૩- કવિતા શબ્દોની સરિતા

October 24, 2018 at 2:49 pm

અડધી રાતે જામતી જતી ઠંડીમાં હુંફાળા બ્લેન્કેટમાં ઢબુરાઈને હું તો બરાબરની નિંદર માણતી હતી અને એટલામાં નિંરાંતવી નિંદ્રાભરી આંખને જાણે કોઈ રૂપેરી અજવાળું સ્પર્શ્યું. બારી પર પાડેલા પેલા રેશમી પરદાની એક તરફની સહેજ ખુલ્લી રહી ગયેલી કોરમાંથી એક રૂપેરી કિરણ આવીને જાણે મારી આંખે મખમલી પીંછું ફેરવી રહ્યું હતું અને અચાનક આંખ ખુલી ગઈ.સહેજ પરદો ઉઠાવીને બારીની બહાર નજર કરી તો આભ આખું ચાંદની..ચોખ્ખા  નિરભ્ર આભમાં ચમકતો ચાંદો અને એમાંથી રેલાતી એની ચાંદની અને એ ઝળહળ ચાંદનીના પ્રકાશમાંમાં નહાતી આપણી પૃથ્વી. પછી તો કોને સૂવાનું મન થાય? આવી ઉજ્જવળ રાત તો શરદપૂનમની સ્તો.. સાવ એવું ય નહોતું. શરદપૂનમની બે રાત પહેલાનો ચાંદ આજે પણ એટલો જ નજીક અને ઉજ્જ્વળ….કેટલાક આકાશી સંકેતો આપણને કેલેન્ડરના પાના પર નજર કર્યા વગર પણ આવનાર અવસરની આગોતરી જાણ આપી જ રહે છે ને!

આ ચમકતી ચાંદની જોઈને પળવાર તો હું ય અવઢવમાં…. ક્યાં છું હું ?

એ શરદપૂનમની રાતો હતી જ્યારે આપણે સાંજથી જ ઘરથી દૂર ક્યાક ખુલ્લા આસમાનમાં આ ચાંદનીની શીતળતા માણવા નિકળી પડતા. પણ અહીં એ ક્યાં શક્ય બનવાનું? અહીં તો દૂર ક્ષિતિજમાંથી વહેતી પાછલી રાતની ઠંડી હવાએ શરદઋતુની શરૂઆતની એંધાણી આપી દીધી. સમય બદલાયા-સંજોગો અને સ્થાનક બદલાયા પણ આ પૂનમની ચાંદની તો અત્ર-તત્ર-સર્વત્ર એક સરખી. એને તો પૂર્વનું આકાશ કે પશ્ચિમનું આકાશ એક સરખું..

આમ જોવા જાવ તો શરદપૂનમની રાત એ વરસમાં આવતી હરકોઈ પૂનમ જેવી સામાન્ય રાત તો નથી જ.  જ અને માટે જ એ ચંદ્રને જોઈ ને કવિને આ પંક્તિઓ સ્ફ્રુરી હશે. કહે છે ને કે શરદપૂનમની રાત્રે ચંદ્રની ચાંદનીમાં અમૃતનો વાસ છે અને એટલે જ મને પણ આ અમી નિતરતી ચાંદની જોઈને  એ જ પંક્તિઓ યાદ આવી ગઈ .

આજ ગગનથી ચંદન ઢોળાય રે..

સહિયર મને આસોના ભણકારા થાય..

કોઈ આવતું ક્ષિતિજથી પરખાય રે…

આછા આછા ચાંદનીના ચમકારા થાય

પૃથ્વીના કોઈપણ છેડે આપણે જઈએ તો પણ આપણામાં એ કવિની કલ્પના, એ કલ્પનાથી રચાયેલી કવિતાની પંક્તિઓ આપણા મનમાં ઘર કરીને વસી ગઈ છે. આ દુનિયાના કોઈ પણ છેડે જાવ પૂનમ સરખી જ ઉગતી હશે પણ જે પૂનમને જોઈને કવિને પ્રેરણા થઈ હતી તે કવિની કલ્પના આજે મારા મનમાં પણ અહીંની પૂનમના ચંદ્રના  ઉજાસમાં અજાણતા જ જીવંત થઈ જાય છે, અનાયાસે આપણને સ્ફુરે છે. જો કવિની રચના, કવિના આ કાવ્યમય શબ્દો ન હોત તો આ ચંદ્રમાનો ઉજાસ પણ આટલો રૂપાળો ન હોત.સાદી સીધી વાતને પણ કવિની કલ્પના કેટલી સુંદર બનાવી દે છે નહી? અને આવી જ કેટલીક રચનાઓ આવીને આપણી નિંદર પર હળવા ટકોરા મારીને આપણને જાગતા. કરી દે છે.

કહેવાય છે કે શ્રી કૃષ્ણે ચીરહરણ કરતી વખતે ગોપીઓને જે રાત્રીનો સંકેત કર્યો હતો એ સર્વે રાત્રીઓ એકત્રિત થઈ અને શરદપૂનમ તરીકે પ્રસ્થાપિત થઈ. શ્રી કૃષ્ણે ગોપીઓ સાથે રાસક્રીડાનો આનંદોત્સવ માણ્યો ત્યારથી આ શરદપૂનમ રાસપૂર્ણિમા કહેવાઈ અને માટે જ ઘેલી ગોપીઓ એમના રાસેશ્વર માટે ગાતી હશે ને કે…

શરદપૂનમની રાતડી, ચાંદની નીકળી છે ભલીભાતની,

તું ન આવે તો શ્યામ ,રાસ ન જામે શ્યામ

રાસે રમવાને વહેલો આવ…

તારા વિના શ્યામ મને એકલડું લાગે…

હવે ગોપીઓ સાથેના રાસની વાત તો સદીઓ પહેલાની વાત છે પણ આજેય મનમાં કેટલીક રચનાઓ આવીને આપણી નિંદર પર હળવા ટકોરા મારીને આપણને જાગતા કરી દે છે. આ જાગવું એટલે ઉજાગરો નહીં  હોં કે… ભાઈ ઉજાગરાનો તો ભાર વર્તાય .આ તો વાત છે જાગરણની.

જાગરણ એક અર્થ લઈને આવે છે. જાગવું એટલે જાગ્રત થવું. શરદપૂર્ણિમાનો પૂર્ણ ચંદ્ર એટલે પૂર્ણતાનું પ્રતીક. આસો સુદ એકમથી ક્રમશ: વૃદ્ધિ પામતો ચંદ્ર પૂર્ણિમાએ પૂર્ણતા પામે છે. સર્વત્ર અમૃત જેવી શીતળ-નિર્મળ ચાંદની રેલાય છે. પણ પૂર્ણતા એટલે શું ?  આ પૂર્ણતા આપણે ક્યારે પામી શકીએ?  આપણે પણ ક્રમશઃ ચંદ્રની કળાની જેમ ખીલતા જવાનું છે. મનના ઉજાસનો ઉઘાડ પૂર્ણતાએ પહોંચે એના માટે સતત જાગવાનું છે. મનનો પ્રમાદ છોડીને સજાગ બનવાની વાત છે. મનના તમસને દૂર હટાવીને જ્ઞાન તરફ પ્રયાણ કરવાની વાત છે. આપણી આસપાસ, આપણી ચેતનાને ગુંગળાવી નાખતા તમસના અંધકારમાંથી પર તેજ તરફ જવાની અને જ્ઞાનરૂપી અમૃત પામવાની જાગ્રતતા કેળવવાની વાત છે અને એટલે જ આપણી આસપાસ ફેલાયેલા અસમજ, અભાવ, અજ્ઞાનના પડળો આડેથી સત્ય શું છે એ જાણવાની- પામવાની વાત કહેતી આ પંક્તિ આજે પણ મને એક દિશા નક્કી કરી આપે છે. મૃત્યુ એટલે માત્ર જીવનનો જ અંત હોઈ શકે એવું માનતું જડ મન પણ મૃતપ્રાય જ છે. એવા મૃતપ્રાય મનમાં સમજની અમૃતસમ સંજીવની બનીને એને સજાગ રાખે એવું વિચારું ત્યારે મારી માએ કહેલી શરદપૂનમના અજવાળે સોયરૂપી સ્થિતિચુસ્ત મનમાં સમ્યકબુધ્ધિરૂપી દોરો પોરવવાની વાત સાર્થક લાગે છે અને માટે જ આજે પણ નાનપણમાં સાંભળેલી કેટલીય પંક્તિઓ મારામાં જીવે છે અને કોઈપણ રાત પછી આવનારા પ્રભાત માટે હું ગાઉં છું..

અસત્યો માંહેથી પ્રભુ ! પરમ સત્યે તું લઈ જા,
ઊંડા અંધારેથી, પ્રભુ ! પરમ તેજે તું લઈ જા;
મહામૃત્યુમાંથી, અમૃત સમીપે નાથ ! લઈ જા

 

કાવ્ય પંક્તિ -અવિનાશ વ્યાસ/ વિનોદ આયંગર

પ્રાર્થના-ન્હાનાલાલ કવિ

"બેઠક" Bethak

અડધી રાતે જામતી જતી ઠંડીમાં હુંફાળા બ્લેન્કેટમાં ઢબુરાઈને હું તો બરાબરની નિંદર માણતી હતી અને એટલામાં નિંરાંતવી નિંદ્રાભરી આંખને જાણે કોઈ રૂપેરી અજવાળું સ્પર્શ્યું. બારી પર પાડેલા પેલા રેશમી પરદાની એક તરફની સહેજ ખુલ્લી રહી ગયેલી કોરમાંથી એક રૂપેરી કિરણ આવીને જાણે મારી આંખે મખમલી પીંછું ફેરવી રહ્યું હતું અને અચાનક આંખ ખુલી ગઈ.સહેજ પરદો ઉઠાવીને બારીની બહાર નજર કરી તો આભ આખું ચાંદની..ચોખ્ખા  નિરભ્ર આભમાં ચમકતો ચાંદો અને એમાંથી રેલાતી એની ચાંદની અને એ ઝળહળ ચાંદનીના પ્રકાશમાંમાં નહાતી આપણી પૃથ્વી. પછી તો કોને સૂવાનું મન થાય? આવી ઉજ્જવળ રાત તો શરદપૂનમની સ્તો.. સાવ એવું ય નહોતું. શરદપૂનમની બે રાત પહેલાનો ચાંદ આજે પણ એટલો જ નજીક અને ઉજ્જ્વળ….કેટલાક આકાશી સંકેતો આપણને કેલેન્ડરના પાના પર નજર કર્યા વગર પણ આવનાર અવસરની આગોતરી જાણ આપી જ રહે છે ને!
આ ચમકતી ચાંદની જોઈને પળવાર તો હું ય અવઢવમાં…. ક્યાં છું હું ?
એ શરદપૂનમની રાતો હતી જ્યારે આપણે સાંજથી જ ઘરથી દૂર ક્યાક ખુલ્લા…

View original post 576 more words

Entry filed under: કવિતા શબ્દોની સરિતા.

પત્રાવળી-૪૪ ૨- કવિતા શબ્દોની સરિતા


Blog Stats

  • 133,835 hits

Recent Posts

rajul54@yahoo.com

Join 127 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

October 2018
M T W T F S S
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

મારી બારી

દીપક ધોળકિયા

દાવડાનું આંગણું

ગુજરાતી ભાષાના સર્જકોના તેજસ્વી સર્જનોની અને વાચકોની પોતીકી સાઈટ

"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!

%d bloggers like this: