Archive for December 23, 2018

પત્રાવળી -૫૩

રવિવારની સવાર..
શબ્દપંથી મિત્રો
કેમ છો?

 આજે એમ કહેવું છેકે લેખન અને વાણી-વિનિમયથી પણ વધારેજે બે પ્રવૃત્તિઓ મને બહુ અગત્યની બુદ્ધિગમ્ય પ્રક્રિયા લાગે છે તે છે વાંચન અને વિચાર. શું એ સાચું નથીકે વાંચન દ્વારા અનેકવિધ જાણકારી પ્રાપ્ત થાય છેઅને વિચાર દ્વારા એ જાણકારી વિષેની સમજણ વિકસે છે

  જોકે આ જાણકારી’ શબ્દ મને ક્યારેય પૂરતો નથી લાગતો. પણ એ સિવાય આપણી પાસે ક્યાંતો માહિતી’ શબ્દ છે,ક્યાંતો જ્ઞાન’ શબ્દ છે. એક રોજિંદા જીવન અંગેની બાબતોમાં વધારે વપરાતો લાગે છેને બીજાનો સંદર્ભ એવો ઉપદેશપ્રદ હોય છેકે સ્વાભાવિક વાતચીતમાં એ જાણે અજુગતો બને છે. અંગ્રેજી ભાષામાં Knowledge શબ્દ બહુ સરસ છે. એ સીધાસાદા અને રોજિંદા વહેવાર માટે યોગ્ય છેતેમજ બુદ્ધિને વધારે તેવા અર્થપૂર્ણ કર્મ માટે પણ ઉપયુક્ત છે. નથી લાગતું એવું?  

 મને નાનપણથી જ ભાષાઓમાં રસ રહ્યો છે. ભારતમાં રહ્યે રહ્યે આપણને હાથવગી ભાષાઓ તે માતૃભાષા ગુજરાતી,હિન્દીસંસ્કૃતઅંગ્રેજીઉર્દૂબંગાળીમરાઠી. ત્યારથી જ મને લિપિના દેખાવ ગમેને શબ્દોના ધ્વનિ પણ ગમે. આવડતી ના હોયને હલક સાચી ના હોયતોયે ઘણી વાર હું એ શબ્દો ઉચ્ચારું.

 દરિયાપાર આવ્યા પછી અમેરિકન અંગ્રેજી કેટલી ને કઈ રીતે જુદી છેતે ખ્યાલ પણ ઊઘડતો ગયો. કેવી નવાઈકે છે અંગ્રેજી ભાષાપણ આ દેશની આગવી. બરાબર નેએ જ રીતેજુદા જુદા સ્પૅનિશભાષી દેશોમાંની સ્પૅનિશ ભાષા પણ પોતપોતાની રીતે જુદી હોય છેતેની સમજણ મળી. એક દાખલો આપુંકે જે શબ્દ અંગ્રેજી લિપિમાં પોલો’ વંચાય ,તેનો ઉચ્ચાર અમુક સ્પૅનિશભાષી દેશોના સ્પૅનિશમાં પોયો’ થાયઅને બીજા અમુકમાં પોશો’ થાય.  

 જુદી જુદી ભાષાઓના સૂક્ષ્મ સ્તરો મને ગમતા રહ્યા છે. તેથીજ્યારે જાણવામાં આવ્યુંકે જાપાનમાં પણ ટોકિયો,ઓસાકાક્યોતો જેવાં શહેરોનીઅને દેશના તે તે વિભાગોની વાક્છટા ભિન્ન હોય છેત્યારે વિસ્મિત થઈ જવાયું હતું. આનંદિત પણકારણકે મારા અતિપ્રિય દેશની અંતરંગ જીવન-શૈલી વિષે નૉલૅજ’ મળ્યું હતું. 

 આ રીતેજ્યાં જઈએ ત્યાંની બોલીની લઢણએની હલક તરફ પણ ધ્યાન જાય. આ બે જે ભાષાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો તેમની જ વાત આગળ કરુંતો સામાન્યતયાસ્પૅનિશ ભાષાએ પ્રજાની લૅટિન’ – કૈંક રંગીલી કહીએ એવી – પ્રકૃતિનો પડઘો પાડતી હોય તેમબહુ જ ઝડપથી બોલાતી હોય છે. જાપાની ભાષા જાણે ત્યાંના સમાજ અને સંસ્કૃતિને અનુરૂપ છે. સ્ત્રીઓની અને પુરુષોની બોલવાની રીતમાં ફેર ખરોહોં. સ્ત્રીઓના મોઢે એ બહુ મૃદુ અને મિષ્ટ લાગેજ્યારે પુરુષના બોલવામાંઅવાજમાંએ ભાષા પણ થોડું પૌરુષ દર્શાવે.

 કોઈ પણ સ્થળે જવાથી જ કેટલું બધું પામી શકાતું હોય છેનહીંપ્રયાણ મારા જીવનમાંની અવિરત એવી પ્રવૃત્તિ રહી છે. આ પત્રાવળીમાંહજી સુધી મેં ભાગ્યે જ મારા પ્રવાસીપણાનો ઉલ્લેખ કર્યો છેપણ આ અનોખી નિબંધાવલિ તો સમાપ્ત થવા આવી. છેલ્લે ત્યારેએનો સહેજ સંદર્ભ પણ અહીં ભલે આવતો. 

 તો હું એમ કહીશકે વાંચન અને વિચારની પ્રક્રિયા પછીની અગત્યની પ્રવૃત્તિ તે પ્રવાસની કહી શકાય. પહેલી બે તો,સરખામણીમાં ઘણી સહેલી ગણાયને ક્યાંય પણ ચાલુ રાખી શકાયપણ પ્રવાસની પ્રવૃત્તિ ઘણી અઘરીઘણી કઠિન છેકારણકે એ દ્વારા જે પ્રાપ્ત થઈ શકે છે તે માટે ઘણું છોડવું પણ પડે છે – ઘરખર્ચા માટેના પૈસાકુટુંબ સાથેનો સમય. 

 આમ તો આ શારીરિક રીતે વ્યક્તિને ઘરની બહાર લઈ જતી પ્રવૃત્તિ થઈપણ તાત્ત્વિક રીતે એમ જરૂર કહી શકાયકે પ્રવાસ મનથી પણ થઈ શકે છે. લોતો પછી વાંચન અને વિચાર દ્વારા પણ વ્યક્તિ દુનિયાનું દર્શન કરી જ શકે છે. અરેઆ તો બહુ સરસ અને તર્કનિપુણ તારતમ્ય આવી ગયું. ખરું કે નહીં

 હું માનું છુંકે જીવનમાં વિકસતાં જવાનું ધ્યેય પરમ અગત્યનું છે. એને માટે આ ત્રણેય પ્રક્રિયાઓ ઉપયોગી છે. વાંચન અને વિચારને શેનો આધાર છેશબ્દોનોબરાબરઅને પ્રવાસ દરમ્યાન વિભિન્ન ભાષાઓનો પરિચય થતો રહે છેએ પણ બરાબર. તો અંતે તોજીવનમાં જે સૌથી આવશ્યક છે તે શબ્દ અને ભાષા જ છે. આ બંને ઘટક જ તો આપણને હંમેશાં વિકસિત કરતા રહે છે. 
 
આવજો. 

 ——  પ્રીતિ  સેનગુપ્તા 

 

 

December 23, 2018 at 7:23 am 1 comment


Blog Stats

  • 111,325 hits

rajul54@yahoo.com

Join 966 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Top Clicks

  • None

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

December 2018
M T W T F S S
« Nov   Jan »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!