”થોળ”-ધ બર્ડ સેન્ચુરી-

January 18, 2010 at 5:55 pm 6 comments

આજથી લગભગ ત્રણેક વર્ષ પહેલાં એટલાન્ટા-(જ્યોર્જીયા )ની મુલાકાત સમયે માઇગ્રેટીગ બર્ડની એક અતિ સુંદર ડોક્યુમેનટરી જોઇ.સાવ ઉત્તર છેવાડે થી હજારો માઇલોની મુસાફરી કરીને સ્વયંસ્ફુરિત માર્ગદર્શન પ્રમાણે કોઇ નેવીગેટર વગર ઉડીને એક ભૌગોલિક સ્થળેથી બીજા સ્થળે મુસાફરી કરતા વગર વિઝાના પ્રવાસી જેવા અસંખ્ય નાના-મોટા યાયાવર વિદેશી પક્ષીઓનો સ્વયંસંચાલિત માર્ગ અને મુસાફરી તેમાં દર્શાવી હતી.આ અંગે એક થિયરી મુજબ આ પક્ષીઓના શરીરમાં કુદરતી રીતે જ હોકાયંત્ર જેવી રચના કુદરતી રીતે જ બક્ષીસ મળી હોય છે. આ પંખીઓમાં જે વયસ્ક પક્ષી હોય છે તેમના મગજમાં તેમના પ્રવાસ માર્ગનો નકશો કંડારાઈ જાય છે. બાદમાં નાના પંખીઓ વયસ્ક પંખીઓની પાછળ આ લાંબી મુસાફરી ખેડે છે.અથવા એમ માનવામાં આવે છે કે યાયાવર પંખીઓની આંખની રચના એવી હોય છે કે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રના સહારે આગળ વધવાના કાર્યમાં તેમની આંખમાં જ ચુંબકીય કંપાસ જેવી રચના કુદરતે ગોઠવી હોય છે. આ રચના સ્થળાંતર સમયે કાર્યરત થાય છે. અને ચુંબકીય ક્ષેત્રના તરંગોને તેમની આંખોમાં રહેલા ચુંબકીય કંપાસ જેવી રચના ઓળખીને પક્ષીઓ પોતાના નિર્ધારિત સ્થળે પહોંચી જાય છે.

આવા જ કેટલાક પક્ષીઓને તાજેતરમાં ”થોળ”તળાવની મુલાકાત દરમ્યાન જોવાનો લ્હાવો મળ્યો.

લગભગ ૧૧ દાયકા અગાઉ ૧૯૧૨ માં ગાયકવાડ સરકારે ખોદાવેલું આ ૭ ચો.કિલોમીટરનું વિશાળ ”થોળ” સરોવર હમણાંથી નળ સરોવર જેટલુંજ લોકપ્રિય બન્યું છે.કારણ એટલું જ અમદાવાદ થી સાવ જ નજીક કહી શકાય તેટલા ,એટલે કે ૨૫ કિ.મીટર આવેલા ”થોળ” સરોવર પર આ યાયાવર પક્ષીઓએ પોતાની પસંદગી ઉતારી છે.

રવિવારની સવાર તો વળી તે દિવસે જરા  ઝરમર કહેવાય તેવો વરસાદ પણ પડી ગયો હતો.એટલે વાતાવરણ પણ ખૂબ આહલાદક હતું. તળાવની ફરતે એકદમ નૈસર્ગિક વાતાવરણ  જ રાખવામાં આવ્યું છે. એટલે આવા પ્રાકૃતિક વાતાવરણ વચ્ચે અસંખ્ય યાયાવર પક્ષીઓના ઝુંડ ને મહાલતા જોવાનો મઝાનો સમય હતો.

અત્યંત ઠંડા પ્રદેશોમાં હિમ પ્રપાતથી બચવા અને સલામત રીતે પ્રજનન માટે આવતા પક્ષીઓમાં અહીં ગ્રે લેગ ગુઝ,પેલિકન(બતક જેવું મોતું પક્ષી), ફ્લેમિંગો (સુરખાબ ),શોવેલોર (પાવડા જેવી ચાંચવાળું રંગીન બતક), સ્પોટ બિલ્ડ ડક(બતક),કોમન પોચાર્ડ,નર્વલ હેરન (બગલો),કોર્મરન્ટ (ઍક જાતનું નાનકડું પણ ખાઉધરું દરિયાઇ પક્ષી), યુરોઝિન (યુરોપિયન અને એશિયન કોમ્બીનેશનનુ સ્પુન બીલ, યુરેઝન માર્શ હેરિઅર (બાજ ની એક જાત) સારસ ક્રેન (બગલો) જેવા અનેક પક્ષીઓને સરોવરની વચ્ચે ઝુંડના ઝુંડમાં જોયા.

 

અને છતાંય કહેવાય છે આ વર્ષ જેમ જેમ શિયાળો પોતાના અસલી સમય અને મિજાજ ગુમાવતો જાય છે.તેમ તેમ પક્ષીઓનું પ્રમાણ ઘટતુંજાય છે. ગ્લોબલ વોર્મિગ ની અસર જેમ માનવજાત પર થાય છે તેમ આવા પક્ષીઓ પણ તેનાથી બાકાત નથી.

થોળ ઘાટ પર આવતા પક્ષીઓ માટે સૌથી સલામતી એ છે કે અહીં  સહેલાણીઓ માટે બોટીંગ ની વ્યવસ્થા નથી.સહેલાણીઓ માટેની મઝા પક્ષીઓ માટે સજા બની જાય પણ આ બાબતે સલામત પક્ષીઓ અહીં નિરાંતવા પોતાની ફુરસદ માણી શકે છે. ક્રેન્સ જેવા પક્ષીઓ તળાવ અને તળાવની આસપાસના ખેતરોમાં પોતાનો ખોરાક મેળવી લે છે.

 

કેટલાક સાવ સપાટી ઉપરમાં ઉડીને પસાર થઇ જતા લાગે પણ હકીકતમાં સપાટી પરથી જ પોતાનો ખોરાક મેળવી લે તો પોચાર્ડ જેવાબતક પાણીમાં ડૂબકી મારીને બહારઆવે ત્યારે પોતાના ખોરાકની તજવીજ કરી લીધી હોય. કેટલાક બગ ભગત ધ્યાનસ્થ સ્થિતિમાં ઉભા હોય અને તક મળે તક સાધુની માફક ચીલ ઝડપે પોતાના ઉદરની ક્ષુધાને સંતોષવાની ગોઠવણ સાધી લીધી હોય. જુદા જુદા પક્ષીઓ ની ખોરાક મેળવવાની તેમજ ઉડ્ડયનની વિવિધતા જોવાની મઝા તોજ આવે જ્યારે આપણે પણ પુરતી ફુરસદનો અને શાંતિનો સમય લઈને ગયા હોય.

 

આવો જ આમારો ફુરસદ અને શાં તિનો સમય થોળના નૈસર્ગિક  વાતાવરણ  અને પક્ષીઓના જળક્રીડા વચ્ચે મસ્તીથી પસાર કરીને પાછા વળ્યા ત્યારે ફરી એક વાર નહીં પણ વારંવાર અહીં આવવાનુ મન થયા કરતું હતું

પણ સાથે સાથે એક વાત એટલી જ કઠતી હતી કે હજુ આપણી સરકાર આવી સુંદર જગ્યાની રમણીયતા સાચવા માટે જોઇએ તેટલી કાળજી કે  સતર્કતા રાખવામાં અસફળ રહી છે. સાથે થોડો ઘણો વાંક આપણી પબ્લીક નો પણ છે ઘરમાં ચોખ્ખઈનો આગ્રહ રાખનાર આપણા જ લોકો આવી સાવર્જનીક જગ્યાને સાફ સુથરી રાખવા પોતાની જવાબદારીમાં ઉણા જ ઉતરે છે. પર્યાવરણની જાણવણીની જવાબદારી સૌની છે.

આ માઇગ્રેટીંગ બર્ડસ (યાયાવર પક્ષીઓ) ને લગતી ફિલ્મ જોઇ ત્યાંની પણ સાર્વજનીક જગ્યા જ હતી પણ ત્યાં સરકાર અને પબ્લીકની સમજદારીના

સમન્વયથી   એ સાર્વજનીક ઉદ્યાન હજુ પણ એટલો જ રમણીય છે અને રહેશે. આલેખનરાજુલ શાહ.

ફોટોગ્રાફીકલ્યાણ શાહ.કૌશિક શાહ.

For more Pictures & slide show  look at :

www.kalyanshah.wordpress.com

Advertisements

Entry filed under: ''થોળ''-ધ બર્ડ સેન્ચુરી-, પ્રવાસ વર્ણન.

“ચાન્સ પે ડાન્સ”- film reviews – આજની વસંત પંચમી મારી એ વસંત – રિયા ને નામ

6 Comments

  • 1. પ્રવિણ શ્રીમાળી  |  January 19, 2010 at 5:25 am

    Wow, Very Very Nice Article & Photography….Good Job Work…Excellent!! Keep up…

    Like

  • 2. rupen007  |  January 19, 2010 at 5:26 pm

    વાંચે ગુજરાત
    ‘જ્ઞાન જ્યોત’ના ઉપક્રમે અમદાવાદમાં યોજાયેલ જ્ઞાનોત્સવમાં ગુજરાતના ઘર-ઘરમાં જ્ઞાનની પ્રતિષ્ઠાનો ચિરંજીવ સંદેશો પહોંચાડવા મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ‘વાંચે ગુજરાત’ નામના નવતર મહાઅભિયાનની જાહેરાત કરી છે. જેનો આંરભ ર્સ્વિણમ જયંતી વર્ષ ૨૦૧૦-૧૧ દરમિયાન સમગ્ર રાજ્યમાં થશે.
    ગુજરાતના લોકલાડીલા મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી કહે છે કે ,
    ગુજરાત સુવર્ણજયંતી અવસરે ૫૦ પુસ્તકો વસાવીને પ્રત્યેક પરિવાર ગ્રંથાલય ઊભું કરવાનો સંકલ્પ કરે અને વર્ષ દરમિયાન ૫૦ લાખ પરિવારો જ્ઞાનમાર્ગના વાંચક- યાત્રિક બને.
    આપ સૌ પણ આ અભિયાન માં આપના બ્લોગ ધ્વારા જોડાવા વિનંતી. આપ પણ આ સંકલ્પમાં, અભિયાન માં જોડવો..આપ પણ મારાં બ્લોગની મુલાકાત લેશો અને પ્રતિભાવ પણ જણાવશો તો મને આનંદ થશે ! આભાર મળતા રહીશું ! આવજો ! મારાં બ્લોગની લીંક http://rupen007.wordpress.com/
    http://rupen007.blogspot.com/
    http://twitter.com/rppatel1in
    http://www.facebook.com/rupen007?ref=name

    Like

  • 3. Rajul  |  January 20, 2010 at 6:14 am

    ઉત્તમ વિચાર-જ્ઞાન વહેંચવાથી ક્યારેય ઘટતું નથી ,જેટલુ વહેંચાય એટલુ વધતુ જ હોય , ગુજરાત સુવર્ણજંયતી અવસરે પ્રત્યેક પરિવાર જ્ઞાનમાર્ગના યાત્રિક બને એથી વધુ રૂડુ શું? શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના પ્રત્યેક વિચારો હંમેશા આવકાર્ય જ હોય છે. -આ અભિયાનમાં જોડાવાનો લાભ મળવો એ પણ એક સૌભાગ્ય છે.

    Like

  • 4. Pinki  |  January 20, 2010 at 12:08 pm

    very soon we’ve to visit !

    Like

  • 5. Deep Acharya  |  February 1, 2010 at 7:28 am

    Begining of Article is so much impressive, the way the Documentary elaborated deserves admiration, The Article is very much informative, Photography is also, as excellent as the description of Thol Bird Sanctuary. I dont know whether it is same or not but, If you haven’t written in Gujarat State Text Books till now, then You should be there, You can do the perfect job by writing Gujarati Text Books of various subjects. With your lucid language students will have the subject knowledge & they will also benefit from your gujarati language richness. Thank you so much.

    Like

  • 6. Rajul Shah  |  February 1, 2010 at 8:17 am

    Thanks for your compliments.

    Like


Blog Stats

  • 101,613 hits

rajul54@yahoo.com

Join 958 other followers

દેશ – વિદેશ ‘પ્રવાસ વર્ણન’

Posts filed under ‘પ્રવાસ વર્ણન’

ફિલ્મ રિવ્યુ –

Posts filed under ‘- film reviews -’ https://rajul54.wordpress.com/category/film-reviews/

Categories

“ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ”

"http://groups.google.co.in/group/gujblog" target="_blank">ગુજરાતી બ્લોગર્સ/બ્લોગ રીડર્સ ગ્રુપ

Flag counter

free counters

Calender

January 2010
M T W T F S S
« Dec   Feb »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Disclaimer:

© અહીં રજૂ કરેલ કૃતિઓના કોપીરાઇટ્સ-હક્કો જે તે રચનાકારના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય કવિઓની જે રચનાઓ પોસ્ટ કરી છે, એને લીધે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને લાગે અને મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને સત્વરે અહીંથી દૂર કરીશ. પણ મને આશા અને શ્રદ્ધા છે કે સૌ સર્જકો અને પ્રકાશકો તેમ જ તેમના વારસદારો ગુજરાતી ભાષાના પનોતા સંતાનોને માટે વિશ્વ-ગુર્જરી સમાજમાં સભાનતા કેળવવાના આ નિસ્વાર્થ પ્રયત્નોને હૃદયપૂર્વક ટેકો આપશે અને બીરદાવશે. ۞ Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest in gujarati literature/sahitya without any intention of direct or indirect commercial gain. Locations of visitors to this page


"બેઠક" Bethak

વાંચન દ્વારા સર્જન -બેઠક

શબ્દોને પાલવડે

સ્વરચનાઓનો સંચય મારા શબ્દોના પાલવમાં

વિનોદીની..

મારી કવિતાઓ અને રચનાઓ નો બ્લોગ.. વિનોદીની

ધર્મધ્યાન

અલ્પમતિ વિજય શાહની ધર્મવાતો, ધર્મ સમજણ અને ધર્મ ધ્યાન્..

Banshari Banine

Krishna Bhajans and other poetry

રાજુલનું મનોજગત

“Languages create relation and understanding”

Kalyanshah

Ahmedabad based photographer. Owner at Pixel Planet.

વિજયનુ ચિંતન જગત

મને ગમતી વાતો અને મારી સર્જન પ્રવૃતિઓ...

મારુ વિચાર વિશ્વ

મારી આંખથી આકાશ કદી જોજે.....

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

એકથી વધુ લેખકો દ્વારા થતાં લઘુ નવલકથા કે લઘુકથા જેવાં સહિયારા ગદ્ય સર્જનનો પ્રથમ બ્લોગ!

%d bloggers like this: