૩૬ – કવિતા શબ્દોની સરિતા

June 10, 2019 at 2:18 pm

 

 

સામેની ફૂટપાથ ઉપર સૂતા હો બાળક ભૂખ્યા પેટે આંસુ પીને ઊના શ્વાસે

સામેની ફૂટપાથે કોઈ હોટલ આલીશાન મળે ને, ત્યારે સાલું લાગી આવે.

સરસ મઝાના ક્યારેક કુણા તો ક્યારેક કડક તડકાવાળા, બહાર નિકળવાનું મન થાય એવા દિવસો શરૂ થયા છે. ક્યાંક સંતાઈ ગયેલા ચિપમંક, રૂ જેવા પોચા સસલા તો સમજ્યા પણ સાથે ક્યાંક દરમાં ભરાઈ ગયેલા સાપ પણ દેખા દેવા માંડ્યા છે. પાર્ક, બીચ જેવી જગ્યાઓ પણ માનવ મેદનીથી છલોછલ……..

આવા જ એક દિવસે કિશોરાવસ્થાએ પહોંચેલો એક છોકરો આવીને અત્યંત નમ્રતાપૂર્વક, બીજી કોઈ લાંબી વાત કર્યા વગર એક કાગળ આપી ગયો જેમાં એ શનિ-રવિમાં પાંચ ડોલરમાં ગાડી સાફ કરી આપશે એવું લખેલું હતું. લાંબી કોઈ વાતચીત કર્યા વગર પળવારમાં આવ્યો એવો જ એ જતો પણ રહ્યો. બીજા દિવસે બહાર નિકળ્યા ત્યારે કૉમ્યુનિટીની બહારના ખુલ્લા મેદાનમાં એ અને એના જેવા જ બીજા છોકરાઓને ઊભેલા જોયા. ત્યાં પણ બોર્ડ મુકેલું હતું .

“We wash your car.”

આ કોઈ આજકાલની વાત તો નથી જ. ઉનાળો આવતા વીકએન્ડમાં આવા કેટલાય છોકરાઓ ગાડી સાફ કરી આપવાનું, ઘાસ કાપી આપવાનું કામ કરતા જ હોય છે. આવા પાંચ-પંદર, પચીસ કે પચાસ ડોલરથી શરૂ કરીને ઉનાળો પૂરો થશે અથવા સ્કૂલો શરૂ થશે ત્યાં સુધીમાં એ છોકરાઓ કદાચ થોડી ઘણી રકમ એકઠી કરશે. એમાંથી એમને જીવન નિર્વાહ કરવાનો છે એવું ય નથી હોતું પણ એનાથી કોઈપણ કામ કરવામાં શરમ ન નડવી જોઈએ એવું કદાચ એમને શીખવા મળતું હશે એ વાત નિશ્ચિત.

આવા મહેનતના કામ કરવા પાછળ એક પણ છોકરાને આર્થિક વિટંબણા હતી એવું જરાય નહોતું પણ હા એનાથી સ્વાશ્રયી બનવાની સજ્જતા કેળવવાની ભૂમિકા હતી.

આ દ્રશ્ય જોઈને મન સીધું જ લગભગ પંદર વર્ષ પાછળ ખસી ગયું. એક વયસ્ક દંપતિના ઘરમાં આવી જ કિશોરાવસ્થાએ પહોંચેલા છોકરાને કામે રાખ્યો હતો. કામ શું કરવાનું? તો માત્ર એ વયસ્ક દંપતિની તબિયત સારી ન હોય ત્યારે એમને પાણી આપવાનું, ચા મુકવાની , કોઈ મહેમાન આવે ત્યારે ઘરનું બારણું ખોલીની મહેમાન માટે ચા -પાણી, ઘરમાં હોય એ નાસ્તા કે ઠંડા પીણાની વ્યવસ્થા કરવાની બસ….

ચાર ચોપડી ભણેલા એ દેવજી માટે એને ગમે એવી વાર્તાની ચોપડીઓ આવી ગઈ એ એણે ફુરસદના સમયે વાંચવાની ,થોડું ઘણું  ટી.વી જોવાનું અને કોઈ કામ ન હોય ત્યારે નીચે અને સામે પાર્કમાં રમવાનું વગેરે વગેરે…જો કે મોટાભાગે એને તો ફુરસદ જ રહેતી, ખાલી વચ્ચે વચ્ચે કોઈ નાનું નાનું કામ કરવાનું રહેતુ.

હવે કોઈ વાંકદેખા કે વિઘ્ન-સંતોષીએ બાળમજૂરી ધારા હેઠળ પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવી કે અહીં એક બાળકને કામે રાખવામાં આવ્યો છે. કોઈપણ જાતના બખેડામાં ન પડવા માંગતા એ દંપતિએ એ છોકરાને મહિનો પુરો થાય એ પહેલા જ આખા મહિનાનો પગાર અને બીજું ઘણું બધુ આપીને ઘરમાંથી વિદાય આપી. ઘરના છોકરાની જેમ જ સચવાતા એ છોકરાને બીજા જ દિવસથી સામેના પાર્ક પર ચાની લારીએ ભર તડકામાં ચા સાથે બે-ચાર બ્રેડના ટુકડા ખાઈને કામ કરતો જોયો અને વિચાર આવ્યો કે ક્યાં ગયા એ બાળ-મજૂરી નિમિત્તે એ દેવજીનું હિત જોનારા? એ જ હિતેચ્છુને હાથમાં દૂધની લોટી લઈને મંદિરની બહાર બેઠેલા ભૂખ્યા છોકરાઓ તરફ નજર પણ નાખ્યા વગર ભગવાનને દૂધ ચઢાવવા જતા ય જોયા છે.

આવા દ્રશ્યો એક જ જગ્યાએ જોવા મળે એવું થોડું છે? જે દેવજી ઘરમાં રહીને ઘરનું ઉત્તમ ખાવાનું પામતો હતો એ જ દેવજી પાર્કની બહાર ઊભેલી જાત-જાતની લારીઓ પર જે વધ્યું હોય એ ખાવાનું ખાતો થઈ ગયો. આ તો એક દેવજી છે જેને આપણે ઓળખીએ છીએ પણ એવા તો કેટલાય દેવજીઓ હશે જેમને પોતાનું પેટ ભરવા કેવી ય વેઠ કરવી પડતી હશે. વેઠ કરીને ય પેટ ભરવાની શક્તિ કે સાથ આપે એવા સંજોગ હોય તો ગનીમત નહીં તો ભીખ માંગવાનું જ બાકી રહે ને?

એક તરફ પશ્ચિમમાં બાળકોને સ્વાશ્રયી બનવા મહેનતકશ બનવાની, શક્ય હોય એ તમામ કામ કરવાની તાલિમ આપવાની પ્રણાલી છે એ જોઈને એમની વિચારધારા માટે આનંદ થાય છે અને બીજી બાજુ ખરેખર જેમને જીવન નિર્વાહ માટે થઈને પણ કમાવાની જરૂર છે એમને પેટની આગ ઠારવા ખાવાના બદલે આમ-તેમ ઠેબા ખાતા જોઈએ છીએ ત્યારે ત્યારે કવિ કહે છે એમ સાલુ લાગી તો આવે જ છે. ધાનના ઢગલા વેડફાતા હોય એવા સ્થળોની બહાર કણ માટે હાથ લાંબો કરતાં બાળકો માટે ય લાગી તો આવે જ છે.

અને આ આખી વાત મનમાં અફળાવાનું કારણ ૧૨ જૂન. હમણાં અનાયાસે વાંચવામાં આવ્યુ કે આ દિવસને બાળ મજૂરી વિરોધ દિન તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ ઉજવવાનો દિવસ છે?

ના, આ તો જસ્ટ એક સવાલ…….

કાવ્ય પંક્તિ- મુકેશ જોશી

"બેઠક" Bethak

સામેની ફૂટપાથ ઉપર સૂતા હો બાળક ભૂખ્યા પેટે આંસુ
પીને ઊના શ્વાસે

સામેની ફૂટપાથે કોઈ હોટલ આલીશાન મળે ને, ત્યારે સાલું
લાગી આવે.

સરસ મઝાના ક્યારેક કુણા તો ક્યારેક કડક તડકાવાળા,
બહાર નિકળવાનું મન થાય એવા દિવસો શરૂ થયા છે. ક્યાંક સંતાઈ ગયેલા ચિપમંક, રૂ જેવા પોચા
સસલા તો સમજ્યા પણ સાથે ક્યાંક દરમાં ભરાઈ ગયેલા સાપ પણ દેખા દેવા માંડ્યા છે. પાર્ક,
બીચ જેવી જગ્યાઓ પણ માનવ મેદનીથી છલોછલ……..

આવા જ એક દિવસે કિશોરાવસ્થાએ પહોંચેલો એક છોકરો આવીને
અત્યંત નમ્રતાપૂર્વક, બીજી કોઈ લાંબી વાત કર્યા વગર એક કાગળ આપી ગયો જેમાં એ શનિ-રવિમાં
પાંચ ડોલરમાં ગાડી સાફ કરી આપશે એવું લખેલું હતું. લાંબી કોઈ વાતચીત કર્યા વગર પળવારમાં
આવ્યો એવો જ એ જતો પણ રહ્યો. બીજા દિવસે બહાર નિકળ્યા ત્યારે કૉમ્યુનિટીની બહારના ખુલ્લા
મેદાનમાં એ અને એના જેવા જ બીજા છોકરાઓને ઊભેલા જોયા. ત્યાં પણ બોર્ડ મુકેલું હતું
.

“We wash your car.”

આ કોઈ આજકાલની વાત તો નથી…

View original post 525 more words

Entry filed under: કવિતા શબ્દોની સરિતા, Rajul.

૩૫ -કવિતા શબ્દોની સરિતા ૩૭ -કવિતા શબ્દોની સરિતા


Blog Stats

  • 111,323 hits

rajul54@yahoo.com

Join 966 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Top Clicks

  • None

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

June 2019
M T W T F S S
« May   Jul »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!

%d bloggers like this: