનુ ભરાય પણ. ધરતીની અંદર થતી હલચલ અને વાતાવરણના ગજબના પલટા,અજબની અસરો ઊભી કરી શકે છે એ તો નિશ્ચિત છે. હાઇવૅ પરથી તો કોલંબિયા આઇસફિલ્ડનનો જરાક અમસ્તો જ ભાગ છે. જેમાં આથબાસ્કા, ડૉમ અને સ્ટટફિલ્ડની તો મુલાકાત થઈ ગઈ પરંતુ એનો મહદ અંશ તો આપણી નજરની મર્યાદાની ય પેલે પાર છે. આ આઇસફિલ્ડ સુધી  જાતે જવું એ તો આપણી પહોંચ બહારની વાત છે પણ એની ય અહીં સગવડ છે. અહીંની અધિકૃત બસો દ્વારા પ્રવાસીઓને આઇસફિલ્ડ સુધી લઈ જવામાં આવે છે. આ ૯૦ મિનિટની સફરથી આથબાસ્કા ગ્લેશિયર સુધી પહોંચાય છે. ગ્લેશિયર સુધી લઈ જતી એ રાઈડ રૉલરકૉસ્ટરથી જરાય કમ નથી હોતી. એકવાર ઉપર સુધી પહોંચો અને સીધા જ બરફાચ્છાદિત પર્વત પર પગ મૂકો એટલે હિમયુગ કોને કહેવાય એની અનુભૂતિ જરૂર થશે.

ગ્લેશિયર સ્કાયવૉક.

colmbia skywalk

કોલંબિયા આઇસફિલ્ડનું આકર્ષણ આટલે સુધીનું નથી. અહીં એક કાચનો સ્કાયવૉક તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે જેની ઉપર ઊભા રહેવાની કે ચાલવાની હિંમત જોઈએ. આશરે ૩૦૦ મીટરની ઊંચાઇએથી નીચે સીધી ખીણ દેખાય. જો કે સાહસિકો માટે તો આ એક સાવ અલગ અનુભૂતિ જરૂર બની જાય. એક કિલોમીટરના આ સ્કાયવૉક પર જઈને ઊભા રહેવું એટલે જાણે આસમાનને આંબવું. સામે વિશાળ ગ્લેશિયર અને નીચે સનવાપ્ટા વેલી.. અત્યંત મનોહર દ્રશ્યને મનભરીને માણી તો લેવું જ જોઈએ. અહીંથી ધોધ, વન્યપ્રાણી અને વનસ્પતિ કે પ્રાણીઓના અવશેષ પણ જોવા મળી જાય.

આ એક અનેરી અનુભૂતિ લઈને પ્રવાસી આગળ વધે ત્યાં રસ્તા પર હવા પાણી અને કાળના ઘસારાના લીધે વિવિધ રંગરૂપ અને દેખાવના પર્વતોની હારમાળા શરૂ થઈ જાય. લીલી વનરાજીથી ભરપૂર પર્વત શાંત ચિત્તે ધ્યાન ધરી રહ્યા હોય એવા લાગે તો ક્યાંક સિમેન્ટીયા તો ક્યાંક ખાંચાખૂંચીવાળા તો ક્યાંક મહેલનો ગઢ તો ક્યાંક મહેલનો ઝરૂખો, ક્યાંક ખંડીયેર થઈ ગયેલી ઈમારત, તો વળી રોમના કૉલોઝિઅમની પ્રતિકૃતિ ઊભી કરી હોય એવા પર્વતો તો વળી દૂર સ્નૉથી ઢંકાયેલા પહાડો. જો વાદળ આડેથી સૂર્યનો પ્રકાશ પડે તો એની ટોચ ઝળહળ ઝળહળ. એની જોડાજોડ આપણી સાથે સફર કરતાં ઝરણા, તળાવ અને સરોવરનો સાથ હોય તો રસ્તો ક્યાંય પસાર થઈ જાય. પર્વતોની જેમ લેકના પાણીમાં ય અનોખાપણું જોયું. બરફ ઓગળેલા દૂધિયા રંગનું લેક, પાણીમાં જરાક અમસ્તા પિસ્તા કે વરિયાળી પીસીને ભેળવી દીધી હોય એવું આછા લીલા રંગનું તો વળી નિલમની હોડમાં ઉતર્યું એવું નિલવર્ણું પાણી. વિચાર તો આવે જ કે સાવ થોડા થોડા અંતરે બનેલા સરોવરના પાણી આટલા ભિન્ન કેમ?

હવે આવે પીય્ટો લેક.

Peyto_Lake_image

બેન્ફના ગાઇડ અને વન્યપ્રાણીઓને પકડનાર બિલ પીટોના નામથી ઓળખાનું આ પીય્ટો ગ્લેશિયરમાંથી ઉદ્ભવેલુ લેક છે.

પાર્કિંગ પ્લોટથી આશરે ૧૫/ ૨૦ મિનિટના અંતરે પહોંચવા માટે ચાલવાનું જે અંતર છે એ ઢોળાવવાળું હોવાના લીધે જરા કઠીન તો પડે જ છે પણ એ કેડીએ ચાલતા ચાલતા ત્યાં મુકેલા બોર્ડ અને એની પરના લખાણમાં અહીંની આબોહવા, વનસ્પતિ, પશુ-પંખી વિશેની જાણકારી મળતી હોવાથી એ કેડી કંટાળાજનક નથી લાગતી. બંને તરફ લીલાછમ વૃક્ષોની દીવાલની વચ્ચેથી પસાર થતી આ આખી કેડી ભર બપોરે પણ ગરમીના પારાનો અનુભવ નથી થવા દેતી વળી વચ્ચે વચ્ચે દેખાતા ઝીણકા અમસ્તા સફેદ, પીળા, ગુલાબી, પરપલ ફૂલોથી આ કેડી વધુ રૂપાળી લાગતી હતી. દૂરથી ઊંચા લાગતા આ વૃક્ષો જ્યારે હાથવગા હોય ત્યારે એને સ્પર્શી લેવાનું ય મન થાય પણ ના, ભૂલથી પણ એમ કરી ન બેસતા. ફૂલો માટે તો અહીં લખ્યું જ છે કે  “જો જો આ ફૂલો તોડતા…તમારી પછી આવનાર પ્રવાસીને ય એના આનંદ લેવા દેજો” પણ  જે વૃક્ષો વિશે ખાસ જાણકારી નથી એવા વૃક્ષોને સ્પર્શવામાં જોખમ કારણકે કયા ઝાડ કે પાન આપણા માટે સલામત છે કે નહીં એની માહિતી અહીં લખી નથી.

આઇસફિલ્ડ પાર્કવૅના સૌથી ઊંચા આ પોઇન્ટ બૉ સમિટને પાર કરીને આપણે એક એવી જગ્યાએ પહોંચીએ છીએ જ્યાં જાણે ધરતીનો છેડો આવી ગયો છે કારણકે ચોગમ પહાડોની વચ્ચે આ લેક છે અને એની પેલે પાર અલ્પાઇન ટુંડ્ર પ્રદેશની શરૂઆત છે જ્યાં એની ઊંચાઈના લીધે વનસ્પતિ ઉગવાની શક્યતા રહેતી જ નથી.  જોવાની ખૂબી એ છે કે આ લેકની આસપાસના પહાડો તો પાછા કાળા પત્થરીલા હતા. એક સાથે કેટલી અજાયબીઓ અહીં જોઈ !

મેડિટેશન કરતા હોય એવા આ પહાડોની વચ્ચે ટર્કોઈશ બ્લ્યુ રંગનું પાણી પણ પવનની હળવી થપાટે જરા જરા થથરીને સ્થિર થઈ જતું હતું જાણે વાતાવરણની સ્થિરતાને અકબંધ ન રાખવી હોય!

બૉ લેક..

પીટો લેકની સુંદરતા અને એના આસપાસના વાતાવરણનો કેફ હજુ તો ઉતર્યો નથીં ત્યાં વળી આવ્યું બૉ લેક. ક્યાં ક્યાં અને કેટ -કેટલા લેકની ભેટ અહીં આલ્બર્ટાના લોકોને નસીબ થઈ હશે? કારણકે આ તો માત્ર રસ્તામાં આવતા જ લેકની અહીં વાત છે પણ એવા કેટલાય લેક છે જેને ચાતરીને આપણે નિર્ધારેલા ડેસ્ટિનેશને પહોંચવાનું હોય છે.

૧,૧૪૯ એકરમાં પથરાયેલું આ બૉ લેક બૉ ગ્લેશિયરમાંથી પરિવર્તિત થયેલું છે. આસમાની ભૂરા રંગ રંગની નજીક છતાં એ રંગથી વેગળા રહીને પોતાની અસલ પ્રકૃતિ ખોવી ન હોય એવો રંગ ધારણ કરેલા આ લેક પર અજબ શાંતિ અનુભવાય.

જો કે આ સમયે ઉનાળો હોવા છતાં વાતાવરણમાં ગરમીનો એટલો ભાર નથી હોતો. કોઈપણ જગ્યાએ પહોંચીએ તો ત્યાં વાતાવરણના પલટાના લીધે ક્ષણવારમાં ઠંડો પવન ફૂંકાય એટલે હંમેશા વેધર જેકેટ સાથે રાખવું હિતાવહ છે.

વળી પાછી અમારી સફર શરૂ થઈ બેન્ફ તરફ. વળી પહાડોની વિવિધતા અને આ પહાડોએ તો ભારતના જયપુર, જેસલમેર, આમેર ગઢ અને કિલ્લાની યાદ અપાવી દીધી. રાખોડી, ચૂનાના હોય એવા પહાડો વિંધતા બેન્ફ પહોંચ્યા ત્યારે અત્યંત શાંત અને રળિયામણા બેન્ફે તો મન મોહી લીધું.

હવે એની વાત પણ મઝાની છે…..કારણ એ જગ્યા પણ એટલી જ મઝાની છે ને!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

August 29, 2019 at 12:47 pm 2 comments

ફિલ્મ રિવ્યુ- મિશન મંગલ

picture of mangal mission

સપના જોવા એ સૌની ફિતરત છે પણ રાત્રે ઊંઘમાં આવતા સપના અને ઊંઘમાંથી જગાડી દે એ સપનામાં આસમાન જમીનનો ફરક હોય છે અને આ આસમાન જમીનનો ફરક એટલે આર. બાલ્કિ લિખિત, જગન શક્તિ દિગ્દર્શિત “મિશન મંગળ”. મનમાં સતત એક જ વિચાર ઘુમરાયા કરે અને એને કોઈપણ રીતે સફળતાથી પાર પાડવાની જીદ એટલે -મિશન મંગળ’. હોમ સાયન્સથી શરૂ થઈને સ્પેસ સાયન્સ સુધીની સફળતાની સફરકથા એટલે મિશન મંગળ..

હા ! સાવ સાચી વાત સમજ્યા છીએ. એક સીધી સાદી  દેખાતી ગૃહિણીધર્મ નિભાવતી નારી એટલી જ સફળતાથી જો મંગળમિશનને સફળતાનો અંજામ આપી શકતી હોય તો સ્ત્રી સશક્તિકરણનું આનાથી વધારે બીજુ દ્રષ્ટાંત હોઈ શકે?

સૌને જાણ છે એમ ભારતનો સૌ પ્રથમ સ્પેસ પ્રોગ્રામ નિષ્ફળ નિવડ્યો હતો અને ભારત સ્પેસ પ્રોગ્રામમાં  લગભગ પાંચ વર્ષ પાછળ ધકેલાઈ ગયું હતું તેમ છતાં હાર માન્યા વગર સ્પેસ ટેક્નૉલૉજિના કોઈપણ એક્સપર્ટના બદલે જુનિયરની સહાયતાથી મંગળ પર યાન મોકલવાનું ભગીરથ કાર્ય રાકેશ ધવન અને તારા શિંદેએ અત્યંત નજીવા કહેવાય એવા ખર્ચે ટુંક સમયમાં  પ્રથમ પ્રયાસે જ સફળતાથી સિદ્ધ કર્યું હતું. કોઈપણ અશક્ય કે અઘરા કામને સફળતાનો અંજામ આપવો એ જ ખરી યશસિદ્ધિ છે ને?

યસ, પ્રોજેક્ટ મેનેજર તારા શિંદેને શિરે આ યશકલગી મુકાય એવા સંપૂર્ણ આયાસોને આ ફિલ્મમાં વિદ્યા બાલને પરદા પર જીવંત કર્યા છે. આ એક એવી નારી છે જે ઘર, વર અને સંસારને સરસ સમજદારીથી સાચવી જાણે છે. સંતાનોના વરણાગીયા અંદાજથી અકળાતા પતિના મિજાજને પણ સાચવીને સંતાનોની સાથે સમજદારીપૂર્વક કામ લે છે. એની પાસે શક્તિ છે, શ્રદ્ધા છે. એનામાં પોતાની આવડત માટે, આદરેલા આયાસ માટે આત્મવિશ્વાસ છે પણ અભિમાન નથી. સાયન્સથી વધીને એક સુપરપાવર છે એ વાસ્તવિકતાને એ સ્વીકારે છે. મિડ્લ ક્લાસ પરિવારની મહિલામાં સેવિંગની ઇનબિલ્ટ પ્રકૃતિ જેવા એની પાસે સાવ નાના નાના ઘરેલુ નુસખા છે જે મંગળયાન મિશનને અંજામ આપવામાં કારગત નિવડે. વિદ્યા બાલન પાસે આ તમામ પાસાને સૂઝપૂર્વક નિભાવવાની તાકાત છે. કોઇપણ જાતના ભાર વગર, આયાસ વગર તારા શિંદેના પાત્રને વિદ્યાએ માફકસર ન્યાય આપ્યો છે.

સૌ જાણે છે એમ માર્સ ઓર્બિટર મિશન (MOM)ની સફળતામાં માસ્ટર કી—ચાવીરૂપ હતી તારા શિંદેની સાથે અન્ય ચાર મહિલાઓ જેમને પરદા પર રજૂ કર્યા છે, સોનાક્ષી સિંહા(ઈકા ગાંધી), તાપસી પન્નુ(ક્રિતિકા અગ્રવાલ), નિત્યા મેનન(વર્ષા પિલ્લઈ), કિર્તિ કુલ્હારી (નેહા સિદ્દિકી)એ. મંગળ મિશનના પ્રોજેક્ટ પર કામ કરતી આ ચારે અભિનેત્રીએ સપોર્ટીંગ રોલને સુંદર રીતે નિભાવ્યો છે.

આ ચારે મહિલાઓએ પોતાની અંગત સમસ્યાઓને અવગણીને પણ આ અવકાશ યાનના પ્રોજેક્ટમાં સંપૂર્ણ સાથ આપ્યો છે. એક સમય એવો આવે છે જ્યારે સૌના જીવનમાં કંઇક પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિ આવીને ઉભી રહે છે ત્યારે તારા શિંદે અણનમ યોધ્ધાની જેમ ફરી એકવાર સૌને ઝઝૂમી લેવાની પ્રેરણા આપે છે અને લો તૈયાર છે MOM ટીમ મિશન મંગળનું મંગળ કાર્ય આગળ ધપાવવા.

સામાન્ય રીતે એવું બનતું હોય કે સત્ય ઘટના આધારિત ફિલ્મ બનાવવામાં જો સાતત્યની સાથે સર્જનાત્મકતાનો સમન્વય ન જળવાય તો ફિલ્મ ફ્લોપ જવાની શક્યતા વધી જાય. જો માત્ર એમાં રહેલા સત્યને જ પકડી રાખીને આગળ વધવામાં આવે તો એ દસ્તાવેજી ચિત્ર બની જાય. એમાં જો મનોરંજનનો મસાલો ઉમેરવામાં આવે તો મૂળ વાતને પુરેપુરો ન્યાય આપવામાં ચૂક રહી જાય. એ જરા અઘરા લાગતા કામને દિગ્દર્શક જગન શક્તિ અને ક્રિયેટિવ પ્રોડ્યુસર આર. બાલ્કિએ ખુબ સુંદર રીતે નિભાવ્યું છે. બંને બાજુ ટેકવેલી લાકડાની ઘોડીની વચ્ચે બાંધેલા દોરડા પર બેલેન્સ જાળવી ચાલવું કેવું કપરું છે એ તો ચાલનારની સાથે જોનારને પણ ખબર જ હોય છે. મંગળ મિશન ફિલ્મમાં સત્ય ઘટનાની ઉપર હળવા મનોરંજનના વાઘા પહેરવામાં બંને સફળ રહ્યા છે.

સ્પેસ શટલ માટે સાડા ચારસો કરોડ જેવી સાવ મામૂલી લાગતી કિંમતે કામ પાર પાડવું એ પણ એક સાહસ જ હતું. એકવારની નિષ્ફળતા પછી ફરી આ જોખમ લેવાનો નિર્ણય એ ટીમ માટે કેટલો પ્રેશરવાળો રહ્યો હશે એ સમજી- અનુભવી શકાય છે પણ એ પ્રેશરની સાથે કેટલીક હળવી લાગતી પળોએ તો ફિલ્મને માણવા લાયક બનવવા ઈંધણનું કામ કર્યું છે.

આ અશક્ય લાગતા કામને અંજામ આપવામાં પાંચ મહિલાઓની સાથે ત્રણ એવા એન્જિનીયરો પણ છે. જરા તેજ મિજાજના, તડ અને ફડ કરી નાખતા રાકેશ ધવનના પાત્રને અક્ષય કુમારે પુરેપુરી સમજદારીથી નિભાવ્યું છે. સામાન્ય રીતે એવું બનતું હોય કે પ્રોજેક્ટની સફળતા કે નિષ્ફળતાની જવાબદારી આખી ટીમની હોય પરંતુ શાણો ટીમ લીડર એ છે કે નિષ્ફળતાની જવાબદારી પોતાના શિરે લે અને સફળતામાં ટીમના અન્ય સભ્યોને આગળ કરે. રોહિણી ઉપગ્રહને અંતરીક્ષમાં તરતો મુકવાના પ્રોજેક્ટમાં ૧૯૭૯માં ઇસરોને મળેલી નિષ્ફળતા અને ૧૯૮૨માં એ જ પ્રોજેક્ટને મળેલી સફળતામાં ઇસરોના ચેરમેન શ્રી સતિષ ધવને અપનાવેલા અભિગમને અહીં સરસ રીતે વણી લેવામાં આવ્યો છે. ભલે રાકેશ ધવન ( અક્ષય કુમાર) તેજ મિજાજ ધરાવે છે પણ સાથી કર્મચારીઓ સાથેનું એનું સહ્રદયી અને સમજદારીપૂર્વકનું વલણ જ એની ટીમની એકતાનો પાયો બની રહે છે. એનામાં પ્રોજેક્ટ મેનેજર તારા શિંદેના ઘરેલુ નુસખા અપનાવવા જેટલી મનની મોકળાશ પણ છે અને પ્રોજેક્ટને ધક્કે ચઢાવતા નાસાના એન્જિનીયર રૂપર્ટ( દિલીપ તાહિલ)ને ધાર્યા કામમાં આડે આવતા રોકવાની મક્કમતા પણ છે.

આધેડ વયે પહોંચેલા શારીરિક અને માનસિક રીતે થાકેલા અનંત આયંગર ( એચ.જી.દત્તાત્રેય) અને માંગલિક એવા પરમેશ્વર નાયડુના (શર્મન જોષી)ની પણ અંગત સમસ્યાઓ તો છે જ પણ એને કોરાણે મુકીને કામે લાગતા આ આધેડ અને યુવાન કલાકારોને જોવાની પણ એક મઝા છે.

સ્પેસ સાયન્સ આમ તો સૌને રસ પડે એવો વિષય છે અને એમાંય ટેક્નૉલોજીમાં વિશ્વના મહારથીઓ જેવા અન્ય દેશને પાછળ મુકીને મળેલી ભારતની સફળતામાં તો સૌને રાજીપો હોય જ ને?

હા, મંગળ પર યાન મોકલવાની ટુંકી સમય અવધિમાં ઉતાવળે પતાવવાના કામની જેમ અહીં પણ ક્યાંક થોડી ઝડપની અસર વર્તાય છે ખરી. ક્યાંક ફિલ્મી જ્ઞાન અને અવકાશ વિજ્ઞાનને અધ્ધર તાલે મેળવી દીધાનો અણસાર પણ વર્તાય છે તેમ છતાં સામે વહેણમાં તરીને આગળ આવવાની સૌની ધગશ પણ  પ્રેક્ષકને સ્પર્શી જાય છે.

સારાંશ એ કે ‘મિશન મંગળ’ બહુ મઝાની ફિલ્મ છે. અહીં હીરો હીરોઈન વચ્ચે રોમાન્સ નથી અને તેમ છતાં રાકેશ ધવન અને તારા શિંદે વચ્ચેની હાર્મની પણ રોમાંચથી જરાય ઓછી નથી. ટાઇટ સિચ્યુએશન વચ્ચે હળવાશના લસરકા, સુંદર લેખન, નિર્દેશન અને અભિનય માણવા જેવી આ ફિલ્મને રાષ્ટ્રીય અને પારિવારિક એમ બંનેની કક્ષામાં મુકી શકાય એમ છે.

 

કલાકારોઃ અક્ષયકુમાર, વિદ્યા બાલન, શરમન જોશી, તાપસી પન્નૂ, કીર્તિ કુલ્હારી, નિત્યા મેનન, સોનાક્ષી સિંહા, એચ.જી દત્તાત્રેય, વિક્રમ ગોખલે, દિલીપ તાહિલ

ડાયરેક્ટરઃ જગન શક્તિ

પ્રોડ્યુસરઃ ફોક્સ સ્ટાર સ્ટુડિયો

સંગીતઃ તનિશ્ક બાગચી, અમિત ત્રિવેદી

 

 

August 28, 2019 at 11:11 am 3 comments

૪૫ -કવિતા શબ્દોની સરિતા- રાજુલ કૌશિક

હાથી ઘોડા પાલખી જય કનૈયાલાલકી….

નંદ ઘેર આનંદ ભયો જય કનૈયાલાલકી

આખાય વાતાવરણને ભરી દે એવો નાદ ગૂંજ્યો અને ચારેકોર ઉલ્લાસનું મોજું સૌને ઘેરી વળ્યું….આ તો વિશ્વભરના લાડીલા કૃષ્ણના જન્મનો સમય..સૌને પોતાના ઘરમાં પારણું બંધાયું હોય એટલો ઉમંગ હતો. નાના-મોટા સૌ સ્નેહથી સજીને આવ્યા હતા..મોરપીચ્છમાં હોય એટલા રંગોથી જાણે આખાય મંદિરનું પરિસર પણ રંગીન બની ગયું. આ કૃષ્ણ એક એવા લાડીલા ભગવાન છે જેમના તમામ સ્વરૂપો પૂજાય છે અને એમાંય આ તો બાલસ્વરૂપ, એને તો અદકેરા લાડ જ હોય ને? ફૂલોના પારણામાં બિરાજેલા લાલજીનું પારણું ઝૂલાવવા તો સૌ અધિરા….કોણ એનો લ્હાવો પહેલા લે એવી જાણે હોડ લાગી પણ આ આખાય સમુહમાં એક એવી વ્યક્તિ જોઇ જે એકદમ અલગ તરી આવતી હતી. સાદા પણ સુરૂચિપૂર્ણ વસ્ત્રોમાં એ મહિલાને આ આખા માહોલથી કોઇ જ લેવાદેવા ન હોય એમ એક બાજુ હાથમાં માળા લઈને બેઠી હતી. એમને ન તો આ ઉલ્લાસના ઉછાળામાં ભળવાની ઉત્સુકતા હતી કે ન તો પારણું ઝૂલાવવાની ઉતાવળ હતી…

એમના ચહેરા પરની સૌમ્યતા, શાંતિએ મારું ધ્યાન એમની તરફ ખેંચ્યુ અને ક્યાંય સુધી એમની પર ટકી રહ્યું. આવા ઉમંગભર્યા માહોલમાં આટલી હદે કોઈ અલિપ્ત રહી શકે ખરું? નજરમાં હતી તો માત્ર કૄષ્ણ તરફની તન્મયતા. લાલજીને લાડ લડાવવાના બદલે હાથમાં ફરતી માળાના એક એક મણકાની સાથે બાળ ગોપાળ સાથે મમત્વ સંધાતુ હોય એવો ભાવ હતો.

કૃષ્ણ તો સદીઓથી પૂજાતા આવ્યા છે. એમના દરેક સ્વરૂપ– વાસુદેવનો વંશ, યશોદાનો લાલો, રાધા અને ગોપીઓ સંગની રાસલીલા, એમની મિત્રતા, એક રાજકારણી તરીકેનો અહોભાવ આજ સુધી ઓસર્યો નથી. કૃષ્ણ વિશે આજ સુધી ઘણું બધુ કહેવાયું છે, કહેવાતું રહેશે. આજ સુધી ઘણું સાંભળ્યું છે અને તેમ છતાં આ ક્ષણે પણ એમના વિશેની વાતો  સાંભળવા, વાંચવા- જાણવા અને સમજવાની આતુરતા અકબંધ રહી છે.

પણ તે ક્ષણે કોણ જાણે પેલા બહેનને જોઈને મનમાં કંઇક જુદો જ વિચાર આવ્યો. આજ સુધી મોટાભાગે કૃષ્ણને- કૃષ્ણ વાસુદેવ, નંદલાલ, જશોદાના જાયા તરીકે જાણ્યા છે પણ જેણે નવ નવ મહિના કોખમાં ગર્ભ ધારણ કર્યો, પ્રસુતિની વેદના ય ભોગવી હશે અને એ પછી ય એક ક્ષણ માતૃત્વને માણવાનો મોકો ન મળ્યો એવા દેવકી, દેવકીના માતૃત્વના ત્યાગનો મહિમા કેમ આજ સુધી અજાણ્યો રહ્યો?

રામની સાથે સીતાએ વનવાસ વેઠ્યાની વાતો ઘણી થઈ પણ મહેલમાં રહીને પણ વિયોગની વેદના સહી એવી ઉર્મિલાની વ્યથાનું શું?

કૃષ્ણનો જન્મ અને જીવન જેને આભારી છે એવી દેવકીની તો વળી સાત સાત સંતાનનો બલિ આપ્યા પછી ય ગોદ તો ખાલી જ ને? કૃષ્ણના જન્મ પહેલાં જ કંસ માટે ભાવિ નિશ્ચિત થઈ ગયું હતું કે દેવકીનું આઠમું સંતાન કંસના મૃત્યુનું નિમિત્ત બનશે. દેવકી અને કંસ તો ભાઈ-બહેન. બહેન માટે તો કેવું ય અદકેરું વ્હાલ ભાઈના મનમાં હોય પણ મોતની ભીતિએ ભાન ભૂલેલા કંસે તો બહેનને સાવ સંતાનવિહોણી કરી દીધી. કારાવાસનો સંસાર અને સંતાનોની હત્યાએ દેવકી પર  કેવી ય વિતી હશે?

કૃષ્ણના બાળપણ સાથે જોડાયેલી જશોદાની મમતા તો સૌએ જાણી. યશોદામૈયાએ અદભૂત લાડ લડાવ્યા. પાલક માતા તરીકે જો ક્યારેય કોઈની સરખામણી કરવાની આવે તો સૌથી પ્રથમ યશોદાનું નામ લેવાય. એમના લાલનપાલનની ય ઘણી ગાથાઓ ગવાઈ ત્યારે ય દેવકીની વ્યથા તો સાવ વિસરાઈ જ ગઈ ને? જે કનૈયાના નટખટ બાળપણની વાતો અઢળક કહેવાઈ અને ભવિષ્યમાં પણ કહેવાતી રહેશે એ બાળપણ દેવકીના નસીબમાં ક્યાં? જન્મ આપીને ય જતન કરવાની તક ન રહી એવી દેવકીની કૃષ્ણને જોવાની ઝંખના કેવી હશે? માતા માટે સૌથી અમૂલ્ય સમય હોય પોતાના સંતાનના બાળપણનો. એને પા પા પગલી માંડતા જોવાનો. એ સમય પણ દેવકીના નસીબમાંથી છીનવાઈ ગયો હોય ત્યારે એની વ્યથા ચરમ સીમાએ પહોંચી નહીં હોય? યશોદાએ જે બાળ ગોપાળના મુખમાં બ્રહ્માંડના દર્શન કીધા એ બાળકનું મુખ જોવા દેવકી કેવા તરસ્યા હશે ? જગતભરની માતા ઇચ્છે કે પોતાનું બાળક કૃષ્ણ જેવું બને એવા કૃષ્ણની માતા- જન્મદાત્રીને તો એના પુત્રને જોવા-મળવા સુધીની ક્ષણો તો યુગ જેટલી લાંબી લાગી હશે ને?

કોણ જાણે પેલી સાવ અજાણી મહિલાનું એક ટકે લાલાની સામે જોયા કરવું અને મને દેવકીનું યાદ આવવું એક સાથે બન્યું અને મારા મનમાં થોડા સમય પહેલાં વાંચેલી એક રચના ઝબકી ગઈ.

શ્રાવણ આવે ને મુને મૂંઝારો થાય.
છાતીમાં ધગધગતી કેવી એ લ્હાય?
કાયા તો ઝીલે લઈ ભીતર સંગ્રામ,
વદપક્ષની રાતે મુજ હૈયું વ્હેરાય.
લમણે તો લાખ તોપમારો ઝીંકાય, હાય… શ્રાવણ આવે ને મુને મૂંઝારો થાય…..

સાત સાત નવજાત હોમીને સેવ્યો,
નવ નવ મહિના મેં ઉદરમાં પોષ્યો.
જન્મીને જ જવાને આવ્યો જ શાને?
કંસડાનો કેર ત્યારે કાપ્યો ન કા’ને?
ગોવર્ધનધારી કેમ બિચારો થાય? હાય … શ્રાવણ આવે ને મુને મૂંઝારો થાય…..

રાધા સંગ શ્યામ ને યશોદાનો લાલ,વાહ!
જગ તો ના જાણે ઝાઝુ,દેવકીને આજ.
વાંક વિણ,વેર વિણ,પીધા મેં વખ,
ને તોયે થાઉં રાજી,જોઇ યશોદાનું સુખ.
આઠમની રાતે જીવે ચૂંથારો થાય,
કેમે ખમાય? બહુ પીડા અમળાય..હાય… શ્રાવણ આવે ને મુને મૂંઝારો થાય

કાવ્ય રચના- દેવિકા ધ્રુવ

August 26, 2019 at 11:21 am

કૅનેડિયન રૉકી માઉન્ટેનની અદ્‌ભુત સફર-( ૨૦ ઑગસ્ટ નવગુજરાત સમય- ફેમિનામાં પ્રસિદ્ધ લેખ )

કૅનેડિયન રૉકી માઉન્ટેનની અદ્‌ભુત સફર

તળપદી ભાષામાં એવું કહેવાય છે કે પહાડ, પાણી અને પથરા બધે સરખા પણ ના, સાવ એવું ય નથી હોતું અને એટલે જ તો કુદરતની સામે આપોઆપ માનથી મસ્તક નમી જાય છે ને?

આજે વાત કરવી છે Journey through the Clouds તરીકે ઓળખાતી કૅનેડિયન રૉકી માઉન્ટેનિઅર ટ્રેન અને ડ્રાઇવ થ્રુ ટુરની. કૅનેડિયન રૉકી માઉન્ટેનિઅર રેન્જમાં જે પહાડો, પથરા અને પાણી જોયા છે એમાં ય અનેરી વિવિધતા છે. પત્થરીલા, સિમેન્ટના, માટીના સલ્ફરના તો દૂર નજરે પડતા બર્ફીલા પહાડો પણ દરેક જગ્યાએ જુદા જ લાગે. એવી જ રીતે નદી કે લેકના પાણીમાં પણ મટોડો રંગ, લીલાશ પડતો રંગ, ફીણફીણ થતું , આછું ભૂરા કે ટર્કોઈશ બ્લૂ રંગનું પાણી જોયું.

કૅનેડાના વૅનકુંવરથી શરૂ થતી કૅનેડિયન રૉકી માઉન્ટેનિઅર ટ્રેનમાં નિર્ધારિત લક્ષ્યની અને નિશ્ચિત દિવસોની એટલે કે બે દિવસથી માંડીને ૧૪ દિવસ સુધીની ટુર લઈ શકાય છે. વૅનકુંવરથી કેમલૂપ્સ, જેસ્પર, બૅન્ફ, લેક લ્યુઇસ, કેલગરી એમ કોઈપણ નિર્ધારિત લક્ષ્ય સુધી જતી આ ટ્રેન એટલે જાણે પેલેસ ઑન વ્હિલ જોઈ લો. આ ટુર લેનાર પ્રવાસી તો જાણે એકદમ મોંઘેરા-માનવંતા મહેમાન. વૅનકુંવરના સ્ટેશને જયાંથી ટ્રેન ઉપડે ત્યાં વિશાળ ખંડમાં પેસેન્જર એકઠા થાય ત્યારે એમના માનમાં એક તરફ પિયાનોવાદક પિયાનો પર હળવા સૂર રેલાવતા હોય. ટ્રેનમાં બૉર્ડ થઈએ એ પહેલા  કૅનેડિયન રૉકી માઉન્ટેનિઅર ટ્રેનનો સ્ટાફ ઍન્ટરન્સ પાસે કતારમાં બાઅદબ ઊભો રહી જાય અને સ્કૉટિશ પહેરવેશમાં સજ્જ બૅગપાઇપર એના પગના તાલ સાથે બૅગપાઇપ વગાડવાનું શરૂ કરે. ટ્રેનમાં બૉર્ડિંગ સમયે પેસેન્જર માટે લાલ જાજમ બિછાવી હોય એના પર ચાલીને સૌ ટ્રેનમાં પોતાનું સ્થાન લે ત્યારબાદ ટ્રેન ઉપડે ત્યારે ફરી એ જ સ્ટાફ અને એ બૅગપાઇપર પ્લૅટફોર્મ પર કતારમાં ઊભા રહીને વિદાય આપે. ટ્રેનની આખી સફર દરમ્યાન ખાવા-પીવાની તકેદારી પણ પુરેપુરી લેવાય. બ્રિટિશર હકૂમતની વણભૂંસાયેલી છાપ અહીં ક્યાંક તો દેખાય જ છે. દર વર્ષે આશરે ૯૫,૦૦૦ લોકો આ ટ્રેનની સફર માણે છે. આ ટ્રેનની સફર ખરેખર અત્યંત આરામદાયી અને મઝાની છે.

અમે વૅનકુંવરથી કેમલૂપ્સ અને કેમલૂપ્સથી જેસ્પર સુધીની બે દિવસની ટુર લીધી હતી.

વૅનકુંવરના સ્ટેશનથી ધીમી રફતારે ચાલતી ટ્રેનની શરૂઆતની સફરમાં તો વૅંનકુંવરની ન જોયેલી ઇન્ડસ્ટ્રી વિશે ઓળખ થઈ. વૅનકુંવરના સ્ક્રેપયાર્ડમાં સાઈકલો, ગાડીઓ, ટ્રકોને સ્ક્રેપ કરીને લોખંડમાં ફેરવવામાં આવે છે રોજની લગભગ ૭૦૦ ગાડીઓ ઓગાળવાની ક્ષમતા ધરાવતા આ સ્ક્રેપયાર્ડને વટાવીને આગળ વધીએ ત્યાં આવે લાકડાનો ભૂકો કરવાની ફેક્ટરીઓ. વહેરાયેલા લાકડાના ભૂકાની જાણે નાનકડી ટેકરીઓ જ જોઈ લો.

પણ વૅનકુંવર છોડતાં જ સીધા કુદરતના સાનિધ્યમાં પહોંચી ગયા એવી અનુભૂતિ થઈ..  નજર પહોંચે ત્યાં સુધી પ્રકૃતિને મહેર માણી. લીલાછમ ખેતરો, આપણી સાથે જ સતત વહેતા આછા -ઘેરા ભૂરા, નિલવર્ણા પાણી ભરેલા લેક તો ક્યાંક માટી ભળી હોય એવા મટોડી રંગના લેક, સૂર્યના તડકામાં વધુ રૂપાળા લાગતા પહાડો અને એની ઉપર અડાબીડ ઊગી નિકળેલા ઊંચ ઊંચા વૃક્ષો,  ક્યાંક ઘેરી ગુલાબી તો ક્યાંક આછી જાંબલી ઝાંય પકડેલા વૃક્ષો, જોતા જ મન તરબતર થઈ જાય. ક્યારેક એકદમ ખુલ્લુ આકાશ તો ક્યારેક આકાશમાંથી અચાનક ઉતરી આવતું ઘેરા રાખોડી રંગનું ધુમ્મસ અને એનાથી શ્યામવર્ણા થઈ ગયેલા પહાડો, વળી ક્યાંક પહાડોમાંથી ઉમટી આવતું ધુમ્મસ. જો એક ક્ષણ માટે પણ નજર હટાવી તો કંઇક ચૂક્યાનો વસવસો રહી જાય એવી વિવિધતા માણી.

ટ્રેન કેમલૂપ્સ પહોંચે ત્યાં સુધી  ત્યારે લગભગ સાંજની શરૂઆત હોય અને અહીં સૂર્યાસ્ત રાત્રે ૯ વાગે થાય અને એ પછી પણ ઉજાસ તો હોય જ એટલે કેમલૂપ્સમાં જો ફરવું હોય તો ફરવાનો સમય તો મળી જ રહે. અહીં વાતાવરણમાં પલટો આવતા જરાય વાર લાગતી જ નથી. હજુ તો ટ્રેનમાંથી ઉતર્યા ત્યારે જાણે કેમલૂપ્સ પર વાદળોએ છત્રી ના ધરી દીધી હોય એમ સીધો સ્પર્શતો તડકો તો જાણે ક્યાંય ખોવાઈ ગયો  દૂર દેખાતા બર્ફીલા પહાડો પરથી ચળાઈને આવતા ઠંડા પવને શહેરમાંથી હિલ સ્ટેશને આવી ગયાની ખાતરી કરાવી દીધી. સ્ટેશને ઉતરીએ ત્યાં કૅનેડિયન રૉકી માઉન્ટેનિઅર ટ્રેનના કૉચ તૈયાર જ હોય જે તમને હોટલ પર લઈ જાય.

બ્રિટિશ કોલંબિયાનું થોમ્પસન નદી અને કેમલૂપ્સ લેક પર વસેલું આ એક કૅનેડિયન શહેર છે જ્યાં મોટાભાગે રીંછ અને બિલાડીની જાતના વિકરાળ દેખાતા કૂગર નામે ઓળખાતા જંગલી પ્રાણીઓ જોવા મળી જાય. કેમલૂપ્સ આવતા પ્રવાસીઓ બ્રિટિશ કોલંબિયા વાઇલ્ડલાઈફ પાર્ક, હેરિટેજ રેલ્વે, વાઈન ટ્રેઇલ અને મ્યુઝીયમની મુલાકાત તો લે છે જ પણ સાહસિકો માટે ટ્રી ટોપ ઝિપ લાઈનનું આકર્ષણ અહીં સૌથી મોટું છે. નસીબ અજમાવવાવાળા માટે અહીં કસિનો પણ છે. નાનકડા દેખાતા કેમલૂપ્સમાં રૉયલ ઇનલેન્ડ હોસ્પિટલ પણ છે.

બીજા દિવસે જાસ્પર રવાના થતી ટ્રેન સુધી પહોંચવા માટે કૅનેડિયન રૉકી માઉન્ટેનિઅર ટ્રેનના કૉચ તૈયાર હતા. સ્ટેશન સુધી પહોંચતા કેમલૂપ્સની સવાર જોઈ. ગામ હજુ તો આળસ મરડીને ઊઠે એ પહેલાંની નિરવ શાંતિથી જાણે પરમ તત્વ સાથે તાંતણો જોડાયો હોય એવો અનુભવ થયો.

Fraser_joins_Thompson_River_at_Lytton

કેમલૂપ્સનો અર્થ થાય છે જ્યાં નદીઓ મળે છે. મઝાની વાત એ છે કે અહીં ઉત્તર અને દક્ષિણથી આવતી થોમ્પસન નદીનો સંગમ છે અને બંને તરફથી વહેતી નદીના પાણીનો રંગ એકમેકથી તદ્દ્ન અલગ છે.  ઉત્તર તરફથી વહેતી નદીનું પાણી  વસંતથી માંડીને પાનખર સુધી ઠંડુ રહે છે અને પાણીનો શેડ ગ્રે  છે જ્યારે દક્ષિણ તરફથી વહેતી થોમ્પસનનું પાણી  ગરમ રહે છે  અને આ નદીનું પાણી લીલાશ પડતા વાદળી રંગનું મિશ્રણ છે. થોમ્પસન નદીમાં વિપુલ પ્રમાણમાં પેસિફિક સાલ્મન ઉપરાંત કોહો, સૉકી, પિંક અને ચિનૂક સાલ્મનની જાત જોવા મળે છે. કેમલૂપ્સના પર્વતિય જંગલોમાં રકૂન નામે ઓળખાતા નિશાચર રીંછ, કાયૉટી- ઘાસના જંગલોના વરુ, બિલાડીની જાતનું કૂગર, માર્મટ નામે જાણીતા ખિસકોલી જેવા પ્રાણીઓ, ગ્રે વુલ્ફ, હરણાંની વસ્તી ય ખરી.

કેમલૂપ્સમાં છેલ્લા થોડા વર્ષોથી સ્થાનિક પ્રતિભાઓને આગળ લાવવા ઉજવણીઓ યોજાય છે.

કેમલૂપ્સથી જેસ્પર જતા ટ્રેનની સફરમાં પણ એવા જ પહાડો, પહાડો વચ્ચેની કોતરો અને એ કોતરોમાંથી ફૂટી નિકળતા  ધોધ, એમાંથી વહેતા પાણીના વહેણ, એ વહેણમાંથી વિસ્તરીને બનતી નદી- લેક જોયા પણ દરેક સમય અને સ્થળે એમાંથી નવું જ દ્રશ્ય સર્જાતું હોય. કોઈનાય માટે સુહાની સફર ન બને તો જ નવાઈ.

અહીં આજના અદ્યતન ટેક્નૉલોજી યુગમાં રસ્તે જતાં સમાંતરે ટેલિફોનના દોરડા જોયા. અજાયબી તો લાગે જ ને ? પણ ખરેખર તો એ ટેલિગ્રાફના પૉલ હતા. કેમલૂપ્સમાં આજે પણ ટેલિગ્રાફ બિલ્ડિંગ છે. આવા અંતરિયાળ વિસ્તારમાં પણ ટેલિગ્રાફી પૉલ જોઈને થયું માનવી પોતાની હાજરી કોઈપણ સ્થળે નોંધાવી શકે છે. એ હાજરી ક્યારેક સર્જનાત્મક પણ હોય તો ક્યારેક વિનાશ સ્વરૂપે પણ વેરાઈ જાય. ટ્રેનમાં પસાર થતા વચ્ચેના વિસ્તારમાં આ પહાડો પરના લીલાછમ દેખાતા વૃક્ષોના બદલે બળીને ઠુંઠા થઈ ગયેલા અનેક વૃક્ષો જોયા. કોઈ એક વ્યક્તિની બેદરકારીના લીધે એની બુઝાયા વગર ફેંકી દીધેલી સિગારેટના લીધે વેરાયેલી તારાજી જોઈને શું વિચાર આવે? વિકસતા જેટલા વર્ષો લાગ્યા હશે એવા અડીખમ વૃક્ષોને ઘડીના છઠ્ઠા ભાગમાં હતા ન હતા કરી નાખવાની તાકાત એક ચિનગારીમાં ય છે.

મધ્યમ ગતિએ દોડતી ટ્રેન જ્યારે ૪,૦૦૦ ફીટ ઊંચાઈએ આવેલા જાસ્પર પહોંચી ત્યારે સાંજની શરૂઆત હતી. અહીંની તો સાંજ પણ સલૂણી. એક દિવસ પહેલાં જે ખુલ્લુ ઉજાસી આકાશ હતું ત્યાં હળવા વરસાદની ફરફર શરૂ થઈ ગઈ હતી. આછા વાદળછાયા આકાશમાં ક્યાંક સૂર્યના કિરણો સ્પર્શતા ત્યાં એ બર્ફીલા પહાડો  સોનેરી આભા ધારણ કરી લેતા. સોનેરી ગુંબજની જેમ ચમકતા પહાડો અને કૈલાસ પર ઉગતા સૂર્યની લાલિમામાં તો જાણે ક્યાંય ફરક જ નથી.

લગભગ ૧૧,૦૦૦ સ્ક્વેર કિલોમીટર સુધી પથરાયેલો આ જાસ્પર નેશનલ પાર્ક કૅનેડિયન રોકીનો સૌથી વિશાળ પાર્ક છે. જાસ્પર હૉસના નામ પરથી ઓળખાતા જાસ્પરને અહીંના પર્વતો, હિમનદીઓ, તળાવો, ધોધ, ખીણ, ચૂનાના પત્થરો, અહીંની ધરતીના સ્તરોમાંથી મળેલા વનસ્પતિ કે પ્રાણીઓના અવશેષોના લીધે યુનેસ્કૉ વર્લ્ડ હેરિટેજની સાઇટનો ખિતાબ મળ્યો છે.

best-photography-locations-in-jasper-national-park-pyramid-lake-island

જાસ્પરની દક્ષિણે આવેલું મલાઈન લેક એના નીલવર્ણા પાણી, આસપાસના પહાડો, એની વચ્ચે દેખાતા કોતરો અને ગ્લૅસિયરના લીધેના લીધે વધુ રળિયામણું દેખાય છે. આ અદભૂત સમન્વવય ફોટોગ્રાફીની દ્રષ્ટીએ પણ ઉત્તમ છે. મલાઈન લેકની ક્રુઝ ઉપરાંત, વૉટર રાફ્ટિંગ, હાઈકિંગના શોખીનો માટે પણ જાસ્પર નેશનલ પાર્ક મસ્ટ વિઝિટના લિસ્ટમાં અગ્રીમ સ્થાને છે.

અહીંના પહાડોમાં કે જંગલોમાં મેમલિઅન જાતીના પ્રાણીઓ, કૅરિબૂ નામે ઓળખાતું રેન્ડિયર, મૂઝ, સફેદ પૂંછડી ધરાવતું હરણ જાતિનું પ્રાણી, લિંક્સ (બિલાડીની જાતનું તીણી નજરવાળું પ્રાણી, નોળિયાના વર્ગનું મિંક, ગ્રિઝલી બેર અને રૅપ્ટર, ગોલ્ડન ઈગલ, ઘુવડ, ગ્રાઉસ,બહેમિઅન વૅક્સવિંગ જેવા પક્ષીઓની ભરપૂર વસ્તી છે.

જાસ્પરના નાનકડા ડાઉનટાઉનમાં ફરીએ તો પણ ચારેકોર ધવલ શિખરોથી ઢંકાયેલા પર્વતો તો નજરે પડે જ. જાસ્પરની સવાર પણ સુંદર. જૂન , જુલાઈ કે ઑગસ્ટમાં થોડું ગરમ રહેતું જાસ્પર શિયાળામાં તો માઇનસ ત્રીસ સેલ્સિયસ પર ઉતરી જાય છે. જો કે ઉનાળાની સીઝનમાં પણ ક્યારે મોસમ બદલાય એની કોઈ ખતરી નથી એટલે ત્યારે પણ સાથે હળવું સ્વેટર અને વેધર જૅકેટ સાથે રાખવું હિતાવહ તો ખરું જ.

હવે જાસ્પરથી અમારી સફર બાય રૉડ શરૂ થવાની હતી અને કોને ખબર કેવા અને કેટલાય ચકિત કરી દે એવી અદભૂત પ્રકૃતિ અમારી રાહ જોતી હતી.

Jasper-itineraries-topbanners_870x290

હવે એની વાત……

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

August 20, 2019 at 3:53 pm 2 comments

કુદરત અને માનવસર્જિત સૌંદર્યથી શોભતું શહેર: પોર્ટલેન્ડ -નવગુજરાત સમય (Let’s Travel)

સમય ઉનાળાનો હોય એટલે પોર્ટલેન્ડમાં સૂર્યોદય સમય સવારે સાડા પાંચનો અને સૂર્યાસ્ત હોય રાત્રે ૯ -૩૦નો એટલે લગભગ સોળ કલાકનો સમય આપણી પાસે હોય

અમેરિકા એક એવો વિશાળ દેશ છે જેના કોઈપણ બે છેડા અર્થાત પૂર્વથી પશ્ચિમ કે ઉત્તરથી દક્ષિણ સુધીનું અંતર પણ એક ખંડથી બીજા ખંડ જેટલું હોય. એવા જ બે છેડા એટલે કે ઉત્તરપૂર્વના બોસ્ટનથી ઉત્તરપશ્ચિમના પોર્ટલેન્ડની સફર એટલે લગભગ ૩,૦૮૭ માઈલનું અંતર. બન્નેના સમયમાં પણ ત્રણ કલાકનો ફરક.

આજે વાત કરવી છે આ કોલંબિયા અને વિલેમેટ નદીના સંગમ પર વિસ્તરેલા ઓરેગોન સ્ટેટના સૌથી મોટા શહેર પોર્ટલેન્ડની. સમય ઉનાળાનો હોય એટલે પોર્ટલેન્ડમાં સૂર્યોદય સમય સવારે સાડા પાંચનો અને સૂર્યાસ્ત હોય રાત્રે ૯ -૩૦નો એટલે લગભગ સોળ કલાકનો સમય આપણી પાસે હોય. અમે પોર્ટલેન્ડ ઉતર્યા ત્યારે તો સવારનો સમય બપોર તરફ આગળ વધી રહ્યો હતો. આ સોળ કલાકના દિવસમાં કેટલા સ્થળોએ મુલાકાત લેવી છે એ તો પહેલેથી નિશ્ચિત કરવું જ પડે. એ નિર્ધારિત પ્લાન મુજબ અમે સૌથી પહેલા પહોંચ્યા અહીંના જૅપનીઝ અને લેન સુ ચાઈનીઝ ગાર્ડનની મુલાકાતે.

બગીચાઓનું શહેર

 

AA_Parks_JapaneseGarden_14_courtesy_JapaneseGarden_DavidMCobb1-652x521
લુપ્ત જ્વાળામુખીની ટોચ પર આ શહેર વસેલું છે અને એટલે જ કદાચ આ શહેરની માટીમાં બાગોમાં ખીલેલા ફૂલોને જાળવવાની પ્રાકૃતિક ક્ષમતા હશે. આ વાતની પ્રતીતિ અમને થઈ ૧૨ એકરમાં ફેલાયેલા આ જૅપનીઝ ગાર્ડનને જોઈને. ચાલીને જોઈ શકાય એવા આ ગાર્ડનમાં ટી હાઉસ, સર્પાકારે વહેતા નાના-નાના પાણીના વહેણ અને એમાં ખીલેલા કમળના ફૂલો, મન પ્રફુલ્લિત ન થાય તો જ નવાઈ. એવો જ બીજો ગાર્ડન છે લેન સુ ચાઈનીઝ ગાર્ડન. સુઝહૂના ચીની કસબીઓ દ્વારા રચાયેલા ઉપવનમાં ૨,૦૦૦ વર્ષ જૂની ચીનની પરંપરાગત કલા, સ્થાપત્ય, સ્કલ્પચર અને ડિઝાઇનનો સમન્વય જાણે કુદરત સાથે સાધવામાં આવ્યો હોય એવી અનુભૂતિ થઈ. આ માત્ર બગીચો નથી. મુલાકાતીઓ માટે બાંધેલા ચીની શૈલીના વિઝિટિંગ સેન્ટરમાં મુકેલા સુંદર મઝાના રંગોથી સજાવેલા ગ્લાસ પેઇંટિંગ્સ, ચાઈનીઝ કલાકૃતિઓ પણ અહીં જોવા મળી. આખાય ગાર્ડનમાં ફરવાની પગથારની આજુબાજુ ખીલેલા ફૂલો અને નાના નાના કુંડામાં પવનની હળવી થપાટોમાં આમતેમ ડોલતા ફૂલોમાં મહેંક નથી પણ મનને મોહી લે એવી મોહકતા તો ખરી જ. ચીનની વાત કરીએ અને ડ્રેગન ન હોય એવું બને? અહીં ફૂલોની સાથે કુંડમાં તરતા મુકાયેલા નકલી ફૂલોની સાથે રંગબેરંગી ડ્રેગન પણ શોભામાં અભિવૃદ્ધિ કરતાં હતા.આ ઉપરાંત પોર્ટલેન્ડ જાણીતું છે એના ઇન્ટરનેશનલ રૉઝ ટેસ્ટ ગાર્ડનથી. અહીં આશરે ૬૫૦ જાતના ૧૦,૦૦૦થી વધુ ગુલાબોની જાત ઉછેરવામાં આવી છે. એપ્રિલથી ઓક્ટોબરમાં ખીલતા ગુલાબોની મોસમ જૂનમાં પુરબહારમાં હોય છે.

આકર્ષક વૉટરફૉલ્સ

 

Multnomah-Falls-Portland-Oregon-Salty-Canary-copy
પોર્ટલેન્ડ શહેરમાં માનવ સર્જિત આકર્ષણો છે એવાં જ સુંદર કુદરત સર્જિત સ્થળો પણ છે. પોર્ટલેન્ડથી આશરે ૩૦ મિનિટ દૂરીએ મલ્નોમહ વૉટરફૉલ છે. પહાડો પરનો બરફ પીગળે ત્યારે એ પાણીના ધોધનું સ્વરૂપ લે. ૬૧૧ ફૂટ ઊંચાઈથી ખાબકતો આ વૉટરફૉલ શહેરની બહારથી પસાર થતા હાઈવૅ પર જ છે. મૂળ અમેરિકન રહેવાસીની દંતકથા મુજબ આ વૉટરફૉલ એક રાજકુમારીનું હ્રદય જીતવા માટે શોધવામાં આવ્યો હતો. આવો જ એક બીજો ફૉલ છે જેની ઉપર રિવર વૉક બ્રિજ બનાવ્યો છે. ઊંચાઈથી પડતો આ ફૉલ જાણે બે ભાગે વહેંચાઈ ગયો છે. ફૉલની અધવચ્ચે બનાવેલા આ રિવર વૉક બ્રિજ પર ચાલનારને તો જાણે ફૉલ એમની ઉપર જ પડશે એવી અનુભૂતિ જ થતી હશે.

મઝાનું વિસ્ટા હાઉસ

 

vista_house_2005
પોર્ટલેન્ડનો સમગ્ર નજારો જોવો હોય તો વિસ્ટા હાઉસની મુલાકાત લેવી પડે. ઓરેગન રાજ્યના મલ્નોમહ કાઉન્ટિના વિસ્ટા હાઉસ સુધી પહોંચીએ ત્યાં સુધીનો ડ્રાઈવ પણ એટલો જ મનોરમ્ય છે. રસ્તે જતા આવે ચેરી બેરીના ફાર્મ. ઓર્ગેનિક ફૂડના ચાહકોએ છોડ પરથી ઉતારેલી આ તાજી ચેરી, બેરીનો સ્વાદ તો  માણવો જ રહ્યો. હાઈવૅ પરથી પસાર થતા હોઈએ અને ઊંચે નજર પહોંચે ત્યારે ત્યાંથી જ વિસ્ટા હાઉસ તો દેખાય જ છે પણ વિસ્ટા હાઉસ પહોંચીને નીચે વહેતી કોલંબિયા નદી અને દૂર દૂર નજરે પડતું પોર્ટલેન્ડ જોઈએ તો જમીનથી ઊચકાઈને આસમાને પહોંચ્યા હોય એવી અનુભૂતિ થાય. દૂરથી વિસ્ટા હાઉસને જોઈએ તો એમ લાગે કે નાના નાના પત્થરોને એકબીજા સાથે ગોઠવીને આ ઈમારત બનાવી છે. નીચે વહેતી કોલંબિયા નદીથી આશરે ૭૩૩ ફૂટની ઊંચાઈએ આવેલા વિસ્ટા હાઉસ અને એની ય ઉપરની ગેલેરી પર પહોંચો એટલે સમગ્ર પોર્ટલેન્ડને નજરમાં ભરી લઈ શકાય છે.

સમશીતોષ્ણ દરિયાઈ આબોહવા ધરાવતા પોર્ટલેન્ડના શિયાળામાં ઠંડુ અને વાદળછાયું વાતાવરણ રહે છે જ્યારે ઉનાળાના દિવસો સામાન્ય રીતે ઉષ્ણ અને સૂકા એટલે પોર્ટલેન્ડની મુલાકાત માટે સૌથી ઉત્તમ સમય જૂન, જુલાઈ અને ઓગસ્ટ. આ મહિનાઓ દરમ્યાન મોટાભાગે સ્વચ્છ રહેતું આકાશ અને લાંબા દિવસો પ્રવાસીઓને ફરવા માટેનું એકદમ અનુકૂળ વાતાવરણ આપે છે.

ફ્રેંચ સ્થાપત્યનો ઉત્તમ નમૂનો: પિટોક મેન્શન
અહીં જૅપનીઝ અને ચાઈનીઝની જ નહીં પણ ફ્રેંચ શૈલીને ય આવકાર આપવામાં આવ્યો છે. ૧૪થી ૧૬ના સૈકાના પ્રાચીન કળા, સાહિત્ય અને સ્થાપત્ય પણ અહીંના પિટોક મેન્શનમાં જોવા મળશે. લંડનમાં જન્મેલા ઉદ્યોગપતિ અને પબ્લિશર એવા હેન્રી પિટોકે મધ્યયુગથી આધુનિક યુગ તરફની સંક્રાંતિનો, વિક્ટોરિયન અને ફ્રેંચ શૈલીનો સમન્વય કહી શકાય એવા જૅકોબીઅન ( ઇંગલેન્ડના રાજા જેમ્સ પહેલાના રાજ્યનું), એડ્વર્ડિઅન ( સાતમા એડવર્ડના સમય-રાજ્યકાળનું), ટર્કિશ અને ફ્રેંચ આર્કિટેક્ચરથી પિટોક મેન્સન સજાવ્યું છે.

 

શહેર હોવા છતાં પોર્ટલેન્ડ પર પ્રાકૃતિક સૌંદર્યનો પાસ હજુ ટકી રહ્યો છે.

August 13, 2019 at 2:06 pm 4 comments

૪3- કવિતા શબ્દોની સરિતા-

lake moraine

આસપાસ ઘણા બધા લોકો છે પણ ક્યાંય કોલાહલ નથી. એ ટોળા આપણને ક્યાંય અડતા નથી, ક્યાંય નડતા નથી. સૌની વચ્ચે રહીને પણ એમનાથી અલગ રહી શકીએ છીએ. અનેકાંત વચ્ચે પણ એકાંત શું હોઈ શકે એ પણ સમજાઈ જાય છે આ એકાંત પણ ખુબ ગમે એવું છે કારણકે એમાં જરાય એકલતા નથી, શાંતિ હોવા છતાં સૂનકાર નથી. સતત સૌની સાથે હોવા છતાં પણ માત્ર પોતાની જાત સાથે જ છીએ એ અનુભવ કેવો અદ્ભૂત હોઈ શકે?

અહીં જે છે એમાંનું કશું જ આપણું નથી તેમ છતાંય આપણે આ વાતાવરણનો જ એક અંશ છીએ એટલા એની સાથે એકરૂપ થઈ શકીએ છીએ. નજર પહોંચે ત્યાં સુધીની મોકળાશમાં પણ આપણે ભરપૂર થઈ જઈએ છીએ. તરબતર થઈ જઈએ છીએ. અહીં જે છે એમાનું કશું જ સાથે લઈ જઈ શકવાના નથી એવી જાણ છતાં મનથી , ચિત્તથી સમૃદ્ધ બનતા જઈએ છીએ.

માનવજાતે કરેલા વિભાજનો કરતાં અહીં સાવ ભિન્ન રીતે થયેલા વિભાજન છે જેમાંય એકરૂપ થઈને એકમેકને પૂરક બની રહેતી પ્રકૃતિ છે. દૂર દેખાતી આકાશ અને અવની વચ્ચે ખેંચાયેલી પેલી ક્ષિતિજરેખાનો એમને અલગ કરવાના બદલે એકાકાર કરી દે એવો નજારો છે. જમીનથી દીવાલનો કાટખૂણો માપવાનો ઓળંબો તો આપણે બનાવ્યો પણ આ આકાશ અને અવની વચ્ચેનો કાટખૂણો માપવાનો ઓળંબો ક્યાંય જોયો નહીં અને તેમ છતાં આકાશ અને અવનીએ પોતાનું પ્રાકૃતત્વ જાળવી જાણ્યું છે.

દૂર દૂર સુધી દેખાતા બરફાચ્છાદિત ધવલ પર્વતોએ પોતાનામાંના એક હોવા છતાં પોતાની ગોદથી અલગ  અસ્તિત્વ સ્થાપિત કરવા નિકળી પડેલા એ રમતિયાળ ઝરણાઓને પકડી રાખવાના બદલે વહી જવાની મોકળાશ આપી છે. એ વિખૂટા પડી ગયેલા ઝરણાઓને નદી સ્વરૂપે વહી જવું છે તો એનો ય માર્ગ કરી આપ્યો છે અને સરોવર સ્વરૂપે જ રહી જવું છે તો એ ઝરણાંઓના પાણીને એટલી જ સ્થિરતા અને સલામતી ય આપી છે ખરી હોં..  અહીં એકમેકના સંબંધને સાચવાનું સાતત્ય છે પણ બંધન નથી.

સરોવરના નીલવર્ણા પાણીએ પણ આસમાન સાથે એકરૂપતા જાળવી રાખવા એ જ રંગ જ ધારણ કરી રાખ્યો છે અને આકાશ પણ જાણે ઝળૂંબીને એમાં પોતાની સ્વીકૃતિની છાયા જોઈને રાજી રાજી હતું.

ક્યાંક પત્થરીલા પર્વતોને પોતાના સૂકાપણાનો સંતાપ ન રહી જાય એના માટે પેલા ઊંચા ઊંચા વૃક્ષોમાં પોતાની લીલાશથી એને આવરી લેવા છે, છાવરી લેવા છે એવો સંપીલો ભાવ પણ છે.

અહીં ઊંચાઈ પણ છે અને ઊંડાઈ પણ છે. ખુબ સુંદર અને મનોહર છે બંને કારણકે ઊંચાઈને ઊચ્ચતાનો અહં નથી, આડંબર નથી અને નથી ઊંડાઈને પોતાની ગહનતાનો વસવસો કે ઊંચાઈઓથી અલગ હોવાનો, દૂર રહેવાનો અહંગરો.  કોઈનામાં પોતાની સુંદરતા કે મનોહરતાનો ગર્વ પણ નથી બસ છે તો બંનેમાં સૌને સ્પર્શતી આત્મીયતા. અહીં આવનાર સૌ અહીંની આ અફાટ વેરાયેલી કુદરતના એક અંશ છે એવી પ્રસન્ન અનુભૂતિ આપતી ઉદારતા છે.

અહીં કોઇનામાં કોઈનાથી ચઢિયાતા સાબિત થવાની, પોતાની મહત્તા દર્શાવવાની હોડ નથી અને એટલે જ અહીં સૌની ગરિમા સચવાયેલી રહે છે. અહીં ક્યાંકથી ધરતીની સ્થળસીમાથી આગળ વધીને કોઈ એક નવો જ વિસ્તાર શરૂ થવાનો છે એની જાણ હોવા છતાં ધરતીએ તો પોતાની કોઈ સીમાઓ આંકી નથી.

અહીં આવીને આપણા અસ્તિત્વને આ સૌ સાથે અભાનપણે, અજાણપણે એકાકાર કરી દેવાની સભાનતા આપણામાં પણ અનાયાસે આવી ઊગે છે. આપણે પણ આ પ્રકૃતિ સાથે ખીલી ઉઠીએ છીએ. ચિત્તના તમામ કોલાહલો સ્થિર થઈ જાય છે, શમી જાય છે. ધ્યાનસ્થ મુદ્રામાં ઉભેલા શાંત વૃક્ષોની ધ્યાનાવસ્થાની અસર આત્મા સુધી પહોંચે છે. ઊંચાઈને આંબેલા પર્વતો પર ઉઘડતી સવાર સાથે, સૂર્યના કિરણોના ઉજાસથી રેલાતો ચારેકોરનો ઉજાસ આપણી અંદર અજવાસે છે અને એક અનોખી અનુભૂતિ સાથે મન છલોછલ બની જાય છે. જાણે ખુલ્લી કે બંધ આંખે પણ પરમતત્વનો પરિચય થઈ જાય છે અને મનમાં પડઘો ઉઠે છે……

કે મારી ભીતર, મારી અંદર તો એવું અજવાળું, અજવાળું……..
સળવળતી હોય આંખ જેને જોવાને, એ મીંચેલી આંખે ય ભાળું.
અંદર તો એવું અજવાળું, અજવાળું …….

ઊંડે ને ઊંડે ઊતરતાં જઇએ, ને તો ય લાગે કે સાવ અમે તરીએ.
મરજીવા મોતીની મુઠ્ઠી ભરે ને એમ ઝળહળતા શ્વાસ અમે ભરીએ.
પછી આરપાર ઉઘડતાં જાય બધાં દ્વાર, નહીં સાંકળ કે ક્યાં ય નહીં તાળું
અંદર તો એવું અજવાળું……

સૂરજ કે છીપમાં કે આપણમાં આપણે જ ઓતપ્રોત એવાં તો લાગીએ,
ફૂલને સુવાસ જેમ વાગતી હશે ને તેમ આપણને આપણે જ વાગીએ.
આવું જીવવાની એકાદ ક્ષણ જો મળે તો એને જીવનભર પાછી ના વાળું.
અંદર તો એવું અજવાળું.

કાવ્ય પંક્તિ- માધવ રામાનૂજ

August 12, 2019 at 1:44 pm 5 comments

૪૨ -કવિતા શબ્દોની સરિતા

મૈત્રીની મોસમ તો બારેમાસ….આજે બારમાસીના ફૂલ જેવા એક મિત્રની, એવી મૈત્રીની યાદમાં……….

એક વાર્તાલાપ……..

હેલ્લો, ક્યારે
આવ્યા? ખરા છો તમે તો ? આટલા દિવસ થયા
આવ્યાને અને મળવાની વાત તો બાજુમાં એક ફોન પણ કરતા નથી?  જો અમે નહીં સારા તમને યાદ કરીને મળવા આવ્યા?

હવે બીજો વાર્તાલાપ-…..

હેલ્લો… અરે વાહ આવી ગયા?  આજે જ તને
યાદ કરી અને મને ખબર હતી કે જ્યારે આવશે ત્યારે ફોન તો આવશે
જ..

પહેલો  સંવાદ
છે એક સાવ જ વ્યહવારિક રીતે  ક્યારેક  પોતાની ફુરસદે  કે સગવડે મળતા નામ પુરતા
કહેવાતા સ્નેહી સાથેનો અને બીજો વાર્તાલાપ છે એક અત્યંત નિકટના મિત્ર સાથેનો જેની સાથે પણ ફુરસદે જ અને એકમેકની
સગવડે જ મળવાનુ થતુ હોય .

ફરક છે આ બંને વાર્તાલાપના સૂરમાં , બંનેની અભિવ્યક્તિમાં .

કેટલાક લોકો કહેવાતી આત્મિયતાને તમારી પર થોપવાનો પુરેપુરો પ્રયત્ન કરશે અને સામે પક્ષે એવી આત્મિયતાની અપેક્ષા રાખી  જ્યારે મળે ત્યારે ફરિયાદના સૂર સાથે જેટલો
સમય મળ્યો હોય એમાં પણ  કડવાશ
ઘોળશે. જેના લીધે ફરી મળવાની ઇચ્છા જ મરી પરવારે.

જ્યારે એક સંબંધ એવો પણ છે જેમાં અપેક્ષા ઓછી અને વિશ્વાસ વધુ છે અને
એ સૂર છે મૈત્રીનો. અહીં એવુ પણ નથી કે રોજે રોજ મળીને બંને એકબીજાની પળે પળનો
હિસાબ રાખતા હોય. ક્યારેક એવુ પણ બને કે વર્ષમાં બે વાર પણ મળવાનુ ભાગ્યે જ થયુ
હોય પણ
  આ મૈત્રી નામ પુરતી નથી. અહીં
વિશ્વાસની એક બુનિયાદ પર મૈત્રીની ઇમારત છે.

વાત છે
મળ્યા એની મઝા માણો જેવી વિચારસરણી ધરાવતા બે અંગત મિત્રોની . આજે યાદ પણ નથી કે
પ્રત્યેક્ષ્ ક્યારે મળ્યા હતા. કેટલાય વર્ષો પસાર થઈ ગયા રૂબરૂ મળ્યાને. હા, ક્યારેક ફોન પર કે મેઇલ પર ખબરની આપ લે થઈ જાય બસ પણ એથી કરીને કોઇને કોઇના માટે કોઇ ફરિયાદ નથી કે નથી કોઇ અપેક્ષા. જ્યારે મળે ત્યારે ,જે હાલમાં મળે ત્યારે જંગલમાં પણ મંગલ કરી લઈએ છીએ .જ્યારે મળીએ ત્યારે આખે આખો સાગર ઉલેચાઇ જાય એવી રીતે  બંને એકબીજા સામે ઠલવાઇ જઈએ છે અને ફરી  ક્યારે મળીશુ એનો વિચાર કર્યા વગર જ છુટા પડીએ છીએ. કોઇ અપેક્ષા નથી એકમેક માટે અને છતાં ગળાબૂડ
વિશ્વાસ છે કે જ્યારે જરાક હાથ લંબાશે ત્યારે ત્યાં ક્યાંક  એકબીજાની આસપાસ જ મળી રહેશે. અને એ મળવા માટે પણ ફિઝીકલ પ્રેઝન્સની જરૂર નથી.  અહીં વાત થવી એ મળ્યા જેટલુ જ મહ્ત્વનુ છે એવી
ક્યારેય ન થયેલી  સમજૂતી છે. 

મારી ડાયરી તારી પાસે અને તારી ડાયરી મારી પાસે જેવી અંગતતા છે. કહેવાનો મતલબ કદાચ કોઇની સાથે ન વહેંચી શકાય એવી વાતની અહીં આપ-લે થાય તો પણ એ આગળ વધીને બીજે ક્યાંય નહી જાય એવી ખાતરી છે. મૈત્રી એક એવી સેઇફ ડીપોઝીટ વોલ્ટ છે, એવુ લોકર છે જેમાં તારી -મારી અતિ ખાનગી જણસ એ જોઇન્ટ એકાઉન્ટ્ની માફક સચવાયેલી રહેશે એવો વણ લખ્યો કરાર છે.

છેલ્લા ક્યારે મળ્યા કે હવે ક્યારે મળીશુ એનુ કોઇ રજીસ્ટર પણ નથી એકબીજા પાસે . જરૂર પણ નથી એવા કોઇ રજીસ્ટરની કારણકે અહીં હેપ્પી ફ્રેન્ડશીપ ડે વિશ કરવાવાળી ફોર્માલિટી નથી પણ જ્યારે મળ્યા ત્યારે ફ્રેન્ડશીપની હેપ્પીનેસ ફીલ કરવાની માનસિકતા છે બંનેમાં .  ક્યારેક નક્કી કરીને પણ ન મળી શકાય અને ક્યારેક સાવ જ અણધારી મુલાકાત થઈ જાય. પણ અહીં કોઇ લેખાજોખા નથી કે
નથી કોઇ રાવ ફરિયાદ. મળાય તો એનો આનંદ -ન મળાય તો એનો કોઇ અફસોસ નહી.

આવી મૈત્રી  સમજવા માટે તો સુરેશભાઇ દલાલની એક રચના કાફી છે.

તું વૃક્ષનો છાંયો છે, નદીનું જળ છે. ઊઘડતા આકાશનો ઉજાસ છે:
તું
મૈત્રી છે.

તું થાક્યાનો વિસામો છે, રઝળપાટનો આનંદ છે, તું
પ્રવાસ છે, સહવાસ છે:

તું
મૈત્રી છે.

તું એકની એક વાત છે, દિવસ ને રાત છે, કાયમી સંગાથ
છે:

તું
મૈત્રી છે.

હું થાકું ત્યારે તારી પાસે આવું છું, હું છલકાઉં ત્યારે તને ગાઉં છું, હું તને ચાહું છું :
તું
મૈત્રી છે.

તું વિરહમાં પત્ર છે, મિલનમાં છત્ર છે,તું અહીં
અને સર્વત્ર છે:

તું
મૈત્રી છે.

તું બુદ્ધનું સ્મિત છે, તું મીરાનું ગીત છે, તું
પુરાતન તોયે નૂતન અને નિત છે:

તું
મૈત્રી છે.

તું સ્થળમાં છે,
તું પળમાં છે;તું સકળમાં છે અને તું અકળ છે:

તું
મૈત્રી છે.

આવી દોસ્તી -આવા દોસ્ત માટે બીજુ તો શું કહી શકાય ? હા આટલુ ચોક્કસ કહી શકાય.

એ દોસ્ત મને તારી દોસ્તી પર ગર્વ છે, દરેક પળ તને યાદ કરું છુ,
મને
ખબર નથી, પણ ઘરવાળા કહે છે કે, હું ઊંઘ
માં પણ તારી સાથે વાત કરું છુ..

અને છેલ્લે..
મૈત્રીદિને મળેલો એક સરસ મેસેજ..

“કુંડળી
મેળવ્યા વગર સ્થાપિત થતો અને આજીવન કાયમી રહેતો સંબંધ એટલે મિત્રતા.”

August 5, 2019 at 1:13 pm


Blog Stats

  • 119,013 hits

Recent Posts

rajul54@yahoo.com

Join 128 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

August 2019
M T W T F S S
« Jul   Sep »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!