Archive for March, 2019

૨૫ -કવિતા શબ્દોની સરિતા

“I played Holi with so many colors. It was fun playing with colors..”

લગભગ ૭૭૦૦ માઈલ દૂરથી પણ ઉત્સાહથી છલકતો અવાજ સાંભળીને હું પણ રાજીના રેડ..આમ પણ આ અવાજ હંમેશા મને પુલકિત કરી દેનારો જ છે. એ દિવસે હતી હોળી અને મારો ચાર વર્ષનો પૌત્ર હોળીના રંગે રંગાઈને આવ્યો હતો. આ એના માટે હતી પહેલી રંગોભરી હોળી. અહીં અમેરિકામાં તો એ કદાચ શક્ય બન્યું જ ન હોત પણ યોગાનુયોગે એ હતો ભારતમાં અને ભારતમાં હોળી તો ખુશીઓનો તહેવાર. રંગોનો તહેવાર.

હોળી એટલે શું, સાંજ પડે હોળી પ્રગટાવીને એના દર્શન થાય અને બીજા દિવસે એટલે કે ધૂળેટીના દિવસે એકબીજા સાથે રંગથી રમાય એવી એને સમજી શકે એવી રીતે કહેલી વાતો તો એના માટે એટલી અજાયબીભરી હતી. એણે સાંભળેલી વાતને જ્યારે એ દિવસે જાતે અનુભવી ત્યારે એ તો એકદમ ખુશ. હોળી તહેવાર જ એવો છે.

અને હજુ તો એની વાત ક્યાં અટકી હતી? એનો ઉત્સાહ તો ક્યાંય સમાતો નહોતો.. બધુ જ એક સામટું કહી દેવું હતું.

“I saw doggy, monkey, squirrel …I gave roti to doggy and I saw baby monkey swinging on tree. And I saw parrot, peacock, pigeon. I fed Dana (દાણા) to them.”

આ ઉંમરના કોઈપણ બચ્ચા માટે આજ સુધી માત્ર ચિત્રોમાં જ કે ઝૂના પાંજરાની પાછળ જોયેલા જીવોને આમ સાવ ઘર આંગણે હરતા-ફરતા, દોડાદોડ કરતાં કે ટહુકા કરતા જોવા એ અત્યંત હેરતભરી વાત હતી.

“અને ચકલી?” મારાથી પૂછાઈ ગયું. આ એક જ પંખી એણે અહીં  અમેરિકામાં ઘર આંગણે જોયું હતું.

અનાયાસે હોળી અને વિશ્વ ચકલી દિવસ સાથે થઈ ગયો હતો. આખી રાત પાણીમાં પલાળેલા કેસૂડાના પાણી અને ગુલાલ કે નિર્દોષ રંગોથી રમાતી હોળી અને ચકલી બંને સાથે તો આપણું ય શૈશવ તાજું થાય અને એ શૈશવનું વિસ્મય હવેની આ નાનકડી પેઢીની નજરમાં દેખાય ત્યારે એ બધી જ આપણી વાતો એમની સાથે કરવી હોય. એ નાનપણમાં ગાયેલા ગીતો ય એને શીખવાડવા હોય.

“ચકીબેન ચકીબેન મારી સાથે રમવાને આવશો કે નહીં?

બેસવાને પાટલો ને સૂવાને ખાટલો,

ઓઢવાને પીંછા આપીશ તને, આપીશ તને….”

કે પછી

 “ચકી ચકી પાણી પી બે પૈસાનો બરફ લાવ…”

એવું આપણી ભીની સ્લેટને કોરી પાડવા આમતેમ હલાવતા ગાતા. એવી ય બધી વાતો કરવી હોય. કારણ આપણું શૈશવ આ બાળકમાં જીવવું હોય. અચાનક આપણે ઉંમરના એ પડાવ પર પહોંચી જઈએ જ્યાં આપણે ઓટલે કે ઓસરીએ લટકાવેલા માટીના નાનકડા છીછરા વાસણમાંથી પાણી પીધાં પછી એની ધારે બેસીને ચીં ચીં કરતી ચકલીના ભણકારા થાય.  એટલે જ કવિએ આપણી જ લાગણી વ્યકત કરતાં કહ્યું હશે કે

ચકલીની ચીં ચીં પર ઓવારી જાય મારી ઓસરીનો થાક,

શૈશવ જો ઓચિંતુ આવી ભટકાય તો મારો શો વાંક

અહીં અમેરિકાના ઉનાળામાં ડૅક પર આવીને બેઠેલી ચકલી મેં એને બતાવી હતી. અહીં તો એણે માત્ર ચકલી જ જોઈ હતી બાકી આંગણાંમાં આવતો મોર, પોપટ કે બંદર, ખિસકોલી તો માત્ર વાતોમાં જ કે ચિત્રોમાં જોયા હતા. એક માત્ર નાનકડું કથ્થઈ રંગની પાંખોવાળુ પંખી આટલે દૂર અહીં ક્યાંથી એનું કૌતુક તો મને ય રહેતું. યાયાવર પંખીઓ ઠંડીની ઋતુમાં ઠેઠ આપણા ભારત સુધી ઊડીને આવ્યા હોય એ તો દર વર્ષે બનતી ઘટના છે પણ આ સાવ નાનકડી ચકલી ? એ અહીં સુધી ઊડીને આવે? મોર, પોપટ તો આંગણા સુધીના જ મહેમાન પણ ચકલી તો ઘરની ખુલ્લી બારી કે બારણું જોયું નથી કે ઊડીને આવી જ સમજો. એ તો જાણે આપણી જેમ જ હકથી ઘરમાં ફરી વળતી ઘરની જ સદસ્ય. એટલે જ ચકલી આપણને પોતીકી લાગે ને? અને આ પોતીકાપણું મેં એનામાં શોધવા પ્રયાસ કર્યો પણ નિષ્ફળ રહ્યો.

“No I didn’t see any.”

“અરે ! એવું તે કેમ?” પણ આ કેમનો જવાબ એની પાસે ક્યાંથી? એણે તો જન્મ્યો ત્યારથી જ સિમેન્ટ- કૉઁક્રીટના જંગલો જ જોયા છે. એને ક્યાં ખબર છે કે આપણા ઘરના પંખા પર, દિવાલ પર ટાંગેલી ફોટોફ્રેમની પછીતની પોલાણમાં ય આ ચકલી વસતી હશે? યાદ છે ને? પંખાની અડફેટમાં આવીને ઘવાય નહીં એના માટે ભર ઉનાળામાં ય આપણે પંખો કરી દેતા.

વર્ષના ૩૬૫ દિવસ બંધ બારી-બારણાવાળા અને કંટ્રોલ ટેમ્પ્રેચરવાળા ઘરમાં જ ઉછરેલું બાળક. એ બાળક ચકલીની આવન-જાવનની મોકળાશને ક્યાંથી માણે? એને ક્યાંથી ખબર હોય કે

“કોયલ કુઉ કુઉ ટહુકે, કાગા બોલે, કાબર મચાવે શોર

ચકલી ચીં ચીં, દેવ ચકલી રવે, થા થા થનગન નાચે મોર,

ઘુઘુ..ઘુ..ઘુ..ઘુ કરતું આવ્યું કબતરુ ચમકે એની ચાંચડી,

મારે આંગણ રાય ચંપાનો છોડ શીતળ એની છાંયડી…..”

જેના કલરવ વચ્ચે આપણે ઉછર્યા હતા, બોલતા શીખ્યા એમાં ય જેમની બોલી શામેલ હતી એવા આ બધા જીવો આપણા જીવનના અંશ હતા એવી એને ક્યાંથી ખબર?

એ તો એની મસ્તીમાં મસ્ત….વળી પાછો એ પોતાનો અસબાબ લઈ આવ્યો, બેટરી ઑપરેટેડ રમકડાં ય કેટલા ? એમાં ય પાછા ચાવી આપો એટલે, એની બોલી બોલતો પોપટ, ગુલાંટ ખાતા બંદરથી માંડીને ટ્રેક પર દોડતી એની થોમસ ટ્રેન, જરાક વારમાં તો ઝૂ……મ કરીને ઉચકાઈ જતું પ્લેન…એની તો આ જ દુનિયા હતી..ને?

એને રાજીના રેડ જોઈને મલકી ઊઠેલું મન બોલી ઊઠ્યું …..

“તારો વૈભવ રંગમોલ સોનું ને ચાકર ધાડું,

મારે ફળીયે ચકલી બેસે તે મારું રજવાડું”

પણ આ રજવાડું હવે ક્યાં?

કાવ્યપંક્તિ-

હિતેન આનંદપરા

રાઘવ વઢિયારી ( રઘુ શિવાભાઈ રબારી)

રમેશ પારેખ

"બેઠક" Bethak

“I
played Holi with so many colors. It was fun playing with colors..”

લગભગ
૭૭૦૦ માઈલ દૂરથી પણ ઉત્સાહથી છલકતો અવાજ સાંભળીને હું પણ રાજીના રેડ..આમ પણ આ અવાજ
હંમેશા મને પુલકિત કરી દેનારો જ છે. એ દિવસે હતી હોળી અને મારો ચાર વર્ષનો પૌત્ર હોળીના
રંગે રંગાઈને આવ્યો હતો. આ એના માટે હતી પહેલી રંગોભરી હોળી. અહીં અમેરિકામાં તો એ
કદાચ શક્ય બન્યું જ ન હોત પણ યોગાનુયોગે એ હતો ભારતમાં અને ભારતમાં હોળી તો ખુશીઓનો
તહેવાર. રંગોનો તહેવાર.

હોળી
એટલે શું, સાંજ પડે હોળી પ્રગટાવીને એના દર્શન થાય અને બીજા દિવસે એટલે કે ધૂળેટીના
દિવસે એકબીજા સાથે રંગથી રમાય એવી એને સમજી શકે એવી રીતે કહેલી વાતો તો એના માટે એટલી
અજાયબીભરી હતી. એણે સાંભળેલી વાતને જ્યારે એ દિવસે જાતે અનુભવી ત્યારે એ તો એકદમ ખુશ.
હોળી તહેવાર જ એવો છે.

અને હજુ
તો એની વાત ક્યાં અટકી હતી? એનો ઉત્સાહ તો ક્યાંય સમાતો નહોતો.. બધુ જ એક…

View original post 630 more words

March 25, 2019 at 2:24 pm

૨૪ – કવિતા શબ્દોની સરિતા

હા,

એને પણ પોતાનો સાથ છોડી

ઊડી જતાં પક્ષીને નિહાળીને દુઃખ થયું હશે!

કિંતુ પક્ષીના માળાને વેરવિખેર કરી નાખવાનો વિચાર

વૃક્ષને ક્યારેય આવ્યો નથી, કદાચ તેથી જ

સૂર્યાસ્ત પહેલાં કિલ્લોલ કરતાં વૃક્ષ ભણી પાછાં ફરે છે

પંખીઓ…

અનાયાસે આ કવિતા વાંચી. હંમેશા એવું જ બને કે વાંચીને આપણે વિચારતા તો થઈ જઈએ અને એ વિચારો આપણને આખેઆખા ભૂતકાળ સુધી તાણી જાય. આજે આ કવિતા વાંચીને એ મને કેટલાક વર્ષો પહેલાની એક સવાર સુધી લઈ ગઈ અને યાદ આવ્યા અવંતિકાબેન.

એ દિવસે એમની આંખોના બંધ તમામ પાળો તોડીને વહી રહયા હતા. એકધારા, સતત. કોણ જાણે કેટલાય વર્ષોથી રોકી રાખેલી વ્યથા વાદળ બનીને વરસી રહી હતી. કદીક અમસ્તી અમસ્તી છલકાઈ જતી આંખોની પાછળ બંધાઈ રહેલું સરોવર કદાચ ફરી ક્યારેય ન છલકાવાની નેમ સાથે આજે ઉલેચાઈ રહ્યું હતું.

કોણ હતા એ? ઝાઝી ઓળખ તો નહોતી. જે થોડી ઘણી ઓળખ હતી એ હતી એમના ચહેરા પર દેખાતી ઉદાસી. આ જ જાણે એમની ઓળખ બની ગઈ હતી. જાણે આ જ એમનો સાચો ચહેરો હતો. એ ઉદાસી વગરનો ચહેરો જો સામે આવે તો કદાચ એમને ઓળખવામાં થાપ ખાઈ જવાય એટલી હદે એ એમ જ યથાવત યાદ રહી ગયેલો ચહેરો હતો. જો કે એ ઉદાસીમાં ક્યાંય નિરાશાની ઝીણી અમસ્તી ય રેખા નહોતી જ વળી..

ક્યારેક અલપ-ઝલપ મળવાનું બન્યું છે એમને પણ ક્યારેય એમણે કોઈનાય માટે પોતાની દુનિયામાં પ્રવેશવાની ડોકાબારી જરા અમસ્તી પણ ખોલી નહોતી કે જેનાથી એમની એ ઉદાસ દુનિયામાં ઝાંખી શકે. એ એક દિવસે પાર્કમાં ચાલતા ચાલતા એ વૉકિંગ ટ્રેકની બહારના બાંકડે અડોઅડ આવીને બેઠા. બે-પાંચ પળની ચૂપકી પછી સામસામેના સ્મિતવિનિમય પછી મેં જ મારી ઓળખ આપીને વાતની શરૂઆત કરી. રોજ જ એકનો એક ચહેરો એક જ સમયે જોવાથી અજાણપણાનો ભાવ પણ સાવ નહોતો રહ્યો અને એટલે જ કદાચ એમણે એમના વિશે બે શબ્દ કહ્યા.

“ હું અવંતિકા.”

બસ આથી વધુ કશું જ નહીં પણ ત્યારપછી મળવાનું થાય તો કેમ છો થી માંડીને એકબીજાના ખબર પૂછવા સુધી વાતનો દોર લંબાતો.

બે દિવસના ઘેરાયેલા વાદળો પછીની એ સવાર જરા વધારે ઉજાસમય હતી.

“મને ઊગતા સૂર્યનો ઉજાસ અને આથમતા સૂર્યની લાલિમા જોવી બહુ ગમે.” મારાથી સ્વભાવિક જ બોલાયું.

“ગમે તો મને પણ છે પણ આથમતા સૂર્યની પાછળ ઉતરી આવતી રાતનો અંધકાર મને અકળાવી દે છે.”

“ અરે ! પણ એ અંધકારના લીધે જ તો આ ઉજાસ વધુ સુંદર નથી લાગતો?” વાતનો દોર જરા આગળ વધ્યો.”

“હા! ખરેખર જો અંધકાર પછી અજવાસ છે એની ખબર હોય તો ચોક્કસ ગમે પણ જેના જીવનમાં અંધકાર પછી પણ ઉજાસ હશે જ એની ખાતરી ન હોય એને અંધકારનો બહુ ડર લાગે.”

“હવે? આગળ શું બોલવું?

હજુ એટલી આત્મિયતા નહોતી કેળવાઈ કે આમ સીધા જ કોઈની અંગત વાતમાં આગળ વધી શકાય. અવતિંકાબેન પણ ખામોશ.. આમ પણ જાણે ઉદાસી અને ખામોશી જોડકીબેનો જ ને!

કશું જ બોલ્યા વગર હળવેથી એમનો હાથ મારા હાથમાં લીધો. હાથની હૂંફથી લાગણીઓ ઓગળી. મારા હાથ પર બે ટીપા પસર્યા અને ધીમે ધીમે એ રેલાયા અને પછી તો છલકાયા…ક્યાંય સુધી એ રેલાતા રહ્યા, વહેતા રહ્યા.

અંતે એક જે વાત સમજમાં આવી એ હતી એમની કારમી એકલતા.

દિકરો સમજણની સીમાએ હતો ને પતિનું અકસ્માતમાં મૃત્યુ થયું. જીવન સાવ અટકી ના પડ્યું. ખોડંગાતુ ખોડંગાતુ પણ આગળ તો વધતું જ રહ્યું. દિકરાની તમામ ઈચ્છા પુરી કરવી એ જ એમનું કર્મ અને ધર્મ બની રહ્યા.

અહીંથી આગળની વાત મોટાભાગના પરદેશમાં સ્થાયી થયેલા સંતાનોના મા-બાપ સાથે બનતી હોય એવી જ છે.

“આજે દિકરો પરદેશમાં સ્થાયી થઈ ગયો છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષથી આજે આવીશ કાલે આવીશના એના વાયદા ય હવે તો બોદા લાગે છે. એવા ય સમચાર સાંભળ્યા છે કે કોઈની સાથે લિવ-ઈન્ રિલેશનશીપથી જોડાયો છે. કદાચ એના આવા પગલાથી હું નારાજ થઈશ એવું માનીને મારી સાથે વાત નથી કરતો. બધા સલાહ આપે છે કે હવે તો નિવૃત્ત લોકો માટે ખુબ સગવડભર્યા અને આરામદાયી ઘર બન્યા છે એમાં જઈને રહું.” અવંતિકાબેન જરા ખુલ્યા.

એક રીતે જોવા જઈએ તો લોકોની સલાહ પણ સાચી જ છે. એકલવાયાપણું જ એમને કોરી ખાતું હશે એ સીધી વાત હતી. ઉંમરની સાથે આવતી માંદગી કે શારીરિક તકલીફોમાં પણ સાથે કોણ ? આ શહેરમાં નથી કોઈ સગા-વહાલા કે જે આવી કોઈ તકલીફોમાં એમને સાચવે.

“ તો શું વિચારો છો?” મારાથી પૂછાઈ ગયું. સલાહ આપવા જેવો સંબંધ કે એટલો સેતુ ય નહોતો બંધાયો પણ સહાનુભૂતિ તો ઊભી થઈ જ હતી.

“કાશ એવું હું કરી શકું.”

“કેમ એ પગલું લેવામાં પાછા પડો છો?”

“ દિકરો છે મારો. એણે જે કર્યું એ એની નાદાની ય ન કહેવાય કારણકે એને જે યોગ્ય લાગ્યું એમ એણે કર્યું પણ હું તો મા છું ને?હું મારું વિચારું તો એ માત્ર મારો સ્વાર્થ જ જોયો કહેવાય ને? ક્યારેક મા યાદ આવે અને મળવા આવે તો? સાવ એમ ઘર બંધ કરીને જતી રહું તો કેવાય નિસાસા ના પડે એને? સંતાનોને સમજાવી શકાય, ખોટું કરતાં હોય તો વાળી પણ શકાય અને તેમ છતાં ન માને અને એમની મરજી મુજબ કરે તો એમનું નસીબ. મારા તો આશીર્વાદ છે કે એ સુખી જ થાય પણ ન કરે નારાયણ અને એને કોઈ તકલીફ પડી તો? સુખમાં તો મા નહીં સાંભરે પણ દુઃખમાં તો આપણે અત્યારે ય ઓ મા..જ બોલી દઈએ છીએ ને? મારા અંતઃકરણથી હું ઈચ્છું કે એ એના વરસો-વરસ સુખમાં જ જાય. મારા નસીબે કદાચ એને ક્યારેક એની મા યાદ આવે તો? એ નિવૃત્તધામમાં કંઈ થોડો આવીને રહી શકે?”

અવંતિકાબેનની નજરમાં ઉલેચાઈ ગયેલા આંસુ પછી કોરું રણ દેખાતું હતું. મારી નજર સામે દેખાતા ઝાડ પરથી ઊડવાની તૈયારી કરતાં પંખીઓ દેખાતા હતા. અવંતિકાબેન પણ આવા જ ઊડી ગયેલા પંખીનો માળો સાચવીને બેઠા હતા ને? રોજ સવાર પડે અને માળામાંથી ઊડી જતાં પંખીને જોઈને ઝાડને પણ ખાતરી હશે કે એ સાંજ પડે પાછા આવશે? અને તેમ છતાં ય એ પંખીઓનો માળો ક્યાં વિખેરી નાખે છે? અને ઘણે દૂર ઊડી ગયેલાં પંખીઓને પણ ખાતરી હશે જ ને કે સાંજ પડે પાછા આવશે તો એમનો માળો તો જેમ મુકીને ગયા છે એમ સચવાયો જ હશે અને એટલે જ એટલા જ કલરવ કરતાં પાછા ફરતાં હશે ને? તો પછી આ તો એક મા… એ કેવી રીતે પોતાનો માળો વિખેરી શકે?

કાવ્ય પંક્તિ-પ્રભુ પહાડપુરી

"બેઠક" Bethak

હા,

એને પણ પોતાનો સાથ
છોડી

ઊડી જતાં પક્ષીને નિહાળીને દુઃખ થયું હશે!

કિંતુ પક્ષીના માળાને વેરવિખેર કરી નાખવાનો
વિચાર

વૃક્ષને ક્યારેય આવ્યો નથી, કદાચ તેથી જ

સૂર્યાસ્ત પહેલાં કિલ્લોલ કરતાં વૃક્ષ ભણી પાછાં
ફરે છે

પંખીઓ…

અનાયાસે
આ કવિતા વાંચી. હંમેશા એવું જ બને કે વાંચીને આપણે વિચારતા તો થઈ જઈએ અને એ વિચારો
આપણને આખેઆખા ભૂતકાળ સુધી તાણી જાય. આજે આ કવિતા વાંચીને એ મને કેટલાક વર્ષો પહેલાની
એક સવાર સુધી લઈ ગઈ અને યાદ આવ્યા અવંતિકાબેન.

એ દિવસે
એમની આંખોના બંધ તમામ પાળો તોડીને વહી રહયા હતા. એકધારા, સતત. કોણ જાણે કેટલાય વર્ષોથી
રોકી રાખેલી વ્યથા વાદળ બનીને વરસી રહી હતી. કદીક અમસ્તી અમસ્તી છલકાઈ જતી આંખોની પાછળ
બંધાઈ રહેલું સરોવર કદાચ ફરી ક્યારેય ન છલકાવાની નેમ સાથે આજે ઉલેચાઈ રહ્યું હતું.

કોણ હતા
એ? ઝાઝી ઓળખ તો નહોતી. જે થોડી ઘણી ઓળખ હતી એ હતી એમના ચહેરા પર દેખાતી ઉદાસી. આ જ
જાણે એમની ઓળખ બની…

View original post 795 more words

March 19, 2019 at 5:19 pm

૨3 -કવિતા શબ્દોની સરિતા

ઓ.હો.હો.હો..

કેટલો બધો તો વટ પડી ગયો આપણા બધાનો નહીં? ( આપણા બધાનો એટલે આપણો- આપણી સ્ત્રી શક્તિનો) અચાનક જાણે સૌમાં સ્ત્રીદાક્ષિણ્યની ભાવનામાં ભરતી આવી ગઈ.

નારી તું નારાયણી અને યત્ર નાર્યસ્તુ પૂજ્યન્તે રમન્તે તત્ર દેવતાઃ સુધીનો પૂજ્યભાવ દર્શાવવામાં આવ્યો. તો કોઈએ વળી વેદમંત્રને ટાંકતા કહ્યું કે, “ હે સ્ત્રી તું અજેય છે, તું વિજેતા છે, તું શત્રુઓ પર વિજય પ્રાપ્ત કરનાર છે, તું હજારો પ્રકારનાં પરાક્ર્મ દાખવી શકે છે એટલે તું સહસ્ત્રવીર્યા છે. તું મને શક્તિ પ્રદાન કર.”

અરે વાહ! કેટલી બધી સોજ્જી સોજ્જી વાતો અને સુંવાળી ભાવનાઓનો ખડકલો ચારેબાજુથી થવા માંડ્યો. શું હતું આ બધુ? કેમ ભૂલી ગયા? ૮ માર્ચ અને ૮ માર્ચ એટલે વિશ્વ મહિલા દિન. અચાનક આગલી રાત સુધી સ્ત્રી/ પત્નિ વિશે જાતજાતના જોક્સ કહીને તાલી આપનારા લોકોએ પણ એ દિવસે મા-બહેન, ભાભીથી માંડીને તમામ સગાઈઓ ધરાવતી સ્ત્રીઓને ઉચ્ચ આસને બેસાડી દીધી. ટન ટન ટન કરતી ઘંટડીઓ વગાડીને પૂજા પણ કરી લીધી.

ખબર છે ભાઈઓ આજે આ જ લક્ષ્મીપૂજન કરતાં પેજ પર કાલે સસ્તા જોક્સ મુકાવાના જ છે. ટેવાઈ ગયા હવે તો.. દુનિયાભરના કૉમેડીયન પણ એમની પત્નીઓને ટાર્ગેટ બનાવીને સસ્તું મનોરંજન પીરસતા હોય જ છે અને આ જ નારી તું નારાયણી કહેનારા એમાં ખડખડાટ હાસ્યની છોળથી એ માણત ય રહેવાના.

આમ કરી શકવાનું કારણ એ લોકોએ ક્યારેય વિચાર્યું ? એ લોકો આવી રીતે જોક્સ કરી શકે છે એનું કારણ એ નથી કે પત્નિઓ ભોટ છે. એનું કારણ એ છે પત્નિઓને આવી અર્થહીન, આવી ક્ષુલ્લક વાતોને ધ્યાનમાં લેવાની ટેવ જ નથી. પણ આવી જ રીતે આવા જ જોક્સ જો પત્નિઓ એમના પતિ પર કરશે તો એમનો શો પ્રતિભાવ હશે  એ વિચારવાની જ જરૂર નથી. સાક્ષાત રૌદ્ર સ્વરૂપ કોને કહેવાય એની તાત્કાલિક જાણ થઈ જશે.

એવું ય નથી કે નારી વિશે ક્યાંય ક્યારેય કશું સારું લખાયું જ નથી. લખાયું છે. અનેકવાર લખાયું છે, અઢળક લખાયું છે. એમાંથી આ નારી શું છે એના માટેની  શૂન્યપાલનપુરી સાહેબની એક રચના જોઈએ.

એક દી સર્જકને આવ્યો, કૈ અજબ જેવો વિચાર

મેળવ્યો કંકાસ મીઠો, મોજના સંસારથી,દંગ થઈ જાયે જગત એવું કરૂં સર્જન ધરાર,

ફૂલની લીધી સુંવાળપ, શૂળથી લીધી ખટક,ઓસથી ભીનાશ લીધી, બાગથી લીધી મહક

મેરૂએ આપી અડગતા, ધરતીએ ધીરજ ધરી, વૃક્ષથી પરમાર્થ કેરી, ભાવના ભેગી કરી

બુદબુદાથી અલ્પતા, ગંભીરતા મઝધારથી,

પ્રેમ સારસનો ઉપાડ્યો, પારેવાનો ફડફડાટ,કાગથી ચાતુર્ય લીધું, કાબરોથી કલબલાટ

ખંત લીધી કીડીઓથી, મક્ષિકાથી શ્રમ અથાગ,નીરથી નિર્મળતા લીધી, આગથી લીધો વિરાગ

પંચભૂતો મેળવી, એ સર્વેનું મંથન કર્યું, એક એક ‘દી સર્જકે નારીનું સર્જન કર્યું

દેવ દુર્લભ અવનવી આ શોધ જ્યાં બીબે ઢળી,એ દિવસથી દર્દ કેરી ભેટ દુનિયાને મળી..

કોઈએ વળી એવું પણ કહ્યું કે સ્ત્રીએ પુરુષ સમોવડી થવાની જરૂર જ નથી કારણકે પુરુષ જે કરે કે કરી શકશે તે તું નથી કરી શકવાની. હા! અહીં એમાં એને ઉતારી પાડવાની કોઈ વાત નથી. કેમ? કારણકે નારી એક હદથી ઓછી કે ઉણી ઉતરી જ ન શકે એવો એમાં ભાવ છે. એ કહે છે કે શું જ્ઞાનની શોધ માત્ર બુદ્ધને જ હતી? તને ય હશે પણ તું તારા પતિ કે નવજાત શિશુને છોડીને જઈ શકે એવી કઠોર કે જડ બની શકીશ? કે  પતિએ કરી જ નથી એવી ભૂલ માટે રામની જેમ તું એની અગ્નિ પરીક્ષા લઈ શકવાની નથી. નથી યુધિષ્ઠિરની જેમ તું તારી ઇચ્છાઓની પરિતૃપ્તિ કે જીતવાની જીદ માટે તારા પતિને દાવ પર મુકી શકવાની. તું તો એના સન્માન માટે થઈને તારી જાતને કુરબાન કરી દઈશ. સાવિત્રીની જેમ યમરાજના પાશમાંથી પણ પતિને મુક્ત કરાવી શકે એ તું છો. તું તો ઈશ્વરનું એક ઉત્તમ કૃતિ છો. તારે તો તારી જાતને સાબિત કરવાની લેશમાત્ર જરૂર નથી. આ સ્ત્રી છે. એનો અવતાર જ એક અવતારને જન્મ આપવા માટે થયો છે.

આવા દિવસે નારીની પોતાની ઓળખ આપતી એક રચના પણ જોઈ ( પ્લીઝ એના રચયિતાનું નામ ખબર હોય તો જણાવશો.)

હું નારી છું,આકાશે રમતાં વાદળની, રૂપેરી તેજ કિનારી છું……

માં બાપના આંગણમાં પૂજાતી, તુલસી કેરી ક્યારી છું……

હું પત્ની છું,હું માતા છું, હું બહેન છું,હું બેટી છું,

કૈક રહસ્યો છુપાય એવી તાળાંવાળી પેટી છું.

જો ઝાંકવું હોય મનની  ભીતર, તો ત્વરિત ખુલતી બારી છું……

હું ચંચલ છું કો હરણી શી, ખળખળ વહેતી કો ઝરણી શી,

ગમે તેટલા પત્થર ફેંકો,ચૂપચાપ સહુ હું ધરણી શી.

સુર મેળવો તો મીઠા સૂરે, ઝંકૃત થતી સિતારી છું……

કોમળ છું મૃણાલ દંડ સમી,મેઘધનુના સાતે રંગ સમી,

રીઝું તો વરસું ઝરમર ને ખીજું તો બારે ય ખંગ સમી.

જો છંછેડે કોઈ મુજને તો, સો મરદોને ભારી છું…..

સમર્પણ છે મુજ રગરગમાં, વિશ્વાસ છલોછલ હર ડગમાં,

સદાય જલતો રહે તે કાજે, પ્રેમ પૂરું હું દીપ શગમાં

મળવા સાગરને તલતલ તલસે એ, નિર્મળ ગંગા વારિ છું…

હું નારી છું

એક સરસ મઝાની એડવર્ટાઈઝ છે. સવારમાં એક સાથે ઘરના તમામ સદસ્યોની માંગને પહોંચી વળવા બે નહીં બાર હાથે કામ કરતી ગૃહિણીને એમાં ફોકસ કરવામાં આવી છે અને એ પણ સાવ સરળતાથી હસતા- રમતાં સૌને તૃપ્ત કરતાં બતાવી છે. આ સ્ત્રી છે. સ્ત્રીને પોતાની જવાબદારીઓની બરાબર ખબર છે. એણે સમયના ટુકડાની વચ્ચે પોતાની જાતને ગોઠવીને એક જિગ્સૉ પઝલની જેમ આખી ગેમ પુરી કરવાની છે. ક્યાંય કોઈ સાંધો કે રેણ ન દેખાય એવી રીતે અને એ કરી શકે જ છે.

આવા આ ૮ માર્ચના દિવસે એક એકદમ યથાર્થ મેસેજ મળ્યો.

૮ માર્ચે જ ૮ માર્ચ કેમ?

રોજે રોજ ૮ માર્ચ કેમ નહી?

આ વાત જે સમજી લેશે એને ક્યારેય કોઈ ૮ માર્ચની રાહ જ નહીં જોવી પડે.

"બેઠક" Bethak

ઓ.હો.હો.હો..

કેટલો બધો તો વટ પડી ગયો આપણા બધાનો નહીં? (આપણા બધાનો એટલે આપણો- આપણી સ્ત્રી શક્તિનો) અચાનક જાણે સૌમાં સ્ત્રીદાક્ષિણ્યની ભાવનામાં ભરતી આવી ગઈ.

નારી તું નારાયણી અને યત્ર નાર્યસ્તુ પૂજ્યન્તે રમન્તે તત્ર દેવતાઃ સુધીનો પૂજ્યભાવ દર્શાવવામાં આવ્યો. તો કોઈએ વળી વેદમંત્રને ટાંકતા કહ્યું કે, “હે સ્ત્રી તું અજેય છે,તું વિજેતા છે,તું શત્રુઓ પર વિજય પ્રાપ્ત કરનાર છે,તું હજારો પ્રકારનાં પરાક્ર્મ દાખવી શકે છે એટલે તું સહસ્ત્રવીર્યા છે. તું મને શક્તિ પ્રદાન કર.”

અરે વાહ! કેટલી બધી સોજ્જી સોજ્જી વાતો અને સુંવાળી ભાવનાઓનો ખડકલો ચારેબાજુથી થવા માંડ્યો. શું હતું આ બધુ?કેમ ભૂલી ગયા?૮ માર્ચ અને ૮ માર્ચ એટલે વિશ્વ મહિલા દિન. અચાનક આગલી રાત સુધી સ્ત્રી/પત્નિવિશે જાતજાતનાજોક્સ કહીને તાલી આપનારા લોકોએ પણ એ દિવસે મા-બહેન,ભાભીથી માંડીને તમામ સગાઈઓ ધરાવતી સ્ત્રીઓને ઉચ્ચ આસને બેસાડી દીધી. ટન ટન ટનકરતી ઘંટડીઓ વગાડીને પૂજા પણ કરી લીધી.

ખબર છે ભાઈઓ આજે આ જ લક્ષ્મીપૂજન કરતાં પેજ પર કાલે સસ્તા જોક્સ મુકાવાના જ છે.ટેવાઈ…

View original post 642 more words

March 11, 2019 at 6:29 pm

૨૨ – કવિતા શબ્દોની સરિતા

આજે એક એકદમ સત્યને સ્પર્શતી વાત વાંચી.

आज तक  बहोत भरोंसे  टुटे

मगर भरोंसे कि आदत नहीं छूटी

“આજ સુધી ભરોસા તો ઘણા તુટ્યા

પણ ભરોસો કરવાની આદત ના છુટી.”

વાત તો સાચી જ છે ને? સાવ નાનપણથી જ કદાચ આપણે પુરેપુરી સમજણની કક્ષાએ પહોંચીએ એ પહેલાંથી જ આપણે ક્યાંકને ક્યાંક, કોઈ પર ભરોસો મુકતા થઈ જ જઈએ છીએ.

એક સાવ નાનકડું બાળક જેને હજુ સુધી વિશ્વાસ શું છે, ભરોસો કોને કહેવાય એની તો ખબર નથી એ બાળક પણ એના માતા-પિતાના ભરોસે સાવ નિશ્ચિંત થઈ જ જતું હોય છે. એક વ્યક્તિ જેને એ પિતા તરીકે પણ સંપૂર્ણપણે ઓળખી શકે એ પહેલાં જ એના હાથમાં પોતે સુરક્ષિત જ છે એટલો વિશ્વાસ તો એનામાં આવી જ જતો હોય છે. જે વ્યક્તિ એને હવામાં ઉછાળે છે એ એને નીચે નહીં જ પડવા દે એવા ભરોસે એ હવામાં ક્યાંય કોઈ પણ આધાર વગર પણ નિશ્ચિંત થઈને આનંદિત રહે છે.

એક માતા-પિતા બાળકને શાળાએ મુકે ત્યારે એ બાળક ભણતરના જ નહીં ગણતરના પણ જીવનોપયોગી પાઠ શીખીને આવશે એવા એક વિશ્વાસ સાથે જ એને પોતાનાથી અળગું કરીને શાળાએ મોકલે છે ને?

એવી જ રીતે મા-બાપ લાડેકોડે ઉછેરેલી પોતાની દિકરીને એવા જ વિશ્વાસ સાથે અન્યના હાથમાં એનો હાથ સોંપતા હશે ને કે એ વ્યક્તિ દિકરીને પોતે કરેલા જતનથી પણ વધુ અદકેરા જતનથી જાળવશે.

શું છે આ વિશ્વાસ-આ ભરોસો?

મ્યુઅલ બટલર નામના ફિલસૂફે લખ્યું છે કે,

“You can do very little with faith. But you can do nothing without faith.”

સાચી જ વાત છે ને કે શ્રદ્ધા હશે તો કંઈક તો કરી શકીશું પણ જો કશા પર, કોઈના પર કે ખુદ પર વિશ્વાસ જ ન રાખીએ તો કશું જ ન કરી શકીએ. ગુજરાતીમાં કહ્યું છે ને કે વિશ્વાસે વહાણ ચાલે.

આ વિશ્વાસ શબ્દ જ કેટલો વિશાળ અર્થ ધરાવે છે. માનવનો માનવજાત પરનો વિશ્વાસ અને એનાથી આગળ વધીએ તો આ વિશ્વાસ જ શ્રદ્ધામાં પરિણમે ને? અને એ શ્રદ્ધા એટલે ઈશ્વર. ક્યાંય કોઈએ જોયા નથી તેમ છતાં એ છે એવું આપણે માની જ લઈએ છીએ ને?

આ દુનિયામાં એક પ્રત્યેક્ષ દેખાય એવો હાથ છે જેનો અનુભવ આપણે આપણી આસપાસના કોઈપણ સંબંધમાં અનુભવી શકીએ છીએ. પેલા નાનકડા બાળકની જેમ. જ્યારે એક છે પરોક્ષ હાથ-ઈન્વિઝિબલ હાથ અને એ છે સર્વશક્તિમાન, સર્વસત્તાધારી પરમાત્માનો. જે આપણને પેલા બાળકની જેમ જ સાચવી લેશે એવી અંતરથી-અંદરથી શ્રદ્ધા આપમેળે જ આપણામાં સ્થિત હોય છે.

કહે છે ને કે જાત અને જગદીશમાં રાખેલી શ્રદ્ધાથી જ જીતાય છે. શ્વાસ પર આપણું શરીર ચાલે છે અને વિશ્વાસ પર આપણી હામ જીવે છે. વિશ્વાસનું ચાર્જર આપણને ધબકતાં રાખે છે. વિશ્વાસ તો આપણા શ્વાસ લંબાવવાની જડીબુટ્ટી છે, સંજીવની છે. શ્વાસમાં વિશ્વાસ ભળે તો જીવન જીવવાની મઝા જ કંઈ ઓર છે. ક્યારેક આવી ગયેલી કોઈ વિટંબણામાં,આપત્તિમાં કે અનિશ્ચિતતામાં પણ જાત પરનો ભરોસો અને ઈશ્વર પરની શ્રદ્ધા જ આપણને જીતાડે છે ને? કોઈ એક મુકામે પહોંચતા પહેલા ક્યાંક અટવાયા તો? પાછા વળીશું? એવું પણ કરી જ શકાય પણ જો આગળ વધવું છે, નિર્ધારિત- નિશ્ચિત મુકામે પહોંચવાની નેમ છે તો ? સૌથી પહેલાં તો જાતને જ ટટ્ટાર કરવી પડવી પડશે ને? અને ત્યારે જ આપણી અંદરથી જીતવાની જીજીવિષા જાગે.એ જીજીવિષા જાતના ભરોસાના અવલંબન પર ટકી રહે. અહીં શ્રી ગની દહીંવાલાની રચના યાદ આવે છે.

“શ્રદ્ધા જ લઈ ગઈ મને મંઝિલ ઉપર મને,

રસ્તો ભૂલી ગયો તો દિશાઓ ફરી ગઈ!”

એનો અર્થ એ તો ખરો જ કે આ વિશ્વાસ-ભરોસો કે પતીજ તો આપણી સિસ્ટમમાં ઈનબિલ્ટ જ હોય પણ ક્યારેક એવું ય બને કે આપણા વિશ્વાસને ક્યાંક ઠેસ પહોંચે. કોઈ એક અવલંબન, કોઈ એક આધાર પણ આપણે ટક્યા હોઈએ અને પગ નીચેથી એ જમીન જ ખસી જાય કે કોઈ ખેસવી લે.

અને જે આઘાત અનુભવીએ એની કળ વળતાં પણ સમય નિકળી જાય અને હવે આજથી હું કોઈના ય પર પૈસાભારનો વિશ્વાસ નહી મુકું એવું ઝનૂન પણ આવી જાય.કોઈપણ સંબંધ પરત્વે સ્મશાનવૈરાગ્ય પણ આવી જાય પણ અંતે આગળ કહ્યું એમ વિશ્વાસ-ભરોસો કે પતીજ તો આપણી સિસ્ટમમાં ઈન્બિલ્ટ જ હોય એટલે ફરી એકવાર નવેસરથી જાત પરથી માંડીને ઈશ્વર સુધી વિશ્વાસે વહાણ ચલાવવા આપણે તો તૈયાર…

અને કદાચ આવા અનુભવ જુદી જુદી જગ્યાએ, જુદી જુદી વ્યક્તિ અને સંજોગોમાં પણ થતા જ હશે. વ્યક્તિનો ભરોસો એકવાર નહીં અનેક વાર તુટે અને તેમ છતાં એની ભરોસો કરવાની ટેવ નથી છુટતી કારણ …..શ્વાસ અને વિશ્વાસ જ આપણું જીવનબળ. શ્વાસ અને વિશ્વાસ જ આપણા જીવ અને જીવન ટકાવી રાખશે અને એના સંદર્ભે જયશ્રીબેનની આ રચના મને ગમી, તમને ય ગમશે….કારણકે એમાં આત્મવિશ્વાસની ખુમારીનો પડઘો સંભળાય છે.

હું જ છું મારી શિલ્પી, બેનમૂન શિલ્પ બનાવીશ,
અડગ વિશ્વાસ છે મુજમાં મને, જાત ને કંડારીશ.

એવી દંતકથા છે કે ફિનિક્સ નામનું પક્ષી ડાળખીઓનો માળો બનાવે છે, તેમાં બેસે છે અગ્નિ પ્રગટી ઉઠે છે. ગુજરાતીમાં દેવહુમા તરીકે ઓળખાતું આ પક્ષી અગ્નિમાં રાખ થઇ જાય છે અને આ રાખમાંથી ફરી એક નવયુવાન ફિનિક્સ સજીવન થાય છે. જો જાત ભરોસો અને જગદીશ પર શ્રદ્ધા હશે તો આ ફિનિક્સ પક્ષીની જેમ જ રાખમાંથી ફરી સજીવન થવાની કળા આપોઆપ આપણામાં પણ આવશે જ. એના માટે બોલીવુડના અભિનયના શહેનશાહ અમિતાભ બચ્ચનથી વધીને આગળ બીજું કોઈ ઉદાહરણ હોઈ શકે ખરું?

"બેઠક" Bethak

આજે એક એકદમ સત્યને સ્પર્શતી વાત વાંચી.

आजतकबहोतभरोंसेटुटे

मगरभरोंसेकिआदतनहींछूटी

“આજ સુધી ભરોસા તો ઘણા તુટ્યા

પણ ભરોસો કરવાની આદત ના છુટી.”

વાત તો સાચી જ છે ને? સાવ નાનપણથી જ કદાચ આપણે પુરેપુરી સમજણની કક્ષાએ પહોંચીએ એ પહેલાંથી જ આપણે ક્યાંકને ક્યાંક, કોઈ પર ભરોસો મુકતા થઈ જ જઈએ છીએ.

એક સાવ નાનકડું બાળક જેને હજુ સુધી વિશ્વાસ શું છે, ભરોસો કોને કહેવાય એની તો ખબર નથી એ બાળક પણ એના માતા-પિતાના ભરોસે સાવ નિશ્ચિંત થઈ જ જતું હોય છે. એક વ્યક્તિ જેને એ પિતા તરીકે પણ સંપૂર્ણપણે ઓળખી શકે એ પહેલાં જ એના હાથમાં પોતે સુરક્ષિત જ છે એટલો વિશ્વાસ તો એનામાં આવી જ જતો હોય છે. જે વ્યક્તિ એને હવામાં ઉછાળે છે એ એને નીચે નહીં જ પડવા દે એવા ભરોસે એ હવામાં ક્યાંય કોઈ પણ આધાર વગર પણ નિશ્ચિંત થઈને આનંદિત રહે છે.

એક માતા-પિતા બાળકને શાળાએ મુકે ત્યારે એ બાળક ભણતરના જ નહીં ગણતરના પણ જીવનોપયોગી…

View original post 624 more words

March 4, 2019 at 12:04 pm


Blog Stats

  • 112,256 hits

rajul54@yahoo.com

Join 967 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

March 2019
M T W T F S S
« Feb   Apr »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!